Prawda czy fałsz

OKO.press sprawdza, czy politycy mówią prawdę. Analizujemy WYPOWIEDZI POLITYKÓW, wyższych urzędników, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych. Nasz fałszomierz oparty jest na 12 przejrzystych ZASADACH. Każda sprawdzona wypowiedź jest omawiana szerzej w artykule.

  • Jak oceniamy prawdę i fałsz

    Oto 12 zasad, których przestrzegamy

    1.    Analizujemy wypowiedzi polityków, wyższych urzędników państwowych i samorządowych, hierarchów kościelnych, liderów ruchów społecznych, przywódców wpływowych organizacji, liderów życia gospodarczego itd. Nie analizujemy wypowiedzi ludzi mediów, artystów, osób postronnych, anonimowych opinii w mediach społecznościowych itd.
    2.    Codziennie szukamy wartych sprawdzenia stwierdzeń w wystąpieniach publicznych, dokumentach partyjnych i rządowych, mediach, także społecznościowych itp.
    3.     W wyborze kierujemy się tym, czy stwierdzenie:
    •    jest weryfikowalne, potrafimy dotrzeć do informacji, które pozwolą je ocenić;
    •    odnosi się do faktów, opisuje zdarzenia, podaje dane liczbowe itp.
    •    dotyczy istotnej kwestii i/lub ten, kto mówi, jest liczącą się postacią;
    •    łatwo wpada w ucho, potwierdza stereotyp, może zainfekować masową wyobraźnię;
    •    ma taką postać, że odbiorcy bez głębszej wiedzy trudno rozstrzygnąć, czy to prawda czy nie.
    4.     Trzymamy się zasady, że co najmniej jedną trzecią uwagi poświęcamy wypowiedziom osób spoza obozu władzy.
    5.     Oceniamy stwierdzenia przy pomocy fałszomierza „Oka”, który może wskazywać sześć stanów:
    •    fałsz – jawnie sprzeczne z faktami;
    •    raczej fałsz – trochę prawdy w tym jest, ale całość sprzeczna z faktami i/lub kontekst wprowadza w błąd;
    •    półprawda – raczej zgodne z faktami, ale brakuje ważnych informacji;
    •    prawie prawda – w zasadzie tak jest, ale pozostaje niedostatecznie precyzyjne;
    •    prawda – zgadza się, tak jest, są na to dowody:
    •    stłuczony fałszomierz – niedorzeczność, insynuacja.
    6. Ponadto „Oko” przyznaje dwa „wyróżnienia”:
    • koziołka matołka – za wypowiedzi wyjątkowo niemądre, świadczące o braku elementarnej wiedzy czy orientacji w temacie;
    • dyzmę – za wypowiedzi obraźliwe, bezwzględne, manipulacje prawdą.
    7.     Uwzględniamy kontekst.
    8.     Zakładamy, że wypowiadając stwierdzenie, polityk (osoba publiczna) powinna przedstawić fakty, które je potwierdzają. Dowód spoczywa na tym, kto informuje/dezinformuje opinię publiczną.
    9.     Sprawdzając prawdziwość danego stwierdzenia „Oko”, podaje rzeczowe argumenty, dane liczbowe, statystyki. Przywołujemy źródła, z których korzystamy.
    10.    Staramy się nie narzucać naszych ocen i jesteśmy otwarci na krytykę naszej pracy. Uaktualniamy oceny, gdy zmieniło się coś istotnego. Przyjmujemy sugestie, korekty i podpowiedzi. W uzasadnionych przypadkach publikujemy sprostowania i przepraszamy osoby, które nietrafnie oceniliśmy. Każda korekta oceny pozostaje zapisana na pierwotnej wersji i pozostaje widoczna.
    11.     Nawet jeżeli posługujemy się lżejszym tonem lub żartobliwym tytułem, prowadzimy naszą analizę najrzetelniej i najuczciwiej, jak potrafimy.
    12.     Każdą ocenę dyskutujemy w zespole, w miarę potrzeby korzystamy też z pomocy ekspertów z danej dziedziny.



„Sowa i przyjaciele”, Rokosz i Liberum veto…, czyli słowotok Terleckiego o opozycji

PO i .Nowoczesna zbojkotowały organizowane przez władze Sejmu uroczystości obchodów 550. rocznicy parlamentaryzmu w Polsce. Z tej okazji wicemarszałek Ryszard Terlecki (PiS) zarzucił opozycji zrywanie obrad Sejmu, rokosz i liberum veto. To nietypowy nawet jak na marszałka Terleckiego bluzg polityczny

Julia Przyłębska atakuje raport, który obnaża jej manipulacje składami orzekającymi

Julia Przyłębska powołuje się na nieistniejące przepisy ustawy o TK. Podważa wiarygodność raportu, który ujawnił jej manipulacje składami orzekającymi. W dwóch pierwszych miesiącach urzędowania zrobiła to 50 razy! Wytyka też, że dokument jest nieopublikowany. Pani magister, cierpliwości! Raport Fundacji Batorego ukaże się szybciej, niż niektóre wyroki TK

Duda kpi z Konstytucji: przeszkadzanie PiS to „łamanie podstaw demokracji”

Duda głosi, że podważanie polityki partii rządzącej to "łamanie podstawowej zasady demokracji". To ulubiona teza PiS, a także Orbána, Erdoğana i Putina. Wszyscy oni podważają prawdziwe zasady demokracji, m.in. trójpodziału władzy, i wprowadzają autokrację wyborczą. Raz jeden Duda przypomniał sobie, na czym demokracja polega - gdy wetował ustawy o KRS i SN

Furmanka Morawieckiego wewnętrznie sprzeczna

Morawiecki zarzucił elitom III RP, że chciały Polaków furmankami zawstydzić i pognębić narodową dumę. W tej samej wypowiedzi premier wskoczył jednak na tradycyjny chłopski wóz i zadeklarował miłość do furmanek, bo są polskie. W efekcie Naród - zarówno na wsi, jak w mieście - już nie wie, co myśleć o furmankach. Wstydzić się, czy być dumnym?

Polska fabryką Europy? Nie. Morawiecki znowu fabrykuje liczby [Eurostat przesyła nam dane]

"2/3 miejsc pracy, które powstały w europejskim przemyśle w 2017, powstały w Polsce" - mówił premier w rozmowie z braćmi Karnowskimi. Te liczby brzmiały nam trochę zbyt pięknie, więc zwróciliśmy się o pomoc do Eurostatu, który przesłał nam dokładne statystyki. Wniosek? Słowa premiera to kolejna niepoparta niczym konfabulacja. Opisujemy jej historię

Duda powiedział prawdę o Wołyniu. Ale nie o stosunkach Polski z Ukrainą

W 75. rocznicę rzezi wołyńskiej prezydent Andrzej Duda pojechał na Ukrainę, gdzie mówił o „ludobójstwie” dokonanym na Polakach. Mówił także o „przyjaźni pomiędzy naszymi narodami”, która jednak „musi opierać się na prawdzie”. Prawda o stosunkach z Ukraińcami to nie tylko historia ludobójstwa, o tym prezydent zapomina

O, Holender! Prof. Buyse z Utrechtu kontruje wypowiedź Morawieckiego o doświadczaniu komunizmu

Premier Morawiecki twierdzi, że Holendrzy nie zrozumieją reform sądowniczych PiS, ponieważ nie doświadczyli komunizmu i nie rozumieją jego konsekwencji, jaką jest postkomunizm. "Zgodnie z tą logiką o prawie karnym mogłaby się wypowiadać tylko ofiary przestępstw" - mówi OKO.press profesor prawa Antoine Buyse z Uniwersytetu w Utrechcie

Morawiecki: nie da się przecenić sukcesów PiS w walce z pułapką demograficzną. OKO.press: sukcesy się skończyły, wciąż jesteśmy w pułapce

Premier powołuje się na niedoszacowaną prognozę GUS z 2014 roku, by pochwalić się sukcesami PiS w odwróceniu demograficznych trendów. Dane pokazują, że "baby boomik" wyczerpał swój potencjał jesienią 2017 roku i w 2018 dzieci rodzi się nieco mniej. Przybywa rodzin bezdzietnych, nieuchronne spadać będzie liczba kobiet w wieku rozrodczym

Manipulacja prezydenta. Prof. Gersdorf nie kolaboruje z PiS. To Duda zaplątał się we własnej ustawie

Prezydencki minister Mucha zasugerował, że prof. Gersdorf pogodziła się z usunięciem jej z funkcji Pierwszego Prezesa i porozumiała z prezydentem co do następcy. Nic z tego. Prof. Gersdorf nie ustępuje i przyjdzie w środę 4 lipca do pracy. To prezydent godzi się na złamanie własnej ustawy. I wyznacza ZASTĘPCĘ Gersdorf, jakby ustawa jej nie odwołała

Morawiecki: najwyższy wzrost płac od 25 lat. OKO.press: premier znowu zmyśla liczby

"Podwyżki płac w Polsce są najwyższe od 25 lat" - mówi Mateusz Morawiecki z rozmowie z tygodnikiem "Sieci". To nieprawda. Realnie płace w gospodarce narodowej w 2017 wzrosły o 3,4 proc., ale w wielu sekcjach gospodarki wzrost jest niewysoki lub żaden. Wyższy niż w 2017 realny wzrost płac był w latach 1996-98, 2006-08, 2015-16. Premier znowu zmyśla liczby

PiS forsuje zakaz aborcji. Marszałek Karczewski ostrzega, że „wahadełko może się odwrócić”

PiS krok za krokiem dąży do wprowadzenia w Polsce całkowitego zakazu aborcji, choć większość Polaków jest temu przeciwna. Przed skutkami takiej radykalizacji ostrzega polityk PiS Stanisław Karczewski. Jednak kalkulacja polityczna i nadzieja na poparcie Kościoła w wyborach popycha obóz rządzący do wystąpienia przeciw woli suwerena

Poseł Sasin broni państwa prawa przed prezes Gersdorf. Goebelsiki konstytucyjne

Jacek Sasin zarzuca prof. Małgorzacie Gersdorf złamanie ustawy o SN i... naruszanie praworządności w Polsce dla obrony swej "pozycji zawodowej". Powtarza oczywiste kłamstwo, że skrócenie sześcioletniej kadencji Prezes SN nie narusza Konstytucji, w tym zasady nieusuwalności sędziów. Prof. Łętowska tłumaczy, na czym polega manipulacja

Kaczyński: „Izrael przyznał rację naszej opowieści”. Przesada. Ale Netanjahu mówił miłe rzeczy dla ucha prezesa

Jarosław Kaczyński twierdzi, że deklaracja Polski i Izraela "jest przyznaniem racji naszej opowieści o II wojnie światowej”. Nie jest, bo w opowieści PiS nie ma miejsca na udział Polaków w Holocauście. Ale faktem jest, że premier Netanjahu zgodził się na parę kłamstw i krętactw, by udobruchać PiS. Prawda ustąpiła przed polityką