Prawda czy fałsz

OKO.press sprawdza, czy politycy mówią prawdę. Analizujemy WYPOWIEDZI POLITYKÓW, wyższych urzędników, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych. Nasz fałszomierz oparty jest na 12 przejrzystych ZASADACH. Każda sprawdzona wypowiedź jest omawiana szerzej w artykule.

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6. Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    • koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    • dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



Czarnecki: budżet UE na 2018 rok to dowód, że UE nie chce ukarać Polski. Nieprawda. Cięcia finansowe mogą dotknąć Polskę od 2020 roku

Ryszard Czarnecki twierdzi, że Unia nie chce zadzierać z Polską - ma tego dowodzić budżet UE na 2018. To nieprawda: od początku mowa była o obcięciu finansowania dla Polski dopiero w 2020 roku – gdy wejdzie w życie nowa perspektywa finansowa. Kraje członkowskie zamawiają już ekspertyzy prawne, żeby ukarać polski rząd za nieodpowiedzialną politykę

Karczewski: można skracać kadencje KRS i SN. OKO.press: “Marszałku, czytaj konstytucję! Nie można”

Marszałek Senatu Stanisław Karczewski twierdzi, że przerywanie kadencji Krajowej Rady Sądownictwa i Sądu Najwyższego jest "absolutnie konstytucyjne", bo zapewniał o tym prezydent Duda wraz z prezesem Kaczyńskim. Tłumaczymy dlaczego to nie jest konstytucyjne i zachęcamy Marszałka, który na Konstytucję przysięgał, do jej przeczytania

Andrzej Duda tworzy mitologię „gigantycznego” sukcesu wyborczego prawicy, choć wynik PiS był przeciętny, a jego własny najgorszy

W TVN24 prezydent Duda z dumą mówił o "gigantycznym" i "nienotowanym" sukcesie wyborczym prawicy w 2015 roku. OKO.press nieśmiało przypomina, że wynik wyborczy PiS był mocno przeciętny, a wynik samego Dudy - najgorszy ze wszystkich prezydentów. Co nie zmienia faktu, że mając większość w Sejmie i swego prezydenta rządzą, jak chcą

„Wiadomości” TVP: Polacy bogacą się najszybciej na świecie. O 18 proc. w ciągu roku. Sprawdzamy

"Wiadomości" TVP słyną z absurdalnych pasków "informacyjnych". Jednym z ostatnich hitów stajni Jacka Kurskiego jest pasek o tym, że Polacy najszybciej na świecie się bogacą, bo o 18 proc. względem roku 2016. Sprawdziliśmy. Przytoczony raport nie znajduje jednak potwierdzenia w innych wskaźnikach. Bogacimy się, ale na pewno nie aż tak

„Sędziowie to patologie i kasta, a nasze reformy są demokratyczne”. Jak odpowiadać na kłamstwa PiS?

PiS dogadał się z prezydentem Dudą i ponawia skok na KRS oraz Sąd Najwyższy. Przy okazji politycy PiS opowiadają stare i nowe kłamstwa na temat sądów i sędziów. Oto ich krótka lista - z odpowiedziami. Powtarzają je same asy PiS: Antoni Macierewicz, Joanna Lichocka, Stanisław Piotrowicz i prezydencki minister Andrzej Dera

Nowi komisarze i nowe okręgi na ostatnią chwilę. PKW bije na alarm. Dziś Sejm zajmie się ordynacją.

23 listopada Sejm zajmie się zgłoszonymi przez PiS zmianami samorządowej ordynacji wyborczej i kształtu Państwowej Komisji Wyborczej. Komisarze wyborczy i członkowie PKW nie będą już musieli być sędziami. Mniejsze okręgi, zwłaszcza w sejmikach, zaszkodzą mniejszym partiom i stowarzyszeniom. Przed planami PiS ostrzega PKW i Rzecznik Praw Obywatelskich

Arytmetyka propagandy. Dla Gowina o 0,02 proc. więcej na naukę w 2018 roku to wzrost „zdecydowany”. Spadek o 0,01 proc. w 2017 był za to „nieznaczny”

W pierwszym roku rządów PiS wydatki na naukę - drastycznie niskie w Polsce - jako odsetek PKB spadły z 0,44 proc. PKB na 0,43 i to był spadek "nieznaczny" (faktycznie tak było). Planowany na 2018 rok wzrost do poziomu 0,45 proc. PKB jest przez ministra Gowina wychwalany jako "znaczący" i "dobra pogoda" dla badaczy

Szyszko: „Polsce nie grożą kary”. Trybunał: „Kara do 120 tys. euro za dzień”. Groteska w wykonaniu ministra

"Nie grożą nam żadne kary i to jest wyraźnie zapisane" - mówił dziennikarzom minister środowiska Jan Szyszko. Nieprawda. Polsce grozi kara co najmniej 100 tys. euro za każdy dzień wycinki. A Trybunał Sprawiedliwości UE wątpi, czy Polska uczciwie przestrzega nałożonych na nią ograniczeń

Czy tweet Tuska naruszył zasady UE? Nie. Czy obrona Tuska przez Lewandowskiego jest trafna? Nie

„Krytyków Donalda Tuska informuję, że jego poprzednik Van Rompuy był stale obecny w polityce belgijskiej, ale nie miał powodów, by bić na alarm” – twittował Janusz Lewandowski (PO), szef grupy polskiej w największym, centroprawicowym klubie Parlamentu Europejskiego. Porównanie raczej chybione, ale też sytuacja nieporównywalna

Wyjście PiS z debaty europarlamentu to wyjście z przestrzeni wspólnych wartości UE. Duda tylko temu przyklaskuje

Wywiad Andrzeja Dudy dla TVP wzmacnia efekt wychodzenia PiS ze świata wartości UE. Prezydent odmawia polskości posłankom PO, które poparły rezolucję w sprawie łamania prawa przez władzę PiS, odmawia instytucjom UE prawa do kontroli praworządności w Polsce, obraża krytyków i utożsamia rząd PiS z ogółem Polaków

Kaczyński za zakazem hodowli zwierząt na futra. Bo “musimy być prawdziwą Europą”. Hodowcy chcą odsunąć zakaz o 5 lat. Na co liczą?

Jarosław Kaczyński uważa, że zakaz hodowli zwierząt na futra nie zyska wsparcia opozycji. Jednak największe kontrowersje zakaz budzi na prawicy. Nawet w rządzie PiS są ministrowie broniący hodowców. Odwołanie prezesa PiS do Europy (sic!) i do uniwersalnej miłości do zwierząt może nie wystarczyć

Pobożne życzenia posła Neumanna. Polacy podczas rządów PiS – tak jak i poprzednich – się bogacą, a nie biednieją

Poseł Platformy Obywatelskiej stwierdził, że Polacy czują ubytek w kieszeniach z powodu rządów PiS. To fałsz. Płace rosną, ubóstwo dzięki 500 plus maleje, sytuacja materialna Polaków się poprawia. Choć co prawda inflacja nieco rośnie, a niektóre towary zdrożały.

„Mały Kazio” zmienia ordynację – protestuje PKW. Duże miasta i sejmiki wojewódzkie głównie dla PiS i dla PO. Armia komisarzy pozmienia granice okręgów

W wyborach do rad małych miejscowości znikną okręgi jednomandatowe i "marnować" będzie się mniej głosów. Ale zmniejszanie okręgów do sejmików wojewódzkich będzie faworyzować główne partie - na czele z PiS. Nowe granice okręgów wyznaczy i to w piorunującym tempie armia nowych komisarzy wyborczych, którzy już nie muszą być apolityczni. PKW bije na alarm.