Prawa autorskie: Slawomir Kaminski / Agencja GazetaSlawomir Kaminski / ...
18 listopada 2022

11 mln na karmienie piersią w 14 dni? Protestowaliśmy, że wygląda na ustawkę. MZ konkurs unieważniło

MZ ogłosiło konkurs na 10,8 mln zł z terminem 14 dni. Zdążyło się zgłosić 2 oferentów, w tym spółka medyczna, którą kieruje była (do grudnia 2020) dyrektorka departamentu w MZ. Protestowała fundacja Rodzić po ludzku. Min. Kraska bronił konkursu, min. Niedzielski go unieważnił

Po kilku zwrotach akcji i wielu naciskach, w których pewną rolę odegrał także artykuł OKO.press, decyzją min. Adama Niedzielskiego ministerstwo zdrowia unieważniło własny konkurs na promocję karmienia piersią w latach 2022-2025, z ogromnym budżetem 10,8 mln.

Wątpliwości budziły warunki, a także "dyskretny" sposób ogłoszenia konkursu z absurdalnie krótkim terminem (14 dni, w tym 10 roboczych). Jak pisaliśmy, "tryb ogłoszenia konkursu może budzić podejrzenia, że chodzi o zawężenie kręgu uczestników. A może nawet stworzenie warunków dla organizacji, które zdołały dowiedzieć się o konkursie wcześniej".

Zdążyły zgłosić się dwie organizacje, w tym duża spółka medyczna (Centrum Medyczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego), którą kieruje Justyna Mieszalska, do grudnia 2020 roku dyrektorka Departamentu Zdrowia Publicznego i Rodziny w Ministerstwie Zdrowia.

Opowiemy tę historię po kolei, korzystając z relacji na stronie ministerialnej i własnych informacji.

Akord pierwszy: OGŁOSZENIE (i publikacja OKO.press)

Pierwszy akord to ogłoszenie 19 października "konkursu z zakresu zdrowia publicznego "Promocja karmienia piersią", z terminem składania ofert do godziny 16.00 2 listopada.

Argumentowaliśmy, że tak krótki termin uniemożliwia przygotowanie sensownej propozycji, zwłaszcza że ma ona objąć tak różne działania jak szkolenie położnych ("co najmniej 2800 osób, w co najmniej sześciu województwach"), "dodruk i systematyczna dystrybucja poradnika „Karmienie piersią” (w całym kraju, kilkaset tysięcy egz.) oraz "działania promujące z okazji Światowego Tygodnia Karmienia Piersią w latach 2023–2025".

Joanna Pietrusiewicz szefowa fundacji Rodzić po ludzku komentowała w OKO.press, że nawet jeśli organizacja zdążyłaby przygotować wniosek, kosztorys (ogromna robota!), znaleźć partnerów, zebrać wszystkie załączniki i wygrać konkurs, stanie wobec konieczności wydania do końca 2022 roku (w drugiej połowie listopada i grudniu!) 800 tys. zł. „To brak szacunku dla środków publicznych”.

Informacja o konkursie ukazała się wyłącznie na stronie ministerstwa, z pominięciem zakładki dla organizacji pozarządowych. Nie wykorzystano też naturalnego kanału komunikacji, jakim jest powoływany właśnie (z inicjatywy organizacji pozarządowych, w tym fundacji Rodzić po ludzku) „zespół, który podejmie pracę nad przygotowaniem propozycji rozwiązań systemowych w zakresie poprawy jakości poradnictwa laktacyjnego”.

W konkluzji pisaliśmy: "Tryb ogłoszenia konkursu może budzić podejrzenia, że chodzi o zawężenie kręgu uczestników. A może nawet stworzenie warunków dla organizacji, które zdołały dowiedzieć się o konkursie wcześniej".

W liście-proteście do ministerstwa zdrowia fundacja Rodzić po ludzku zwracała, się "z wnioskiem o przedłużenie terminu składania ofert do 3 tygodni, obniżenie wymagań merytorycznych pod względem liczby przeszkolonych osób z personelu medycznego, zmniejszenie wymagania finansowego w przedstawieniu co najmniej jednego projektu edukacyjno/informacyjnego o wartości co najmniej 1 mln zł brutto oraz takie rozłożenie prac do zrealizowania w 2022 r., aby dać oferentom możliwość rzetelnego przygotowania się do realizacji zadania".

Akord 2: WYDŁUŻENIE... o 5 dni

Po naszej publikacji z 2 listopada, w której informowaliśmy o proteście Rodzić po ludzku, także inne organizacje zaczęły krytykować ministerstwo. Komisja konkursowa ogłosiła jednak listę oferentów (dwóch), tyle że następnego dnia lista zniknęła zastąpiona komunikatem:

mz 1

To wydłużenie terminu wyglądało na ruch pozorowany, bo przecież od 3 (środa) do 7 (poniedziałek) jest 5 i pół dnia, i to gdyby ktoś rzucił się do pracy w środę rano i pracował przez cały weekend.

Akord 3: LISTA OFERENTÓW (i obrona konkursu min. Kraski)

Ministerstwo Zdrowia realizowało swój plan i 8 listopada ogłosiło, kto się zgłosił. Były to te same dwie organizacje, które pojawiły się, a potem zniknęły z rządowej strony:

mz2

Sprawa wyglądała na zamkniętą. 10 listopada fundacji Rodzić po Ludzku odpowiedział Waldemar Kraska, wiceminister zdrowia (od 2019 r.) i senator od 2005 roku, najpierw Ligi Polskich Rodzin, a potem PiS (na zdjęciu głównym).

"Termin 14 dni opisał jako "minimalny i standardowy termin podawany we wszystkich konkursach ogłaszanych w ramach Narodowego Programu Zdrowia". Tłumaczył, że został on wydłużony ze względu na "problemy techniczne" [a nie protesty - red.]. Podkreślał, że w ramach promocji Światowego Tygodnia Karmienia Piersią można powołać podwykonawców, w tym organizacje pozarządowe, ale "jest to wyłącznie jedna z grup mogących ubiegać się o realizację tych zadań". Tłumaczył, że "publikacja wspomnianego konkursu nie była obowiązkowa w zakładce dotyczącej współpracy z organizacjami pozarządowymi i przy konkursach w ramach Narodowego Programu Zdrowia nie jest praktykowana".

Zgłoszenie, które budzi wątpliwości

Obok Fundacja Wygrajmy Zdrowie zgłosiła się świadcząca wiele usług spółka z oo. Centrum Medyczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

W jej ofercie podzielonej na 38 kategorii - od audiologii do stomatologii zintegrowanej - są dwie placówki ginekologiczne, ale nie ma ani śladu związku z położnictwem. Centrum podkreśla, że "jako placówka uniwersytecka rozwijamy również działalność na polu badawczo-naukowym, a także szkoleniowym, szkolimy rezydentów i studentów medycyny. Prowadzone są także działania, mające na celu pozyskanie środków z funduszy europejskich, które ułatwią nam rozwój. Nasze motto to hasło JUŻ SAMA PROFILAKTYKA JEST ZWYCIĘSTWEM!. W myśl tego prowadzimy szereg akcji profilaktyczno-promocyjnych dla naszych pacjentów" (lista tych 10 programów profilaktycznych jest tutaj, żaden z nich nie wiąże się z położnictwem).

Prezesem Zarządu Centrum Medycznego WUM jest Justyna Mieszalska, która do grudnia w 2020 roku była dyrektorką departamentu zdrowia publicznego i rodziny w Ministerstwie Zdrowia. W notatce "O mnie" na stronie Centrum Medycznego Mieszalska pisze:

"Zarządzająca departamentami i dużymi zespołami specjalistów w administracji publicznej. Prowadząca ogólnokrajowe projekty obejmujące zakres zdrowia publicznego. Odpowiedzialna za przygotowanie projektów aktów prawnych w systemie ochrony zdrowia. Pełni również funkcje członka Rad Nadzorczych warszawskich szpitali. Zatrudniona od 2003 roku w Ministerstwie Zdrowia, a następnie w Centralnym Szpitalu Klinicznym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z zawodu radca prawny". Poniżej przedstawia szczegóły swojej biografii, m.in.:

bio

Fundacja Rodzić po ludzku nie poddaje się

Joanna Pietrusiewicz: "Nie poddawałam się. O wątpliwościach wobec konkursu mówiłam na obradach 9 listopada Rady Organizacji Pacjentów, czyli organu doradczego ministerstwa zdrowia z udziałem organizacji pozarządowych. Parę osób mnie poparło. Obecny był wiceminister Piotr Bomber.

Ktoś powiedział, że sprawa została wyciągnięta na światło dzienne, bo pojawił się artykuł w OKO.press.

Odpowiedź na nasz list pana ministra Kraski była zniechęcająca, ale postanowiłam interweniować u ministra Adama Niedzielskiego. W mailu opisałam raz jeszcze wątpliwości wobec konkursu, m.in. że nie dawał możliwości wykorzystania ogromnych możliwości i dokonań w promocji karmienia piersią organizacji społecznych, że źle skonstruowany, że za krótki termin itd. Wspomniałem też o budzącym wątpliwości fakcie zgłoszenia oferty przez placówkę, którą kieruje była pani dyrektor departamentu w Ministerstwie Zdrowia. Dostałam nieoficjalną informację, że argumenty zrobiły na ministrze wrażenie".

Akord czwarty, UNIEWAŻNIENIE. Decyzja w interesie kobiet

17 listopada Komisja Konkursowa w osobie tej samej Anny Trzewik zwanej "Przewodniczącym" (feminatywy nie dotarły jeszcze do rządu RP) konkurs unieważniła.

mz 3

Pietrusiewicz; "Dobra decyzja, nawet jeśli pan minister Kraska miał inne zdanie. Decyzja w interesie kobiet, którym należy się dobrze przygotowany program promocji karmienia piersią".

Z wielu badań wynika, że karmienie piersią stanowi skuteczną profilaktykę przed otyłością (w porównaniu z karmieniem sztucznym mlekiem). Więcej – podnosi odporność dzieci na choroby, korzystnie wpływa na ich rozwój, tworzy silną więź pomiędzy matką a dzieckiem, pozytywnie oddziałuje na zdrowie kobiety.

Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niemowlęta do szóstego miesiąca życia powinny być karmione wyłącznie piersią, a do minimum dwóch lat z uzupełnieniem innymi pokarmami. Tymczasem wg danych cytowanych przez MZ, wskaźnik karmienia piersią niemowląt do 6. miesiąca życia wynosi u nas mniej niż 50 proc. (w 2019 r. 47,6 proc.).

„W Polsce działa wiele organizacji promujących karmienie piersią, często wolontaryjnie, jak choćby Mlekoteka. Nasze szanse są małe w porównaniu z marketingiem producentów sztucznego mleka, którzy operują wielkimi budżetami. Dlatego program ministerstwa - jeśli zostanie lepiej przygotowany - to tak dobry pomysł. Promocja karmienia piersią powinna zejść jak najbliżej matek” – mówi Pietrusiewicz.

I dodaje: "Chciałabym, żebyśmy na następnym posiedzeniu Rady Organizacji Pacjentów omówili zasady publikowania informacji o konkursach takich jak program promocji karmienia piersią. Aby uniknąć tak skandalicznych wpadek.

Szanowny Panie Ministrze,

W imieniu Fundacji Rodzić po Ludzku (dalej „Fundacja”) wyrażam oburzenie trybem ogłaszania konkursu „Ogłoszenia o konkursie ofert na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego NPZ cel operacyjny nr 1, zadanie 5” (dalej „Ogłoszenie”). Oczywiście nie sam fakt podjęcia działań mających na celu promocję karmienia piersią wzbudza takie uczucia, gdyż jako Fundacja od lat działamy w tym zakresie, także poprzez bezpośredni mój udział w zespole utworzonym w poprzednim miesiącu w Ministerstwie Zdrowia, który podejmie prace nad przygotowaniem propozycji rozwiązań systemowych w zakresie poprawy jakości poradnictwa laktacyjnego, ale emocje te budzą zasady przyjęte przez Pana Ministra w ramach tego Ogłoszenia.

Taka sytuacja ma miejsce niestety po raz drugi, gdyż w 2016 r. także zostały zastosowane podobne zasady przeprowadzenia ogłoszenia „Konkursy – Narodowy Program Zdrowia” dotyczącego zlecenia zadań publicznych z zakresu problematyki karmienia piersią wyznaczający realizatorom m.in. także zbyt krótki czas na złożenie ofert. Na kanwie złożonego przez Fundację wówczas pisma termin składania ofert został przedłużony – co osobiście mam nadzieję nastąpi także i w tym przypadku. Tym razem został wyznaczony 14 – dniowy termin, przy czym należy brać pod uwagę fakt, iż w rzeczywistości z uwagi na Święto Zmarłych przypadające w tym czasie i zobowiązania pracodawców wynikające z przepisów prawa pracy do udzielenia dni wolnych w czasie świąt, termin ten był o wiele krótszy i wynosił dosłownie 9 dni roboczych.

Zdaje sobie sprawę z faktu, iż zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz.U. 2015 poz. 1916) „do wyboru realizatorów zadań nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych oraz przepisów o prowadzeniu działalności pożytku publicznego na podstawie zlecenia realizacji zadań publicznych, o których mowa w rozdziale 2 działu II ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”, a co z tym związane terminy wskazane w powyższych ustawach nie mają zastosowania do trybu Ogłoszenia. Powyższe nie zmienia jednak faktu, iż pozostawienie przez ustawodawcę dowolność w tym zakresie danemu ministrowi winno skutkować wskazaniem takiego terminu składania ofert, który uwzględni złożoności i specyfikę przedmiotu zamówienia oraz czas niezbędny do jej przygotowania i złożenia. Poddaję pod wątpliwość czy cel ten został w danym przypadku osiągnięty. Ogłoszenie składa się bowiem z 98 stron, w tym dotyczących bardzo restrykcyjnych wymagań do spełnienia przez oferentów.

To jest materiał, który wymaga dogłębnej analizy merytorycznej oraz finansowej, w tym dokonania takich czynności, jak ocena kosztów rynkowych najmu sal, która w obecnej sytuacji w Polsce zmienia się w sposób bardzo dynamiczny. Kwestia szczegółowości wymagań od realizatorów jest przez Pana wskazana na poziomie „zapewnienia uczestnikom zajęć co najmniej 0,5 l wody mineralnej niegazowanej […]” w perspektywie czasowej 4. lat, a czas od momentu ogłoszenia konkursu, jak wspomniałam powyżej, wynosi dosłownie 9 dni roboczych.

Moją intencją jest wskazanie, iż terminy składania ofert nie powinny być nadmiernie skracane, przez co realizatorzy, którzy wcześniej nie brali udziału w tego typu ogłoszeniu w latach poprzednich, faktycznie zostali pozbawieni możliwości złożenia rzetelnej oferty na wybór realizatora zadania z zakresu zdrowia publicznego, pt.: „Promocja karmienia piersią w ramach Zadania 5 Celu Operacyjnego 1: Profilaktyka nadwagi i otyłości Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025”.

Finanse publiczne wymagają dołożenia szczególnej staranności w ich wydatkowaniu, a w mojej opinii dany termin niestety nie daje możliwości zachowania należytych standardów przygotowania odpowiedniej oferty. Dodatkowo stawiane przed oferentami wymagania z zakresu doświadczenia i odpowiednie punktowanie tego faktu w najwyższym kryterium tych kategorii może powodować znaczne ograniczenie grona podmiotów, które są w stanie złożyć przedmiotową ofertę odpowiadającą wymaganiom formalno-merytorycznym. Podkreślić należy, iż oferent winien wykazać się doświadczeniem przeszkolenia w okresie ostatnich 5 lat przed upływem składania ofert co najmniej 1000 osób z personelu medycznego. Wiedzą powszechnie dostępną jest, iż z uwagi na pandemię wszelkiego rodzaju szkolenia zostały w wielu przypadkach wstrzymane z powodu wprowadzenia restrykcji epidemiologicznych, potrzeby odpowiedniej organizacji pracy jednostek leczniczych oraz zakazu przebywania na terenie szpitali osób trzecich. Połączone to było także z brak środków finansowych podmiotów i skierowaniem swoich działań na utrzymanie ciągłości pracy danych jednostek, a nie na rozwój i edukację pracowników. Oznacza to, że z wymaganego 5-letniego okresu co najmniej około 2,5 roku pozostaje czasem, w którym oferenci będą mieli ogromny problem z wykazaniem swojego doświadczenia w przedmiotowym zakresie.

Stawiane przed oferentami wymaganie przeszkolenia 1000 osób z personelu medycznego stanowi odzwierciedlenie wymagań zakreślonych w tak dużym konkursie, jak organizowany w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 ogłoszony przez Ministerstwo Zdrowia, co daje ogólny pogląd na fakt, iż niewiele jest podmiotów, które są w stanie wykazać się odpowiednim doświadczeniem połączonym z wartością co najmniej jednego projektu edukacyjno/informacyjnego związanego z tematyką zdrowia o wartości co najmniej 1 mln zł brutto zakreśloną także w okresie 5 lat przed upływem terminu składania ofert.

Po przeanalizowaniu ilości zadań do zrealizowania jeszcze w 2022 r., w tym m.in. przeprowadzenie prac przygotowawczych do realizacji konkursu specjalistycznego dla położnych „Edukacja i wsparcie kobiet w okresie laktacji” poprzez opracowanie materiałów dydaktycznych (w tym zestaw materiałów szkoleniowych przekazywanych uczestnikom obejmujące prezentację multimedialną i skrypty), opracowanie szczegółowego konspektu zajęć, przygotowanie arkuszy ewaluacyjnych, promocji kursu specjalistycznego, przeprowadzenie rekrutacji uczestników szkolenia, zapewnienie zapisów na kursy, wybranie odpowiednich co najmniej 280 jednostek, do których zostaną przekazane materiały edukacyjne, pozyskanie informacji o liczbie porodów w wybranych szpitalach, ustalenie indywidualnego zapotrzebowania na materiały z takimi jednostkami, ustalenie harmonogramu dystrybucji, aktualizacja poradnika oraz druk w ilości 740 000 sztuk, nawiązanie współpracy z co najmniej dwiema organizacjami pozarządowymi działającymi w obszarze promocji karmienia piersią oraz przedstawienie koncepcji realizacji planowanych działań przynajmniej na rok 2023, w tym harmonogramu i kosztorysu – w terminie niecałych 2 miesięcy (biorąc pod uwagę, iż oferenci mają prawo wnieść do Komisji odwołania od wyników oceny merytorycznej w terminie 5 dni roboczych od dnia ogłoszenia o wynikach konkursu ofert oraz miesiąc listopad i grudzień owocują w kolejne święta) może wydawać się bardzo mało prawdopodobne do zrealizowania w sposób należyty przez podmiot, który uzyskał informację na temat ogłoszenia konkursu w dniu 19 października br.

Całkowicie zgadzam się z przedstawionym w Ogłoszeniu stwierdzeniem, iż „Promowanie naturalnego karmienia oraz ochrona i wspieranie matek karmiących piersią stanowi jedną z najbardziej efektywnych strategii poprawiających stan zdrowia ludności. Wiąże się z większą odpornością dzieci na choroby, korzystnie wpływa na ich rozwój, tworzy silną więź pomiędzy matką a dzieckiem i pozytywnie wpływa na zdrowie kobiety”, a co z tym związane tym bardziej wydaje się ważnym, aby strategia poprawiająca stan zdrowia ludności nie była przygotowana przez oferentów w terminie 9. dni roboczych, wyłącznie przez podmioty mogące wykazać się przeszkoleniem 1000 osób z personelu medycznego w realnym czasie 2,5 roku z uwagi na pandemię oraz przez jednostki, które uzyskały projekty edukacyjno/informacyjnego związane z tematyką zdrowia na kwotę 1 mln zł brutto. W ocenie Fundacji taki tryb powoduje ograniczenie w dostępności do konkursu dla wielu organizacji. Zapewnienie dostępu do konkursu jak najszerszemu gronu oferentów pozostaje w interesie ogłaszającego i jest jednym z warunków jak najlepszej realizacji zleconego zadania. Celem Fundacji jest bowiem, aby takiego typu konkursy były prowadzone w sposób przejrzysty oraz powszechny, co może mieć bezpośredni wpływ na podejmowanie efektywnych i długoterminowych działań w celu promocji karmienia piersią.

Podkreślenia wymaga fakt, iż Fundacja nie podejmuje niniejszych działań w celu złożenia oferty w przedmiotowym konkursie.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministrze z wnioskiem o przedłużenie terminu składania ofert do 3 tygodni, obniżenia wymagań merytorycznych pod względem ilości przeszkolonych osób z personelu medycznego, zmniejszenie wymagania finansowego w przedstawieniu co najmniej jednego projektu edukacyjno/informacyjnego związanego z tematyką zdrowia o wartości co najmniej 1 mln zł brutto oraz takie rozłożenie ilości prac do zrealizowania w 2022 r., aby dać oferentom możliwość rzetelnego przygotowania się do realizacji strategii poprawiającej stan zdrowia ludnośc

Udostępnij:

Piotr Pacewicz

Naczelny OKO.press. Redaktor podziemnego „Tygodnika Mazowsze” (1982–1989), przy Okrągłym Stole sekretarz Bronisława Geremka. Współzakładał „Wyborczą”, jej wicenaczelny (1995–2010). Współtworzył akcje: „Rodzić po ludzku”, „Szkoła z klasą”, „Polska biega”. Autor książek "Psychologiczna analiza rewolucji społecznej", "Zakazane miłości. Seksualność i inne tabu" (z Martą Konarzewską); "Pociąg osobowy".

Komentarze

Komentarze będą wkrótce dostępne