Prawda czy fałsz

OKO.press sprawdza, czy politycy mówią prawdę. Analizujemy WYPOWIEDZI POLITYKÓW, wyższych urzędników, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych. Nasz fałszomierz oparty jest na 12 przejrzystych ZASADACH. Każda sprawdzona wypowiedź jest omawiana szerzej w artykule.

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6. Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    • koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    • dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



„W Polsce jest najwięcej demokracji i wolności”. Tak mówi prezes

"Jeżeli pytać o miarę wolności i demokracji w Polsce i Europie, to jesteśmy w czołówce, a ja nawet bym zaryzykował, że na pierwszym miejscu". Orzekł Jarosław Kaczyński w monologu z Danutą Holecką. W UE i na świecie nikt nie musi pytać prezesa PiS o stan demokracji w Polsce, bo niewesołe odpowiedzi widać gołym okiem

Europa all inclusive Kaczyńskiego. Martwi się, że nie stać nas na takie hotele jak Niemców

Jarosław Kaczyński mówi, że Polska będzie w Europie dopiero, gdy polski turysta, podczas wakacji na Bliskim Wschodzie, zamieszka w takim samym hotelu, jak Niemiec czy Francuz. Sprawdzamy: już załatwione! (JK może sam sprawdzić, jeśli kiedyś wyjedzie zagranicę). Gorzej z liczbą Polek i Polaków, których w ogóle stać na wakacje

Piotrowicz: tylko cytowałem świadków. OKO.press: tylko księdza, który wkładał dzieciom ręce „do pupki”

Linia obrony Piotrowicza: nie umarzał śledztwa w sprawie molestowania dzieci przez proboszcza Tylawy, on tylko cytował świadków.
Nagranie z 2001 roku ujawnione przez Scheuring-Wielgus przypomina, że cytował tylko księdza i wbrew oczywistym dowodom mówił, że "dzieci były szczęśliwe. Nie było żadnego podtekstu seksualnego". Piotrowicz się odgraża, ale tonie

„Jeśli chodzi o podstawy programowe, to jest dokładnie odwrotnie”. Anatomia kłamstw minister Zalewskiej

"Podstawy programowe są praktyczne i nowoczesne, a nauka wciąż rozłożona na 12 lat" - mówiła Anna Zalewska w wywiadzie dla Polskiego Radia przed głosowaniem nad wotum nieufności dla minister edukacji. Tak minister odpowiadała na zarzuty, że uczniowie są przeciążeni i nowe podstawy nierealne. "Królowa szkolnego chaosu" znów zwyczajnie kłamała

Policja i prokuratura: krzyż celtycki nie jest symbolem rasistowskim, a ludobójca „Bury” walczył o wolną Polskę

Uzasadnienie decyzji o umorzeniu dochodzenia jest skandaliczne. Chodziło o Marsz Żołnierzy Wyklętych w Hajnówce. Śledczy z policji i prokuratury uznali m.in., że walka o wolność ojczyzny usprawiedliwia ludobójstwo, a krzyż celtycki nie tylko nie jest symbolem rasistowskim, ale jest wręcz prawnie chroniony. W sprawie interweniuje RPO Adam Bodnar

Rzecznik Ziobry kłamie w Radio Maryja. TSUE ma prawo zajmować się polskimi sądami

Zdaniem rzecznika Ministerstwa Sprawiedliwości Jana Kanthaka w 2008 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wykluczył możliwość orzekania w sprawie systemów sądownictwa państw członkowskich. Stwierdzenie Kanthaka jest albo przykładem rażącej niewiedzy, albo cynicznej manipulacji opinią publiczną. Pokazujemy, dlaczego rzecznik mija się z prawdą

Brudziński próbuje nie kłamać, Szydło otwiera ramiona. PiS zaplątany w uchodźców

Na pytanie o imigrantów minister Brudziński opowiada o uchodźcach, których w końcu i tak nazywa imigrantami zarobkowymi. Rząd gubi się w zeznaniach, a podtrzymywanie antyimigranckiej narracji nijak się ma do ogromnej liczby przyjmowanych do pracy cudzoziemców

Kaczyński i Gronkiewicz-Waltz kłócą się o Jolantę Brzeską. Oboje powinni milczeć w tej sprawie

Jarosław Kaczyński użył nazwiska zamordowanej w 2011 roku działaczki lokatorskiej w opowieści o cudownych rządach swojego brata w Warszawie, po których nastąpił “wielki rabunek Polaków”, czyli afera reprywatyzacyjna. Odpowiedziała mu HGW: Lech Kaczyński zwrócił 14 budynków z lokatorami. Obydwoje manipulują, do tego wyjątkowo niestosownie

Morawiecki deklaruje „pokorę” i umiar”, ale sam wręcz szaleje z przesadą i pychą

Morawiecki w Szczecinie wzywa partię do pokory i umiaru, ale ogłasza, że jego rząd jako pierwszy po 1989 r. broni Polski przed wyprzedażą "przemysłu banków, wszystkich przedsiębiorstw" (mógłby sobie darować chociaż banki, które "wyprzedawał" jako prezes BZ WBK). Opozycji zarzuca... próbę "rozbicia dzielnicowego" Polski. Umiar w metaforach i pokora w ocenach

Gorzkie żale Kościoła do PiS za niewpuszczanie uchodźców. Abp Gądecki: „rząd odbija piłeczkę”

Abp Gądecki skrytykował rząd PiS za podejście do uchodźców i odrzucenie oferty Kościoła w tworzeniu korytarzy humanitarnych. W dwóch sprawach był jednak zbyt łaskawy. Uznał, że rząd PiS "rozwiązał kwestię pomocy na miejscu" (nieprawda), a polski Kościół katolicki pochwalił za to, że jednoznacznie wspiera przyjęcie uchodźców (wspiera, ale bez skutku)

FAŁSZ DUDY: „Wierzę, że większość Polaków chce, by UE zostawiła nas w spokoju”

"Wierzyć" to sobie można w Świętego Mikołaja, a prezydent powinien mówić prawdę. Sondaż OKO.press pokazał, że większość Polaków uważa, że Trybunał Sprawiedliwości UE ma prawo zatrzymać reformę sądownictwa PiS. Europa to nie wspólnota "wyimaginowana", lecz bardzo realna, którą Polacy szanują i do której przystąpili z własnej woli, oddając głos w referendum

Mgr Przyłębska wyda wyrok na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE. Gowin zdradza taktykę rządu

Polska dostosuje się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE - "ucina spekulacje" Gowin. I dodaje: "w zakresie, w jakim Trybunał ma uprawnienia". A kto to oceni? Gowin odsyła do "naszej własnej Konstytucji, najwyższego w Polsce prawa". Wyrazem tego wybuchu miłości do Konstytucji, ma być wniosek do TK Julii Przyłębskiej. To TK oceni wyrok Trybunału

Obrona przez insynuację. Ziobro: to przez Bodnara i Gersdorf w “rejestrze pedofilów” nie ma księży gwałcicieli

Broniąc się przed zarzutem “Wyborczej” o "wyjęcie" księży z tzw. "rejestru pedofilów", Zbigniew Ziobro zaatakował RPO, KRS i Pierwszą Prezes SN. Zasugerował, że to uwzględnienie ich uwag do ustawy sprawiło, że w rejestrze publicznym nie ma niebezpiecznych gwałcicieli takich jak ks. Paweł Kania. Używając słów Ziobry: “to nikczemne pomówienie"

Równi i równiejsi w komisjach wyborczych. PiS i PSL mają miejsca, PO + .N oraz SLD skazane na los

W poprzednich wyborach wszystkie komitety wyborcze brały udział w losowaniu miejsc w komisjach obwodowych. Po zmianach w kodeksie wyborczym w 2018 roku pewni miejsca są tylko PiS i PSL, cała reszta została skazana na los. Koalicja Obywatelska jest słusznie oburzona, ale w dyskusji z PKW używa nietrafnych argumentów

Rząd PiS udaje niewiniątko w ONZ. A przecież toleruje „leczenie z homoseksualizmu”

1.Rząd nie zna skali zjawiska; 2. Ministerstwo Zdrowia nie finansuje takich terapii; 3. Obecne prawo pozwala przeciwdziałać podobnym zjawiskom. Te trzy przekłamania rzeczywistości przed Komitetem ONZ miały tłumaczyć bierność rządu PiS w zwalczaniu "specjalistów", którzy próbują "leczyć" osoby z homoseksualności

Kwadrans kłamstw Zalewskiej. Minister edukacji uczy, że fakty nie mają żadnego znaczenia

Ile kłamstw zmieści się w wywiadzie trwającym tyle, co dłuższa przerwa w szkole? Tak mógłby brzmieć suchy żart na nowy rok szkolny, gdyby sytuacja w oświacie kogokolwiek jeszcze bawiła. W czasach post-prawdy minister przyswoiła wszystkie jej rodzaje: od fikcyjnych danych po szkodliwe uogólnienia. W krótkiej rozmowie naliczyliśmy 9 kłamstw i manipulacji

Biuro Fransa Timmermansa dementuje słowa Morawieckiego. „To nieprawda”

"Pan Timmermans przyznał, że nie chce kierować sprawy do rozstrzygnięcia na Radę UE (...) więc widać wyraźnie, że instytucje unijne zaczynają przyznawać mi rację" - stwierdził w wywiadzie premier. W Holandii żyje kilkanaście tys. osób o nazwisku Timmermans. Może chodziło o którąś z nich? Bo na pewno nie o wiceprzewodniczniczącego KE. Mamy odpowiedź biura

Prezes IPN: Okrągły Stół to była druga Jałta, porozumienie ponad Polakami. Że co?!

Prezes IPN dr Jarosław Szarek porównał konferencję w Jałcie w 1945 roku - podczas której Zachód oddał Polskę pod wpływy Stalina - do rozmów Okrągłego Stołu, od których zaczęła się III RP. Wyjaśniamy prezesowi różnicę: to dzięki Okrągłemu Stołowi mógł zostać prezesem