Prawda czy fałsz

OKO.press sprawdza, czy politycy mówią prawdę. Analizujemy WYPOWIEDZI POLITYKÓW, wyższych urzędników, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych. Nasz fałszomierz oparty jest na 12 przejrzystych ZASADACH. Każda sprawdzona wypowiedź jest omawiana szerzej w artykule.

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6. Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    • koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    • dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



Duda: „Unijna relokacja to zniewolenie”. Fałsz: uchodźcy w każdej chwili mogą z niej zrezygnować

Na pytanie dziennikarza o to, jak Polska godzi swoje działania antyimigranckie z faktem przyjęcia przez rząd Nowej Zelandii wojennych sierot z Polski, PAD odparł, że on "nie chce, żeby uchodźcy byli przywożeni do Polski siłą". Tyle że relokacja jest dobrowolna. Ale skąd mamy to wiedzieć, skoro nie daliśmy możliwości wyboru nawet jednemu uchodźcy

Morawiecki: „Negocjowałem wejście Polski do UE”. Jeśli negocjował, to najwyżej z Ryszardem Czarneckim

Podczas wiecu wyborczego w Sandomierzu premier Morawiecki zapowiedział, że negocjacje budżetowe UE skończą się dla Polski dużo lepiej, niż zapowiada opozycja. Skąd to wie? Bo, jak twierdzi, sam negocjował wejście Polski do Unii Europejskiej 20 lat temu. OKO press sprawdza, czym dokładnie zajmował się premier

PiS to skrajna lewica? Skrajnie nietrafne porównanie Leszka Balcerowicza

Prof. Leszek Balcerowicz regularnie nazywa PiS partią skrajnie lewicową. To pomieszanie pojęć, które nie służy debacie publicznej. PiS, tam gdzie jest skrajny, nie jest lewicowy. Tam gdzie jest lewicowy, nie jest skrajny. A jaki właściwie jest PiS? Jedyne, co da się o nim powiedzieć z całą pewnością, to, że jest skrajnie niekompetentny. Analiza OKO.press

Sasin powiedział prawdę: Europa naciska licząc, że PiS pęknie. Ale skłamał, wyjaśniając, czemu PiS nie pęka

Jacek Sasin ma rację, że kolejna instytucja Europejska Sieć Rad Sądownictwa "naciska" na PiS, by powstrzymać zamach na niezależność sądów. Uzasadniając dlaczego PiS "nie pęka", użył dwóch argumentów: partia spełnia obietnice wyborcze oraz oczekiwania Polaków. Jedno i drugie, to wielka lipa. Wystarczy zajrzeć do programu PiS i wyników sondaży

Cud na Wisłą wg Dudy: „Jednym z elementów sukcesu było wsparcie Matki Najświętszej i Pana Boga”

Rzęsisty deszcz nie ostudził religijnego zapału prezydenta Dudy, który w mowie na Defiladzie Niepodległości przesądził, że czynnik nadprzyrodzony miał udział w zwycięstwie w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. A jeszcze w 2017 roku mówił językiem racjonalnym: "Przeświadczenie o opiece Matki Boskiej dodało sił naszym żołnierzom"

Polityczny mord na dzikach. Minister rolnictwa: „Wybić do zera”. Bez sensu – mówią naukowcy

"Toczymy wojnę z ASF i trzeba wybić dziki" - powiedział minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski w wywiadzie dla "Sieci". Ale dowodów na skuteczność odstrzału brak. "Wręcz przeciwnie, mimo redukcji co roku występuje coraz więcej przypadków ASF" - piszą naukowcy z Instytutu Ochrony Przyrody PAN. W Polsce dzik stał się ofiarą polityki

Posłowi PiS zaszkodziła propaganda: „Powstańcy nie prosili o interwencję”

W Polskim Radiu 24 poseł PiS Tomasz Latos (na zdjęciu) atakował Rafała Trzaskowskiego, kandydata PO na prezydenta stolicy. Przy okazji opowiadał nonsensy o Powstaniu Warszawskim: „Nie odwoływali się do Rosjan”, „Nie prosili o interwencję”. Posła informujemy, że było dokładnie na odwrót

Morawiecki wychwala fair play, ale sam fauluje

Na mecie etapu Tour de Pologne rozanielony premier twierdzi, że marzy mu się polityka "konkurencji i współpracy", w której "potrafimy się pięknie różnić". OKO.press przypomina język nienawiści, jakiego używa atakując opozycję: "Nie kochacie Polski", "Myli wam się Warszawa z Berlinem", "Odbieraliście dzieci z powodu biedy", "Zwijaliście państwo"

Kornel Morawiecki o demokracji w Rosji: “nie odbiega od zachodnich standardów”. Sprawdzamy

W wywiadzie dla tygodnika “Do Rzeczy” Kornel Morawiecki, polityk partii “Wolni i Solidarni”, a prywatnie ojciec premiera, wytrwale bronił Putina i twierdził, że z demokracją w Rosji wszystko jest w porządku. Wyjaśniamy Morawieckiemu, jak jest

Patryk Jaki: „Warszawa ma budżet prawie jak niektóre państwa UE”. OKO.press: kandydat może się zdziwić

Budżet Warszawy "jest porównywalny z budżetem niektórych państw UE" i stać ją na dużo - twierdzi Patryk Jaki, kandydat Zjednoczonej Prawicy na prezydenta Warszawy. Skoro jest porównywalny, to go porównaliśmy. Budżet ratusza jest o jedną piątą mniejszy od centralnego budżetu malutkiej Malty. Inne państwa zostawiają Warszawę już znacznie bardziej w tyle.

Kaczyński dowcipkuje o życiu pozagrobowym prof. Gersdorf. „Dalej byłaby prezesem SN. Che, che, che”

"Gdyby tak, nie daj Panie Boże, niczego złego nie życzę, ale może też [Pierwsza Prezes SN] umrzeć i wtedy według (...) mediów niechętnych rządowi, w dalszym ciągu pełniłaby tę funkcję co dotychczas" - dowcipkował Kaczyński w TVP. Miało to obrazować oczywistą oczywistość, że skrócenie sześcioletniej kadencji prof. Gersdorf w niczym nie narusza Konstytucji RP

„Odrzucenie referendum to sukces prezydenta, za który winę ponosi PO”

PiS odrzucił w czwartek 25 lipca w Senacie wniosek prezydenta RP o przeprowadzenie referendum konstytucyjnego. Ale obwinia za to senatorów PO. To jedna z najbardziej zaskakujących akrobacji politycznych, w których partia rządząca jest mistrzem

Morawiecki w krainie postprawdy. Siedem najbardziej bezczelnych kłamstw [kolekcja ilustrowana]

Używamy słowa "bezczelnych" nie w celu obrażenia premiera, ale by podkreślić, że jego wypowiedzi dotyczą kwestii wymiernych, statystyk, liczb. To nie jest przesada, zła interpretacja, manipulacja czy półprawda. To zwykłe kłamstwa, w dodatku powtarzane w kółko. Prawdziwe liczby łatwo znaleźć w GUS, dostawaliśmy je też od instytucji rządowych i z Eurostatu

„Ustawa nakazuje nam finansowanie CBA z pieniędzy dla ofiar przestępstw”. Resort Ziobry odpowiada NIK

NIK uważa, że w 2017 roku MS złamało prawo przekazując 25 mln zł z Funduszu Sprawiedliwości CBA. Resort Ziobry absurdalnie tłumaczy, że CBA może przyjmować pieniądze z innych źródeł niż budżet państwa (to FAŁSZ), a ustawa o sądach powszechnych nawet... nakazuje przekazywanie środków takim jednostkom jak CBA