Human Rights Watch co roku publikuje raport o tym, jak przestrzegane są prawa człowieka w ponad 90 krajach. OKO.press jako pierwsze publikuje tłumaczenie fragmentu raportu o sytuacji w Polsce w 2016 r.


„Polska naraziła się na międzynarodową krytykę kiedy nowo wybrany Sejm, pod kierownictwem rządzącej partii Prawo i Sprawiedliwość, usiłował naruszyć niezależność Trybunału Konstytucyjnego, najwyższego organu sądowniczego w państwie” – stwierdza organizacja, która od 1978 roku (znana wtedy jako Helsinki Watch) sprawdza przestrzeganie praw człowieka na świecie.

Jak piszą autorzy raportu „starannie badamy akty przemocy i naruszania praw, nadajemy im rozgłos i naciskamy na sprawujących władzę, by przestrzegali praw człowieka i zapewniali sprawiedliwość. Human Rights Watch jest niezależną międzynarodowa organizacją, która działa jako część światowego ruchu na rzecz obrony ludzkiej godności i postępu w przestrzeganiu praw człowieka”.

Raport  2017 składa się z kilku przekrojowych esejów, np. o wzroście autorytaryzmu i krótkich omówieniach kolejnych 90 krajów. Oto fragment o Polsce, śródtytuły – od redakcji OKO.press.

Trybunał Konstytucyjny

W listopadzie 2015 Sejm odwołał wszystkich pięciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych za kadencji poprzedniego rządu, a w grudniu przegłosował ustawę, która podminowywała funkcjonowanie Trybunału. Kiedy w marcu 2016 Trybunał wydał wyrok orzekający, że zmiany te są niezgodne z konstytucją, rząd odmówił publikacji wyroku i zmiany ustawy. 

W lipcu Sejm uchwalił nową ustawę dotyczącą Trybunału Konstytucyjnego. Polskie organizacje pozarządowe wyraziły niepokój, że ustawa sparaliżuje pracę Trybunału i wpłynie na jego niezależność. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że nowa ustawa jest częściowo niekonstytucyjna. Podczas prac nad ustawą partia Prawo i Sprawiedliwość przygotowywała rzekomo kolejną propozycję ustawy dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego. W marcu Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy do spraw prawa konstytucyjnego, stwierdziła, że nowelizacja z grudnia 2015 stanowi zagrożenie dla rządów prawa i wezwała rząd do zastosowania się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. 

W październiku Komisja Wenecka skrytykowała lipcową nowelizację, uznając, że ogranicza ona skuteczność i niezależność Trybunału. Polski kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego doprowadził do tego, że w styczniu 2016 Komisja Europejska po raz pierwszy wszczęła procedurę badania praworządności- stworzoną w 2014 w celu reagowania na działania państw członkowskich Unii Europejskiej, które mogłyby naruszać praworządność. W lipcu Komisja Europejska dała rządowi trzy miesiące na opublikowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zastosowanie się do rekomendacji Komisji Weneckiej. W momencie kiedy powstawał ten tekst Komisja nie zdecydowała się jeszcze na kolejne działania w tej sprawie. 

Prawo o policji

W styczniu Sejm przyjął nowelizacje do ustawy o policji, które wzbudziły niepokój, co do ochrony prawa do prywatności w internecie. 

W czerwcu prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o działaniach antyterrorystycznych, która wprowadza niejasno określone pojęcie “zdarzenia o charakterze terrorystycznym”, poszerza możliwości śledcze w stosunku do obcokrajowców, reguluje dostęp do treści w internecie i poszerza prawo do aresztowań i przeszukań. 

Zakaz aborcji

W październiku Sejm wycofał kontrowersyjną propozycję ustawy, wspieraną przez premier Beatę Szydło, która wprowadzałaby prawie całkowity zakaz aborcji. Wśród trwających dalej protestów, Prawo i Sprawiedliwość kontynuowała działania mające na celu zaostrzenie prawa aborcyjnego w Polsce, które już jest jednym z najbardziej restrykcyjnych w Europie. 

Mowa nienawiści

Przestępstwa z nienawiści związane z orientacją seksualną nadal nie są odpowiednio karane.

Mowa nienawiści i przemoc wobec uchodźców to rosnący problem.

Polskie organizacje pozarządowe oskarżają władze o uniemożliwianie osobom szukającym azylu wkraczania na terytorium Polski na granicy z Białorusią.  

Nie widać postępów w długo trwającym śledztwie prokuratury apelacyjnej w Krakowie dotyczącym tajnych więzień CIA w Polsce.

tłumaczenie Victoria Vogt

  • wersja oryginalna raportu Human Rights Watch

    Poland faced international criticism over attempts by the newly elected parlia- ment led by the ruling Law and Justice Party to undermine the independence of the Constitutional Tribunal, the country’s highest court.

    In November 2015, the parliament cancelled the appointments of all five Consti- tutional Tribunal judges elected under the previous government, and passed a law in December that undermined the tribunal’s functioning. When the tribunal ruled in March 2016 that the changes were unconstitutional, the government re- fused to publish the ruling or to change the law.

    In July, the parliament adopted a revised Act on the Constitutional Tribunal. Pol- ish NGOs expressed concern the new act would paralyze the court and affect its independence. The Constitutional Tribunal ruled that part of the new law was un- constitutional. At time of writing, the Law and Justice Party was reportedly preparing yet another draft revision of the act on the Constitutional Tribunal.

    In March, the Venice Commission, the Council of Europe’s advisory body on con- stitutional issues, concluded that the December 2015 amendments endanger the rule of law and called on the government to implement the Constitutional Court’s judgment. In October, the Venice Commission criticized the July revised act as limiting the tribunal’s effectiveness and independence.

    The crisis led the European Commission in January to activate for the first time its rule of law mechanism—created in 2014 to address rights-threatening meas- ures by EU member states. In July, the European Commission gave the govern- ment three months to publish the Constitutional Court’s rulings and implement the Venice Commission’s recommendations. At time of writing it had yet to an- nounce any follow-up action.

    In January, Parliament adopted amendments to the Act on the Police that raised concerns on the protection of privacy online. In June, President Andrzej Duda signed into law a new Anti-Terrorist Act that introduces a vaguely defined “event of a terrorist nature,” extends investigative powers specifically on foreigners, regulates access to online content and extends arrest and search powers.

    In October, Parliament withdrew a contentious proposition supported by Polish Prime Minister Beata Szydło to impose an almost total ban to abortion, following mass protests. Amid continued protests, the Law and Justice Party pressed ahead with efforts to further limit what is already one of the most restrictive abortion laws in Europe.

    There continues to be little accountability for hate crimes based on sexual orien- tation. Anti-migrant hate speech and violence was a growing concern. Polish NGOs accused authorities of preventing asylum seekers at the border with Be- larus from entering Polish territory to seek protection.

    There was no sign of progress in the Krakow appellate prosecutor’s longstanding criminal investigation into a secret CIA detention and interrogation program on Polish territory.


Jesteśmy obywatelskim narzędziem kontroli władzy. Obecnej i każdej następnej. Sięgamy do korzeni dziennikarstwa – do prawdy. Podajemy tylko sprawdzone, wiarygodne informacje. Piszemy rzeczowo, odwołując się do danych liczbowych i opinii ekspertów. Tworzymy miejsce godne zaufania – Redakcja OKO.press


Masz cynk?