Prawda czy fałsz

OKO.press sprawdza, czy politycy mówią prawdę. Analizujemy WYPOWIEDZI POLITYKÓW, wyższych urzędników, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych. Nasz fałszomierz oparty jest na 12 przejrzystych ZASADACH. Każda sprawdzona wypowiedź jest omawiana szerzej w artykule.

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6. Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    • koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    • dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



Szyszko wini Komisję Europejską za drożejący prąd. Powinien oskarżać rynek, brak innowacji i siebie

Komisja Europejska pozwala rządowi PiS zarobić 5 mld zł na prawach do emisji CO2, jednak były minister środowiska Jan Szyszko i tak widzi w polityce klimatycznej spisek „liderów UE”. W 2017 roku mógł walczyć o polskie interesy, ale trwał konflikt o praworządność

Pięć kłamstw w jednym akapicie. Rekord Morawieckiego

W wywiadzie dla „Dziennika Gazety Prawnej” premier chwali się, że oddał Polsce 100 milionów. Ale ojczyzna na tym zyskała, bo dzięki rządowi Morawieckiego mamy skuteczną dyplomację, sprawne instytucje, solidarność społeczną, wspaniałą politykę historyczną i państwo czyste i przejrzyste. Tak, wciąż mowa o Polsce

Morawiecki „nie zdążył” sprzedać akcji. Przez dwa lata! Zarobił na tym 1,23 mln. Ale twierdzi, że stracił 100

Wchodząc do rządu w listopadzie 2015 Morawiecki zachował pakiet akcji "swego" banku, sprzedał je dopiero w grudniu 2017. W wywiadzie dla DGP tłumaczy, że "działo się to w takim tempie, że nie zdążył". I że to było "kłopotliwe". To trzeba było sprzedać, zamiast zarabiać 1,23 mln zł! Jednocześnie twierdzi, że na wejściu do polityki stracił 100 mln zł. Biedak!

Związek łowiecki: „Słonka wyjada korzonki”. Bzdura. Myśliwi: polowanie na te ptaki to „misterium”

Słonka to mały ptak wielkości gołębia. Według związku łowieckiego szkodzi wzrostowi roślin, trzeba więc na nią polować. Ale słonka żywi się niemal całkowicie bezkręgowcami. I zabija się jej tak mało, że jej odstrzał nie może mieć żadnego znaczenia dla gospodarki łowieckiej. O co więc chodzi? O przyjemność polowania. Czyli - również - zabijania

Wigilijny rozkrok Andrzeja Dudy. Głosi miłość do wszystkich, sieje nienawiść do sędziów

Miało wyjść dobrze, a wyszło jak zawsze. Prezydent w wigilijnych życzeniach łamał się opłatkiem z każdym Polakiem. Ale w wigilijnym wywiadzie obrzucił Sąd Najwyższy obelgami: „Do sądu wracają sędziowie splamieni czasami komunizmu”, którzy „zajmowali gabinety, łamiąc prawo”. Prezydent stracił też pamięć – nie pamięta, by ktoś mu zarzucał łamanie Konstytucji

Bonifikaty: Trzaskowski licytuje się z PiS na rozdawnictwo. „Drenaż budżetu, zyskają uprzywilejowani”

Polityka mieszkaniowa leży w gruzach, a rozdawanie mienia publicznego za bezcen pogorszy sytuację. W sprawie bonifikat Rafał Trzaskowski zatańczył, jak mu PiS zagrał, a teraz próbuje go przelicytować. Na bonifikatach najwięcej zyskają – i tak uprzywilejowani – użytkownicy drogich gruntów. Traci społeczeństwo jako całość, bo kult własności to droga donikąd

Rząd podwyższył płacę minimalną, by zabrać 500 plus? Niezła teoria, ale kompletnie fałszywa

W internecie furorę robi koncepcja, wg której podniesienie płacy minimalnej do 2250 zł (zamiast do 2200 zł) ma na celu zabranie samodzielnym rodzicom świadczenia 500 plus. Absurdalną opowieść powtarza opozycja, choć ustawa wymagała podwyżki co najmniej do 2217 zł, a podstawą przyznania 500 plus będą dochody z 2018. Czyli sprzed podniesienia płacy minimalnej

Czaputowicz: „Brexit to klęska Tuska”. Panie ministrze, przecież pan wie, że to bzdura

Minister Spraw Zagranicznych Jacek Czaputowicz uważa, że za Brexit odpowiada Donald Tusk, powtarza PiS-owski refren "wina Tuska". Tymczasem przewodniczący Radu Europejskiej od początku był Brexitowi przeciwny, apelował, by tego nie robić, a przed brytyjskim referendum wynegocjował preferencyjne warunki członkostwa dla Wielkiej Brytanii

Policja nachodzi dziennikarzy OKO.press. Straszy, wprowadza w błąd, narusza tajemnicę dziennikarską

OKO.press składa do sądu zażalenie na postępowanie policji wobec autorów materiału o proukraińskim proteście. Pięcioro policjantów nachodziło dziennikarzy, zabrali nagranie pomimo informacji, że zawiera tajemnicę dziennikarską. Wprowadzali w błąd, straszyli. Naruszyli zasady etyki policjanta. Nadgorliwość policji wpisuje się w modny trend zastraszania mediów

„Kwaśniak pobity, bo rozzuchwalił przestępców”. Kłamstwo i potwarz Ziobry

Według Ziobry, do pobicia w 2014 roku doszło, bo Kwaśniak i cała ówczesna Komisja Nadzoru Finansowego „przed długi czas rozzuchwalała przestępców”. To kłamstwo i potwarz. OKO.press odtwarza przebieg zdarzeń i wyjaśnia, dlaczego pobito Wojciecha Kwaśniaka ("to bardzo wredna osoba i bardzo nam szkodzi"). Publikujemy też jego dramatyczne oświadczenie

Kaczyński pociesza i mobilizuje aktyw: My nie łamaliśmy Konstytucji, to oni. Nasza aferka to nic

Kaczyński zaklina rzeczywistość i rozpaczliwie broni wizerunku partii: PiS nigdy nie naruszyło praworządności, wręcz przeciwnie broniło jej przed PO i PSL. Ustawy sądownicze są zgodne z Konstytucją. Prezes kłamstwem mobilizuje aktyw, który nie rozumie, skąd te afery i skąd te ustępstwa wobec dyktatu Brukseli

44 tys. ludzi umiera, aby oni mogli zarabiać po 13 tys.? Opowieść o złych górnikach nie trzyma się faktów

Część opinii publicznej główną winą za fatalne zapóźnienia w transformacji energetycznej i klęskę w walce ze smogiem obarcza górników. Robią to też politycy. “44 tys. Polaków umiera, by 80 tys. górników mogło zarabiać 13 tys. miesięcznie” - napisał Jakub Bierzyński, główny doradca Roberta Biedronia. To szukanie kozła ofiarnego, a liczby się nie zgadzają

Rafalskiej jest przykro, że krytykują ją matki żyjące za mniej niż minimum socjalne

"Dajemy tyle, ile możemy" - odpowiada Rafalska matkom, które upominają się o pieniądze z Funduszu Alimentacyjnego dla swoich dzieci. Tymczasem brak waloryzacji progu dochodowego pozwala rządowi oszczędzać. Na co? Minister może nie wprost, ale odpowiada: "Nie możemy zapomnieć o rodzinach wielodzietnych". Pełnych rodzinach. Są równi i równiejsi?

Lasy Państwowe „czymś absolutnie wzorcowym dla świata”. A Andrzej Duda wzorcem Głowy Państwa

"Gospodarka realizowana przez Lasy Państwowe jest czymś absolutnie wzorcowym w skali światowej. A pamiętajmy, że lasy pochłaniają CO2". Takimi rewelacjami dzielił się prezydent Andrzej Duda z uczestnikami konferencji prasowej podczas COP24 w Katowicach. Urwał się z choinki?

Prezydent Duda na COP24: węgiel nie szkodzi klimatowi. Sprzeczny z nauką afront

Andrzej Duda ogłosił uczestnikom szczytu klimatycznego w Katowicach, że energetyka oparta na węglu "nie stoi w sprzeczności z ochroną klimatu i z postępem w ochronie klimatu". To sprzeczne z ustaleniami naukowców. A także - wg Greenpeace - afront wobec tych, którzy przyjechali na negocjacje klimatyczne, by znaleźć sposób na zatrzymanie globalnej katastrofy

Odwracanie Polexitu ogonem. W najnowszym przekazie dnia PiS przekonuje, że czarne jest białe

Politycy PiS do opozycji: „to wy, a nie my, chcecie wyjścia Polski z Unii Europejskiej”. To odwracanie kota ogonem i próba oszukania opinii publicznej. PiS od przejęcia władzy w 2015 roku systematycznie osłabia związki Polski z Unią., a to poważnie grozi scenariuszem, jaki właśnie rozgrywa się w Wielkiej Brytanii. Opisujemy anatomię nowej manipulacji

Marek Jurek: „Jesteśmy wierni monogamicznym rodzinom dla dobra narodu i całej Europy”

Podczas posiedzenia Komisji LIBE w Europarlamencie Marek Jurek podzielił się kilkoma myślami na temat małżeństwa. Jego słowa miały promować projekt Konwencji o Prawach Rodziny, który sporządził razem z Ordo Iuris. OKO.press "dla dobra narodu i całej Europy" szczegółowo omawia absurdy wywodu europosła

Zybertowicz: Dopiero szkolimy nowe elity. Ale w PiS władzę trzymają weterani

Doradca prezydenta Andrzej Zybertowicz twierdzi, że PiS popełnia błędy, bo jest w trakcie procesu szkolenia nowych elit. Tymczasem ponad połowa spośród wszystkich ministrów PiS od 2015 r. pracowała już wcześniej w rządzie, niektórzy jeszcze w latach 90. Zybertowicz próbuje tłumaczyć PiS młodymi czy niedoświadczonymi, ale to stara gwardia mocno trzyma władzę

Duda: „Zredukowaliśmy emisję CO2 o 29 proc.” Tak, ale w 2012 roku. A teraz emisja w Polsce znowu rośnie

"Polska może chodzić z podniesionym czołem, jeśli chodzi o realizację polityki klimatycznej", powiedział Andrzej Duda. Bo zredukowała o 29 proc. emisję CO2 - prawie pięciokrotnie więcej niż oczekiwał od nas Protokół z Kioto. Tyle że to było w 2012 roku. I ograniczyliśmy emisję najsłabiej w całym byłym bloku wschodnim. A w 2017 roku znowu wzrosła o 3,8 proc.