0:00
0:00

0:00

Takie wnioski płyną z raportu, który przygotowała belgijska uczelnia KU Leuven na zlecenie Eurometaux – stowarzyszenia, do którego należą czołowi, globalni producenci metali nieżelaznych, m.in. Alcoa, Anglo American, Glencore, Rio Tinto czy Vale.

[caption id="" align="aligncenter" width="1024"]

Huta Miedzi Głogów. Produkowany przez KGHM metal należy do kluczowych dla transformacji energetycznej/ Fot. mat. pras.[/caption]

Polskę w tej organizacji reprezentuje KGHM, który jest dużym dostawcą miedzi i srebra, a ponadto produkuje też m.in. złoto i molibden. Władze polskiego koncernu od wielu lat podkreślają, że grupa jest spokojna o swoją przyszłość, bo transformacja energetyczna będzie generować potężne zapotrzebowanie na miedź do budowy sieci elektroenergetycznych, samochodów elektrycznych czy turbin wiatrowych.

Jednak na produktach, które w swoim portfolio ma KGHM, nie kończy się długa lista surowców potrzebnych w „zielonych technologiach”. Wśród nich znajdują się jeszcze m.in. aluminium, cynk, cyna, gal, ind, iryd, kadm, kobalt, krzem, lit, mangan, nikiel, ołów, pallad, platyna, tellur, wanad, skand i pozostałe metale ziem rzadkich.

Samochody, sieci i panele

Autorzy raportu do sporządzenia swoich analiz wykorzystali dwa technologiczne scenariusze dekarbonizacji światowej i europejskiej energetyki, które opracowała Międzynarodowa Agencja Energetyczna. Pierwszy z nich (STEPS) odzwierciedla obecną politykę i nakłady poszczególnych państw.

Natomiast drugim jest scenariusz zrównoważonego rozwoju (SDS), który spełnia cele zawarte w Porozumieniu Paryskim, przy jednoczesnym zapewnieniu powszechnego dostępu do energii i znacznym zmniejszeniu zanieczyszczenia powietrza. Gospodarki rozwinięte, w tym unijna, mają w nim osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku. W przypadku Chin ma to być 2060 rok, a pozostałych krajów 2070.

Jak czytamy w raporcie, głównym motorem zapotrzebowania na metale nieżelazne będą samochody elektryczne (50-60 proc. ogółu), a następnie sieci elektroenergetyczne i fotowoltaika (35-45 proc.), a na pozostałe technologie przypadnie 5 proc. Dlatego przed UE stoją duże wyzwania związane z zabezpieczeniem łańcuchów dostaw na potrzeby transformacji energetycznej.

W raporcie oszacowano, że w 2050 roku Europa będzie potrzebowała w energetyce 35 razy więcej litu i od 7 do 26 razy więcej metali ziem rzadkich niż obecnie. W przypadku miedzi zapotrzebowanie wyniesie 1,5 mln ton (+35 proc.), a niklu 400 tys. ton (+100 proc.).

Trudności są już widoczne m.in. w przypadku fotowoltaiki, gdyż potencjał produkcyjny europejskiego przemysłu mocno stopniał w starciu z importem tanich i dotowanych paneli z Chin. Potrzebna jest odbudowa zdolności produkcyjnych w tym sektorze energetyki odnawialnej – zwłaszcza w przypadku krzemu polikrystalicznego, którego Europa produkuje za mało, a do tego i tak wysyła go do Chin do dalszego przetworzenia.

Kolejna bolączka dotyczy magnesów trwałych do silników samochodów elektrycznych i turbin wiatrowych, których w Europie prawie się nie produkuje. Są one sprowadzane głównie z Chin, które stały się niemalże monopolistą na tym rynku. Natomiast w przypadku baterii litowo-jonowych – zarówno do samochodów, jak i magazynów energii – ponad 90 proc. światowej produkcji przypada na Chiny, Koreę i Japonię.

Metale politycznie problematyczne

Problem polega też na tym, że pozycję kluczowych dostawców surowców w wielu przypadkach zajmują państwa niestabilne politycznie jak Birma, Kongo, Gwinea, Sierra Leone czy Mozambik. Nie mówiąc o takich krajach jak Rosja, od której UE chce obecnie jak najszybciej się uniezależnić z powodu decyzji Moskwy o ataku na Ukrainę.

Natomiast ogólny stopień zależności unijnej gospodarki od łańcucha dostaw z Chin już dawno przekroczył bezpieczny poziom, co pokazały turbulencje w światowym handlu wywołane pandemią COVID-19.

Dlatego istnieje ryzyko, że wraz z rozwojem wydarzeń geopolitycznych w różnych miejscach świata Europie zabraknie surowców potrzebnych do transformacji energetycznej. Na taką możliwość wskazał Mikael Staffas, szef Eurometaux i dyrektor naczelny szwedzkiego koncernu Boliden, cytowany przez dziennik Financial Times pod koniec kwietnia przy okazji prezentacji raportu.

Co prawda nawet do 75 proc. potrzebnych metali nieżelaznych mogłoby zostać zapewnionych lokalnie w Europie dzięki recyklingowi, ale osiągnięcie takich zdolności będzie możliwe dopiero po 2040 roku. Do tego czasu mogą nastąpić globalne niedobory litu, kobaltu, niklu, metali ziem rzadkich i miedzi.

Jeden problem, trzy rozwiązania

W tej sytuacji Europa ma trzy rozwiązania przewidywanych problemów. Pierwszy to rozwój nowych kopalni, co jest jednak mało realne z uwagi na sprzeciw społeczności lokalnych dla takich projektów. Tak stało się nawet w relatywnie ubogiej Serbii, gdzie protesty zablokowały budowę prywatnej kopalni litu.

Drugim pomysłem jest uruchomienie nowych zakładów, które mogłyby przetwarzać rudy bogate w potrzebne metale. Tu barierą są jednak wysokie ceny energii elektrycznej, które w minionych latach doprowadziły do zredukowania europejskich mocy produkcyjnych aluminium, cynku i krzemu o 35-45 proc.

Natomiast trzecia opcja to współinwestowanie lub finansowanie nowych projektów wydobywczych na całym świecie w zamian za długoterminowe dostawy surowców.

Jak podkreśliła Liesbet Gregoir, główna autorka raportu, warto zwrócić uwagę na politykę Chin. Państwo Środka od wielu lat inwestuje poza swoimi granicami w projekty mające pomóc Chinom w zaspokojeniu dostaw, które nie są w stanie same wyprodukować. Być może UE powinna podążać podobną drogą.

– Europa musi pilnie zdecydować, w jaki sposób zlikwiduje nadciągającą lukę w dostawach metali. Bez zdecydowanej strategii grozi to powstaniem nowej zależności od niestabilnych dostawców – skomentowała Gregoir.

Z całym raportem pt. „Metals for Clean Energy” („Metale dla czystej energii”) można zapoznać się na stronach Eurometaux.

Pandemia i wojna już szkodzą OZE

Niezależnie od prognozowanych problemów dla OZE, które są związane z dostępem do metali nieżelaznych, już od kilku kwartałów ten sektor – zarówno w Polsce, jak i innych państwach UE – doświadcza zakłóceń związanych ze skutkami pandemii.

Do tego trzeci miesiąc trwa już agresja Rosji na Ukrainę co powoduje kolejne perturbacje związane z inwestycjami. Dotyczy to m.in. ograniczenia dostaw stali z uwagi na wstrzymanie dostaw z ukraińskich hut, a także sankcji nałożonych na import z Rosji i Białorusi.

Jak pisaliśmy niedawno na łamach portalu WysokieNapiecie.pl, sytuacja w branży budowlanej i tak już była trudna z powodu niespotykanego od wielu lat wzrostu cen materiałów i paliw. Wojna te wzrosty tylko spotęgowała, a w Polsce dodatkowo spowodowała masowy odpływ ukraińskich pracowników, którzy wyjechali walczyć w obronie swojego kraju.

Tekst został opublikowany najpierw na portalu WysokieNapiecie.pl

;
Tomasz Elżbieciak

Dziennikarz portalu wysokienapiecie.pl. Specjalizuje się w szeroko pojętej tematyce rynku budowlanego oraz infrastruktury: energetycznej, przemysłowej i transportowej. W latach 2010-2021 zajmował się tą tematyką w portalu wnp.pl i magazynie Nowy Przemysł. Wcześniej praktykował i stażował m.in. w PAP oraz w katowickim oddziale „Gazety Wyborczej”. Jest absolwentem politologii – dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.

Komentarze