Godzinę temu Trybunał Sprawiedliwości UE opublikował pełną treść decyzji w związku kwestionowanymi przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym. Jest całkowicie zgodna z wnioskiem Komisji Europejskiej. Sędziowie, którzy przeszli w stan spoczynku, powinni zostać przywróceni. Małgorzata Gersdorf jest Pierwszą Prezes. Publikujemy postanowienie i tłumaczymy, co oznacza

TSUE wydał postanowienie zabezpieczające, dotyczące kwestionowanych przepisów o Sądzie Najwyższych, które są całkowicie zgodne z wnioskiem Komisji Europejskiej z 24 sierpnia. Postanowienie wydała wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości UE, sędzia Rosario Silva de Lapuerta.

„Z komunikatu opublikowanego na stronach Trybunału Sprawiedliwości UE  wynika, że Trybunał Sprawiedliwości wydał dzisiaj postanowienie zabezpieczające o treści całkowicie zgodnej z wnioskiem Komisji Europejskiej. To bardzo odważny krok ze strony Trybunału Sprawiedliwości.” – mówi OKO.press dr Piotr Bogdanowicz z Uniwersytetu Warszawskiego, ekspert prawa europejskiego, zasiadający w Radzie Programowej Archiwum Osiatyńskiego.

Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości – ustawa o Sądzie Najwyższym

BARDZO ODWAŻNA DECYZJA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UE! TSUE wydał postanowienie zabezpieczające o treści całkowicie zgodnej z wnioskiem Komisji Europejskiej. Ekspert prawa europejskiego Dr Piotr Bogdanowicz: Wszyscy sędziowie SN powinni być przywróceni do orzekania, Pierwszym Prezesem SN jest Małgorzata Gersdorf.

Geplaatst door OKO.press op Vrijdag 19 oktober 2018

 

„Trybunał Sprawiedliwości uznał, że wszystkie przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, które są kwestionowane przez Komisję Europejską – które dotyczą wszystkich sędziów – mogą być niezgodne z prawem Unii Europejskiej i w związku z tym nie zróżnicował sytuacji sędziów, którzy przeszli już w stan spoczynku oraz sędziów, którzy będą mogli przechodzić w stan spoczynku na podstawie  kwestionowanych przez KE przepisów ustawy o SN” – mówi dr Bogdanowicz.

Oznacza to, że:

  • wszyscy sędziowie, którzy przeszli w stan spoczynku, powinni zostać przywróceni do orzekania w Sądzie Najwyższym;
  • że nie można w stosunku do nich niestosować przepisów ustawy o SN, które obowiązały przed 3 kwietnia 2018 r. ,
  • że Pierwsza Prezes SN Małgorzata Gersdorf jest Pierwszą Prezes SN,
  • że nie można mianować nikogo na stanowisko Prezesa SN ani osoby kierującem pracami SN, aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Sprawiedliwości.”

Kiedy Trybunał Sprawiedliwości wyda orzeczenie w sprawie kwestionowanych przez KE przepisów dotyczących Sądu Najwyższego?

„Nie wiemy jeszcze, czy Trybunał Sprawiedliwości będzie orzekał w trybie przyśpieszonym” – wyjaśnia dr Bogdanowicz. – „Ale nie ma podstaw, żeby TSUE orzekał później niż w przypadku pytań prejudycjalnych. Orzeczenia TSUE spodziewam się w pierwszych miesiącach 2019 roku”.

O 15 treść postanowienia TSUE zostały oficjalnie opublikowane na stronie Trybunału Sprawiedliwości.

  • Przeczytaj pełną treść postanowienia TSUE

    POSTANOWIENIE WICEPREZESA TRYBUNAŁU

    z dnia 19 października 2018 r.*

    Postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych – Artykuł 279 TFUE – Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych – Regulamin postępowania przed Trybunałem – Artykuł 160 §§ 2 i 7 – Wniosek o orzeczenie inaudita altera parte – Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu

    W sprawie C-619/18 R

    mającej za przedmiot wniosek o zastosowanie, na podstawie art. 279 TFUE oraz art. 160 §§ 2 i 7 regulaminu postępowania przed Trybunałem, środków tymczasowych, złożony w dniu 2 października 2018 r.

    Komisja Europejska, reprezentowana przez K. Banks, H. Krämera i S.L. Kaledę, działających w charakterze pełnomocników,

    strona skarżąca,

    przeciwko

    Rzeczypospolitej Polskiej,

    strona pozwana,

    WICEPREZES TRYBUNAŁU,

    po wysłuchaniu E. Tancheva, rzecznika generalnego,

    wydaje następujące

    Postanowienie

    * Język postępowania: polski.

    POSTANOWIENIE Z DNIA 19.10.2018 R. – SPRAWA C-619/18

    1 W swoim wniosku w przedmiocie środków tymczasowych Komisja Europejska wnosi do Trybunału o nakazanie Rzeczypospolitej Polskiej, by do czasu wydania przez Trybunał wyroku rozstrzygającego sprawę co do istoty:

    – zawiesiła stosowanie przepisów art. 37 §§ 1–4 i art. 111 §§ 1 i 1a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r., poz. 5), art. 5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1045) (zwanych dalej „spornymi przepisami prawa krajowego”) oraz wszelkich środków podjętych w celu stosowania tych przepisów;

    – podjęła wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, by sędziowie Sądu Najwyższego (Polska), których dotyczą wyżej wymienione przepisy, mogli pełnić funkcje na tym samym stanowisku, korzystając z tego samego statusu, takich samych praw i warunków zatrudnienia, jakie przysługiwały im do dnia 3 kwietnia 2018 r., czyli do dnia wejścia w życie ustawy o Sądzie Najwyższym;

    – powstrzymała się od wszelkich działań zmierzających do powołania sędziów Sądu Najwyższego na stanowiska sędziów, których dotyczą przepisy stanowiące podstawę uchybienia i będące przedmiotem postępowania głównego, a także od wszelkich działań w celu wyznaczenia nowego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego lub wskazania, w miejsce Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, osoby, której powierzone jest kierowanie Sądem Najwyższym do czasu powołania nowego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego;

    – powiadomiła Komisję Europejską nie później niż w ciągu miesiąca od doręczenia postanowienia Trybunału zarządzającego wnioskowane środki tymczasowe, a następnie powiadamiała w regularnych odstępach jednego miesiąca, o wszystkich środkach, które przyjęła w celu pełnego zastosowania się do tego postanowienia.

    2 Komisja wnosi również, na podstawie art. 160 § 7 regulaminu postępowania przed Trybunałem, o zarządzenie środków tymczasowych wskazanych w poprzednim punkcie jeszcze przed przedstawieniem uwag przez stronę pozwaną ze względu na bezpośrednie ryzyko poważnej i nieodwracalnej szkody dla zasady skutecznej ochrony prawnej w ramach stosowania prawa Unii.

    3 Wnioski te zostały przedstawione w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 258 TFUE, wniesionej przez Komisję w dniu 2 października 2018 r. (zwanej dalej „skargą o stwierdzenie uchybienia”) i zmierzającej do stwierdzenia, po pierwsze, że obniżając wiek przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego i stosując go do sędziów powołanych do Sądu Najwyższego przed dniem 3 kwietnia 2018 r., a także przyznając Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej dyskrecjonalne prawo do przedłużenia czynnej służby sędziów tego sądu, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”).

    Ramy prawne

    4 W dniu 20 grudnia 2017 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisał ustawę o Sądzie Najwyższym, która weszła w życie w dniu 3 kwietnia 2018 r. Ustawa ta była kilkakrotnie nowelizowana.

    5 Na mocy art. 37 ustawy o Sądzie Najwyższym wiek przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego został obniżony do 65 lat. Obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku ma zastosowanie wobec wszystkich sędziów tego sądu, również tych powołanych przed dniem wejścia w życie ustawy.

    6 Przedłużenie czynnej służby sędziów Sądu Najwyższego po ukończeniu 65. roku życia jest zależne od złożenia przez tych sędziów oświadczenia o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawienia zaświadczenia stwierdzającego zdolność, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, a także od zgody wyrażonej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przedłużenie to zostało uregulowane w art. 37 ustawy o Sądzie Najwyższym.

    7 Na podstawie art. 111 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym sędziowie Sądu Najwyższego, którzy ukończyli 65. rok życia w dniu wejścia w życie ustawy lub osiągną ten wiek do dnia 3 lipca 2018 r., przechodzą w stan spoczynku z dniem 4 lipca 2018 r., chyba że do dnia 3 maja 2018 r. złożą oświadczenie i przedstawią zaświadczenie wskazane w poprzednim punkcie, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska sędziego tego sądu. Artykuł 5 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw zawiera przepisy samodzielne regulujące procedurę przedłużenia czynnej służby sędziów Sądu Najwyższego, którzy osiągnęli wiek przejścia w stan spoczynku najpóźniej w dniu 3 lipca 2018 r.

    8 Na podstawie art. 111 § 1a ustawy o Sądzie Najwyższym sędziowie Sądu Najwyższego, którzy ukończą 65. rok życia między 4 lipca 2018 r. a 3 kwietnia 2019 r., przejdą w stan spoczynku w dniu 3 kwietnia 2019 r., chyba że przed dniem 3 kwietnia 2019 r. złożą oświadczenie i przedstawią zaświadczenie, o których mowa w pkt 6 niniejszego postanowienia, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska sędziego tego sądu.

    9 Co się tyczy sędziów Sądu Najwyższego, którzy zostali powołani przed dniem 3 kwietnia 2018 r. i osiągną wiek 65 lat po dniu 3 kwietnia 2019 r., art. 37 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym przewiduje, że przedłużenie czynnej służby tych sędziów po ukończeniu 65. roku życia podlega ogólnemu systemowi, który wymaga złożenia oświadczenia i przedstawienia zaświadczenia, a także wyrażenia zgody przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, tak jak zostało to wskazane w pkt 6 niniejszego postanowienia.

    10 Jak wynika z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, zgodnie ze spornymi przepisami prawa krajowego przy podejmowaniu decyzji o przedłużeniu czynnej służby sędziów Sądu Najwyższego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie jest związany żadnym kryterium, a jego decyzja nie podlega kontroli sądowej.

    11 Wreszcie z wniosku w przedmiocie środków tymczasowych wynika, że ustawa o Sądzie Najwyższym uprawnia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do swobodnego decydowania, do dnia 3 kwietnia 2019 r., o zwiększeniu liczby sędziów w Sądzie Najwyższym.

    W przedmiocie wniosku o orzeczenie inaudita altera parte

    12 Zgodnie z art. 160 § 7 regulaminu postępowania sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych może uwzględnić wniosek również przed przedstawieniem uwag przez stronę przeciwną, a dany środek tymczasowy może następnie zostać zmieniony lub uchylony, również z urzędu.

    13 Zgodnie z orzecznictwem, w szczególności gdy w celu zapewnienia prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości jest pożądane zapobieżenie temu, by postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych zostało pozbawione swej istoty i skuteczności, art. 160 § 7 regulaminu postępowania upoważnia sędziego rozpoznającego wniosek o zastosowanie środków tymczasowych do zarządzenia takich środków tytułem zabezpieczenia albo do czasu wydania postanowienia kończącego postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych, albo do czasu zakończenia postępowania głównego, jeśli nastąpi to wcześniej [postanowienie z dnia 2 lutego 2018 r., Nexans France i Nexans/Komisja, C-65/18 P(R)-R, niepublikowane, EU:C:2018:62, pkt 4 i przytoczone tam orzecznictwo].

    14 Rozpatrując potrzebę wydania takiego postanowienia, wspomniany sędzia powinien zbadać okoliczności danego przypadku [postanowienie z dnia 2 lutego 2018 r., Nexans France i Nexans/Komisja, C-65/18 P(R)-R, niepublikowane, EU:C:2018:62, pkt 5 i przytoczone tam orzecznictwo].

    W przedmiocie fumus boni iuris

    15 Przedstawione przez Komisję argumenty nie wydają się na pierwszy rzut oka ani oczywiście niedopuszczalne, ani oczywiście bezzasadne.

    16 W istocie, zważywszy, że na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe orzeczenie o zasadności tych argumentów ani nawet o istnieniu fumus boni iuris jako takiego, należy stwierdzić, że ta ostatnia kwestia będzie wymagała

    w niniejszym wypadku pogłębionego badania w świetle przedstawionych argumentów.

    17 Do celów niniejszego postępowania inaudita altera parte wystarczy zatem stwierdzić, że nie można wykluczyć spełnienia przesłanki dotyczącej fumus boni iuris.

    W przedmiocie pilnego charakteru

    18 Jak wynika z wniosku w przedmiocie środków tymczasowych, sporne przepisy prawa krajowego zaczęto już stosować ze skutkiem w postaci przeniesienia w stan spoczynku znacznej liczby sędziów Sądu Najwyższego, w tym Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i dwóch prezesów izb. Okoliczność ta w połączeniu z dokonanym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej równoległym zwiększeniem liczby sędziów tego sądu z 93 do 120, z opublikowaniem obwieszczenia o ponad 44 nieobsadzonych stanowiskach sędziowskich we wspomnianym sądzie, w tym o stanowisku zajmowanym przez Pierwszą Prezes oraz z powołaniem przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 27 nowych sędziów, jak wynika z dostępnych Trybunałowi informacji, prowadzi do daleko idącej i natychmiastowej zmiany składu Sądu Najwyższego, która może ponadto zostać pogłębiona w drodze kolejnych nowych powołań.

    19 Tymczasem, gdyby skarga o stwierdzenie uchybienia została ostatecznie uwzględniona, wynikałoby z tego, że wszystkie orzeczenia Sądu Najwyższego poprzedzające rozstrzygnięcie przez Trybunał wspomnianej skargi o stwierdzenie uchybienia byłyby wydane bez gwarancji związanych z przysługującym każdemu prawem podstawowym do dostępu do niezawisłego sądu, które zostało ustanowione w art. 47 karty praw podstawowych.

    20 W tym względzie należy przypomnieć, że wymóg niezawisłości sędziów wchodzi w zakres istotnej treści prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, mającego podstawowe znaczenie jako gwarancja ochrony wszystkich praw, które jednostki wywodzą z prawa Unii, oraz dla zachowania wartości wspólnych państwom członkowskim, określonych w art. 2 TUE, w szczególności wartości w postaci państwa prawnego [wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Minister for Justice and Equality (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa), C-216/18 PPU, EU:C:2018:586, pkt 48].

    21 Naruszenie prawa podstawowego, takiego jak ustanowione w art. 47 akapit drugi karty praw podstawowych, to jest prawa do niezawisłego sądu, już z samej natury tego prawa może prowadzić samo w sobie do wystąpienia poważnej i nieodwracalnej szkody.

    22 W niniejszym wypadku przymiot sądu ostatniej instancji przynależny Sądowi Najwyższemu oraz powaga rzeczy osądzonej, jaką będą miały w rezultacie orzeczenia wydane przez ten sąd do czasu ogłoszenia wyroku Trybunału orzekającego w przedmiocie skargi o stwierdzenie uchybienia, pozwalają wykazać w okolicznościach niniejszej sprawy zaistnienie rzeczywistego ryzyka powstania poważnej i nieodwracalnej szkody dla jednostek, w przypadku gdyby nie zarządzono wnioskowanych środków tymczasowych, a skarga o stwierdzenie uchybienia zostałaby ostatecznie uwzględniona przez Trybunał.

    23 W tych okolicznościach w obecnym stadium postępowania należy stwierdzić, że przesłanka dotycząca pilnego charakteru jest spełniona.

    W przedmiocie wyważenia interesów

    24 Należy zauważyć, że gdyby skarga o stwierdzenie uchybienia nie została uwzględniona, zarządzenie wnioskowanych środków tymczasowych skutkowałoby jedynie przesunięciem w czasie stosowania spornych przepisów prawa krajowego. W tym kontekście należy stwierdzić, że zarządzenie takich środków nie jest w stanie poważnie narazić na szwank celu, któremu służą te przepisy.

    25 Natomiast, gdyby skarga o stwierdzenie uchybienia została ostatecznie uwzględniona, natychmiastowe stosowanie takich przepisów mogłoby wywołać nieodwracalną szkodę w zakresie prawa podstawowego dostępu do niezawisłego sądu, ustanowionego w art. 47 akapit drugi karty praw podstawowych.

    26 W tych okolicznościach w interesie prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości należy zarządzić wnioskowane przez Komisję środki tymczasowe i to do czasu wydania postanowienia kończącego postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych.

    Z powyższych względów wiceprezes Trybunału postanawia, co następuje:

    1) Rzeczpospolita Polska zostaje zobowiązana, natychmiast i do czasu wydania postanowienia kończącego niniejsze postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych, do:

    – zawieszenia stosowania przepisów art. 37 §§ 1–4 i art. 111 §§ 1 i 1a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, art. 5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, oraz wszelkich środków podjętych w celu stosowania tych przepisów;

    – podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, by sędziowie Sądu Najwyższego (Polska), których dotyczą wyżej wymienione przepisy, mogli pełnić funkcje na tym samym stanowisku, korzystając z tego samego statusu, takich samych praw i warunków zatrudnienia, jakie przysługiwały im do dnia 3 kwietnia 2018 r., czyli do dnia wejścia w życie ustawy o Sądzie Najwyższym;

    – powstrzymania się od wszelkich działań zmierzających do powołania sędziów Sądu Najwyższego na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego, których dotyczą przepisy stanowiące podstawę uchybienia i będące przedmiotem postępowania głównego, a także od wszelkich działań w celu wyznaczenia nowego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego lub wskazania, w miejsce Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, osoby, której jest powierzone kierowanie Sądem Najwyższym do czasu powołania nowego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego; oraz

    – powiadomienia Komisji Europejskiej, nie później niż w ciągu miesiąca od doręczenia niniejszego postanowienia, a następnie powiadamiania w regularnych odstępach jednego miesiąca, o wszystkich środkach, które przyjęła w celu pełnego zastosowania się do tego postanowienia.

    2) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

    Sporządzono w Luksemburgu w dniu 19 października 2018 r.

    Sekretarz  Wiceprezes

    Calot Escobar  R. Silva de Lapuerta

Poniżej zamieszczamy komunikat TSUE i wyjaśniamy, co oznacza postanowienie.

 

Co postanowił Trybunał Sprawiedliwości UE

Trybunał Sprawiedliwości postanowił, że „Rzeczpospolita Polska jest zobowiązana, niezwłocznie i do czasu wydania postanowienia kończącego niniejsze postępowanie wstępne, zawiesić stosowanie

  • przepisów art. 37 ust. 1-4 oraz art. 111 ust. 1 i 1a Ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym,
  • art. 5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, Ustawa o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
  • oraz zawiesić wszelkie środki podjęte na ich podstawie.

Ponadto, Trybunał zobowiązuje Polskę:

  • do podjęcia „wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, że sędziowie Sądu Najwyższego, których dotyczą te przepisy, będą mogli pełnić swoje funkcje na tym samym stanowisku, korzystając jednocześnie z takiego samego statusu, praw i warunków zatrudnienia, z jakich korzystali do dnia 3 kwietnia 2018 r.”, czyli do dnia wejścia w życie ustawy o Sądzie Najwyższym.
  • do powstrzymania się od wszelkich działań mających na celu powoływanie sędziów Sądu Najwyższego w miejsce sędziów Sądu Najwyższego, których dotyczą przepisy leżące u podstaw naruszenia i które są przedmiotem skargi głównej,
  • do powstrzymania od wszelkich działań mających na celu powołanie nowego pierwszego prezesa tego sądu lub wskazanie osoby odpowiedzialnej za kierowanie tym sądem w miejsce pierwszego prezesa do czasu powołania nowego pierwszego prezesa.

Polska została też zobowiązana do informowania Komisji Europejskiej, nie później niż miesiąc po notyfikacji postanowienia, a następnie regularnie co miesiąc, wszystkich środków przyjętych w celu pełnego zastosowania się do zarządzenia TSUE.

„Po notyfikacji” oznacza, że postanowienie TSUE obowiązuje Polskę od momentu jego doręczenia – drogą elektroniczną przez system e-curia lub tradycyjną pocztą.

Czy Polska zastosuje się do postanowienia TSUE, a później do jego orzeczenia? W ostatnich tygodniach ze strony polskiego rządu płynęły niepokojące sygnały podważające kompetencje TSUE do orzekania w kwestii niezależności sądów (w OKO.press pisaliśmy m.in. o słowach Ministra Gowina).

Postanowienie Trybunału najprawdopodobniej było gotowe zanim Zbigniew Ziobro skierował do polskiego Trybunału Konstytucyjnego pytanie o zgodność art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dotyczącego zadawania przez sądy krajowe pytań prejudycjalnych do TSUE).


prawniczka, asystent w Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. Ukończyła Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Środkowoeuropejski w Budapeszcie. Koordynuje Archiwum Osiatyńskiego.


Powiązane:

Lubisz nas?

Powiedz o tym innym