Ur. 13 marca 1958 w Warszawie, polski historyk, zajmujący się w szczególności historią Kościoła katolickiego w Polsce w XX wieku, historią obozu narodowego oraz dziejami emigracji politycznej po 1945, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych. Senator IX kadencji.

  • Wykształcenie i działalność naukowa

    W 1984 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego ze specjalnością historia archiwalna. Rok później ukończył studia podyplomowe i uzyskał specjalność pedagogiczną. W latach 1980–1984 był członkiem zarządu samorządu studenckiego na Wydziale Historycznym UW. W latach 1984–1990 pracował jako nauczyciel historii w warszawskich liceach ogólnokształcących. Od 1997 do 2006 zatrudniony w Instytucie Historii Polski Polskiej Akademii Nauk im. Tadeusza Manteuffla. W 1996 doktoryzował się tam na podstawie pracy pt. Stosunki między władzą państwową a Kościołem katolickim w Polsce w latach 1945–1950. W grudniu 2000 został zatrudniony w Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. W 2003 został również wykładowcą Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, początkowo jako kierownik katedry Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, później jako profesor w tej katedrze oraz w Instytucie Nauk Historycznych UKSW. Od 2003 do 2006 wykładał także na Uniwersytecie Warszawskim. W 2004, na podstawie rozprawy Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce 1944–1989, uzyskał w Instytucie Historii PAN stopień doktora habilitowanego11 stycznia 2006 został dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN. 9 kwietnia 2009 usunięto go z tego stanowiska. Decyzję tę podjęto po tym, jak w wywiadzie dla radia Tok FM Jan Żaryn stwierdził, że Lech Wałęsa otrzymał tzw. status pokrzywdzonego bezprawnie. Objął następnie funkcję doradcy prezesa IPN Janusza Kurtyki, którą pełnił do jego śmierci w 2010. Postanowieniem prezydenta RP z dnia 26 lutego 2013 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

    Jego publikacje ukazały się m.in. w „Acta Poloniae Historica”, „Kwartalniku Historycznym”, „Biuletynie IPN”, „Przeglądzie Katolickim”, „Ładzie”, „Gazecie Niedzielnej” w Londynie, „Gazecie Polskiej”, „Arcanach”, „W Sieci”, „Gazecie Polskiej Codziennie” i „Więzi”. W okresie 1995–1998 był redaktorem naczelnym pisma kombatantów NSZ „Szaniec Chrobrego”. W 2012 został redaktorem naczelnym miesięcznika „Na Poważnie”, a w 2013 objął stanowisko redaktora naczelnego miesięcznika „W Sieci Historii”, który powstał w wyniku przekształcenia tego pisma.

  • Działalność polityczna i społeczna

    W latach 80. współpracował z opozycją demokratyczną. 10 listopada 1982 został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej podczas nielegalnej demonstracji patriotycznej pod zarzutem brania udziału w zbiegowisku i stawiania czynnego oporu, a następnie aresztowany na okres miesiąca. W 1989 był jednym ze współtwórców Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców, był również długoletnim prezesem oddziału warszawskiego KSW. W 1989 został członkiem NSZZ „Solidarność”. W latach 90. został filistrem Korporacji Akademickiej Arkonia. W wyborach parlamentarnych w 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat poselski z warszawskiej listy komitetu wyborczego Porozumienie Centrum-Zjednoczenie Polskie (jako protegowany Wojciecha Ziembińskiego). W 1998 wstąpił do Towarzystwa Miłośników Historii, a także został członkiem komitetu redakcyjnego „Biblioteki im. św. Jadwigi Królowej”, powołanej przez Towarzystwo im. Stanisława ze Skarbimierza. W 1999 objął funkcję sekretarza Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, a w 2004 został przewodniczącym Komisji Historycznej tego komitetu. W latach 2000–2003 był członkiem rady programowej Fundacji Dzieło Nowego Tysiąclecia. W 2007 wszedł w skład rady fundatorów Fundacji „Żołnierzy Wyklętych”. Zasiadł również w radzie historycznej Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. W 2010 został przewodniczącym kapituły Nagrody im. Jacka Maziarskiego. W 2011 objął funkcję prezesa Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza, powołanego przez członków warszawskiego komitetu poparcia Jarosława Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich w 2010. Został również koordynatorem mazowieckich struktur Ruchu Społecznego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W wyborach parlamentarnych w 2011 bez powodzenia startował do Senatu z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w okręgu nr 85. W 2012 objął funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. W 2015 ponownie wystartował do Senatu z ramienia PiS (tym razem w okręgu nr 40), uzyskując mandat senatora IX kadencji.

  • Odznaczenia i wyróżnienia

    W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2009, za wybitne zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski, został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w okresie III RP. W 2014 wyróżniony medalem Polonia Mater Nostra Est. Otrzymał również m.in. Nagrodę im. Jerzego Łojka, Nagrodę im. Ireny i Franciszka Skowyrów, Medal Komitetu Powązkowskiego i Medal Pamiątkowy „10 lat IPN”.

  • Życie prywatne

    Syn Stanisława i Aleksandry z domu Jankowskiej. Żonaty z Małgorzatą, z zawodu historykiem, ma troje dzieci: Annę, Stanisława i Krzysztofa.

Powiązane artykuły

W sieci kłamstw. Historyk IPN manipuluje, aby zaatakować badaczy Zagłady

"Złapani na kłamstwie. Tak manipulują historią" - czytamy na okładce tygodnika "Sieci". Historyk IPN Piotr Gontarczyk zarzuca kłamstwo autorom "Dalej jest noc" - głośnej książki o losach Żydów w trakcie okupacji. Za pomocą manipulacji chce unieważnić lata pracy naukowców z PAN. To część szerszej ofensywy IPN


IPN wybiela „Burego”. Nie jest winny ludobójstwa, bo „mógł puścić z dymem więcej białoruskich wiosek”

W 2005 roku pion śledczy IPN ustalił, że zbrodnie dokonane przez oddział partyzancki Romualda Rajsa „Burego” na Białorusinach „nosiły znamiona ludobójstwa”. 11 marca 2019 IPN opublikował anonimowy komunikat prasowy, w którym uznaje ówczesne ustalenia za „wadliwe”. Powołuje się na nacjonalistyczne wydawnictwa i wątpliwe autorytety, aby pisać historię na nowo


200 tys. złotych z Senatu dla fundacji, w której władzach zasiada senator PiS Jan Żaryn

Fundacja Józefa Szaniawskiego, w której władzach zasiadają senator Jan Żaryn i poseł Andrzej Melak z PiS, otrzymała w tym roku 200 tys. złotych dotacji z Senatu. Rok wcześniej jej działalność wsparło kilka państwowych instytucji - przekazując jej łącznie co najmniej 200 tys. złotych


Żaryn do opozycji: "Nie zabraniajcie świętować 11 listopada". Wszystko pomieszał

Senat uchwalił dzień wolny 12 listopada - dzień po święcie niepodległości. Przy okazji odbyła się absurdalna dyskusja, w której senator PiS Jan Żaryn zarzucał opozycji, że zabrania Polakom świętować. Wyjaśniamy senatorowi, o co chodzi - i podsuwamy pomysł na kolejne święta niepodległości wolne od pracy. Następny: 18 listopada. Przeczytajcie, dlaczego


Senator Żaryn: wznówmy ekshumacje w Jedwabnem, nie ulegajmy szantażom. Ale żadnych nie było!

W 77. rocznicę mordu popełnionego na Żydach przez polskich sąsiadów w Jedwabnem, senator PiS i profesor historii Jan Żaryn wezwał do wznowienia ekshumacji zamordowanych. „Nie należy ulegać szantażom” – mówił. Tyle że żadnych szantaży nie było, a cała sprawa została kompletnie zakłamana przez prawicę. Ekshumacje wstrzymał Lech Kaczyński. Przypominamy prawdę


Hucpa Żaryna. Senator PiS odsyła do domu izraelską ambasador. I o Polsce znowu głośno w Izraelu

Senator PiS i profesor historii Jan Żaryn skrytykował ambasador Izraela i zasugerował, że mogłaby “opuścić to państwo”. Przy okazji źle użył słowa “hucpa” i powiedział nieprawdę o marcu ‘68. Izraelskie media odnotowały wypowiedź senatora rządzącej partii - zupełnie bez zaskoczenia


Jak się Żydów przeprasza, to po co ich obrażać - o uchwale senatora Żaryna (PiS) mówi prof. Osęka. Prawda o...

Proponowana uchwała Senatu zniekształca historię, zarzuca Żydom wypędzonym z Polski, że zapamiętali Marzec 1968 nie tak, jak według władzy powinni i wybiela Kościół - mówi historyk. "Były liczne wypowiedzi księży typu - słusznie, że tych Żydów się spacyfikuje, no i ta młodzież też jest bezczelna i zbuntowana"


Objawienia fatimskie, Łupaszka i Roman Dmowski na monetach. Narodowcy rządzą w NBP

Lista monet i banknotów okolicznościowych wydawanych przez Narodowy Bank Polski buduje obraz zmilitaryzowanego, katolickiego narodu wprost z fantazji Ruchu Narodowego. Będą żołnierze wyklęci, objawienia fatimskie, koronacja obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej. To nie przypadek: NBP stał się w ostatnim czasie przyczółkiem skrajnej prawicy


Żaryn: "jesteśmy boskimi stworzeniami". Senator PiS opowiada, jak Polska zbawi Europę

Senator PiS, historyk prof. Jan Żaryn opowiedział portalowi "wPolityce" o misji dziejowej Polski: przywrócić Europie chrześcijaństwo i zahamować "inwazję" islamu. Brzydkie laickie prawa człowieka trzeba zastąpić religijnymi. Ładnie, prawda? Szkoda, że w swojej wizji senator PiS parę razy minął się z rzeczywistością - i zdrowym rozsądkiem


Żaryn: obywatelskie nieposłuszeństwo to „zdrada”. Ale wcześniej wzywał do niego PiS

Według senatora PiS prof. Jana Żaryna apel KOD o obywatelskie nieposłuszeństwo "ociera się o zdradę" i oznacza "apel, żeby nie było państwa polskiego". Biedak zapomniał, że całkiem niedawno do nieposłuszeństwa obywatelskiego wzywał sam PiS


Milion dla senatora PiS Żaryna. Władza + Kościół = grant

Na pięć milionowych grantów w konkursie na „pomniki” polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej, trzy projekty dotyczą myśli chrześcijańskiej. Czwarty dostał prof. Bogdan Szlachta zasłużony w wojnie PiS z Trybunałem Konstytucyjnym