Ostatni dzień kampanii samorządowej

Minister sprawiedliwości prokurator generalny Adam Bodnar złożył wniosek do Komisji Europejskiej o przystąpienie Polski do Prokuratury Europejskiej (EPPO). Czekając na jego rozpatrzenie, minister podejmuje „działania przygotowawcze”.

„Proces ważny, rewolucyjny”

Zdaniem Bodnara, przystąpienie Polski do Prokuratury Europejskiej, to „proces ważny dla polskiej prokuratury i na swój sposób rewolucyjny”.

„Dzięki przystąpieniu do Prokuratury Europejskiej możliwa będzie skuteczniejsza walka z korupcją, przestępczością zorganizowaną oraz mafiami vatowskimi” – mówił Adam Bodnar podczas wspólnej konferencji z Laurą Kövesi, europejską prokurator generalną.

Europejska Prokuratura zajmuje się bowiem ściganiem transgranicznych przestępstw finansowych na szkodę budżetu UE powyżej 10 milionów euro. Taki charakter mają m.in. wszystkie duże przestępstwa vatowskie – bezpośrednio wpływają bowiem na wielkość przychodów do unijnego budżetu. Ale EPPO ściga też przypadki prania pieniędzy, korupcję itd.

Prokuratura Europejska działa na bazie tzw. wzmocnionej współpracy. Wystarczy wola państwa członkowskiego i zgoda KE, by przystąpienie kolejnego kraju do EPPO stało się faktem.

Będą powołania do Prokuratury Europejskiej

Minister Bodnar przypomniał, że decyzję o dołączeniu do EPPO podjął premier Donald Tusk, ale musiała ona zostać zaakceptowana przez całą Radę Ministrów, a następnie komisje sejmowe i senacką komisję ds. Unii Europejskiej. Dopiero po uzyskaniu tych zgód sformułowany został oficjalny wniosek do Komisji Europejskiej. Teraz czekamy na odpowiedź ze strony Komisji Europejskiej.

W międzyczasie minister Bodnar już podejmuje niezbędne działania przygotowawcze: we wtorek 30 stycznia ma zostać ogłoszony konkurs na stanowisko europejskiego prokuratora z Polski. To będzie prokurator z Polski, który będzie pracował w Luksemburgu. Każde państwo członkowskie, które uczestniczy w systemie EPPO ma bowiem prokuratora, który pracuje w głównym biurze EPPO. Taka osoba nadzoruje całą pracę EPPO, która odbywa się w danym państwie członkowskim.

Bodnar poinformował też, że docelowo delegację do Prokuratury Europejskiej dostanie 24 prokuratorów z Polski. Zostaną oni wydelegowani do pracy w jednych czterech biur EPPO, które powstaną w Polsce.

Na stanowiska powołane mogą zostać jedynie osoby o „niezbędnej integralności zawodowej” oraz doświadczeniu.

„Do pracy w Prokuraturze Europejskiej] wybrani zostaną prokuratorzy wyspecjalizowani w przestępczości finansowej i zorganizowanej, z doświadczeniem badania spraw vatowskich oraz osoby o niezbędnym poziomie integralności zawodowej (...) To muszą być też osoby, które władają językiem angielskim. Po to, aby wykonywać czynności tutaj w kraju, a także współpracować z kolegami z zagranicy, bo wiele z tych spraw, które są prowadzone, to są sprawy o charakterze transgranicznym” – wyjaśnił minister.

Laura Kövesi: „Samodzielne ściganie korupcji to iluzja”

Laura Kövesi podkreśliła, że przystąpienie Polski do Europejskiej Prokuratury to „duże rozszerzenie i wzmocnienie dla EPPO”. Zespół EPPO powiększy się bowiem o 24 prokuratorów delegowanych z Polski, którzy będą pracowali w 4 biurach.

Kövesi odniosła się też do dezinformacji na temat Europejskiej Prokuratury, którą przez lata szerzył PiS.

„Wielokrotnie słyszałam, że dołączenie do Prokuratury Europejskiej oznacza, że Polska straci część swojej suwerenności. Z mojego punktu widzenia to bajki dla dzieci. Przyłączenie do Prokuratury Europejskiej oznacza, że Polska będzie bezpieczniejsza, silniejsza. Dlaczego? Ponieważ wspólnie będziemy walczyć z przestępczością finansową i zorganizowaną" – powiedziała.

Kövesi podkreśliła, że wie o czym mówi, bo przez ponad 28 lat pracowała jako prokurator i walczyła z przestępczością zorganizowaną oraz korupcją.

„Nic nie jest ważniejsze dla obywateli niż ich bezpieczeństwo i ochrona ich pieniędzy (…). A nie ma czystych państw, nie ma państw całkowicie pozbawionych korupcji, oszust finansowych i przestępstw vatowskich. Samodzielnie nie można osiągnąć sukcesu w tej walce. Jeżeli ktoś uważa, że można skutecznie zwalczać korupcję samotnie, to jest to bardzo niebezpieczna iluzja” – podkreśliła Kövesi.

Europejscy prokuratorzy działają w systemie krajowym

Prokurator poinformowała, że prokuratorzy delegowani do pracy w Prokuratorze Europejskiej będą włączeni w system krajowy, tzn. będą mieli te same uprawnienia, co prokuratorzy krajowi. W państwach członkowskich europejscy prokuratorzy współpracują też z policją oraz służbami podatkowymi.

Podkreśliła też, że „dochodzenia w Polsce będą prowadzone z poszanowaniem polskiego kodeksu karnego, a oskarżenia będą wnoszone przed polskimi sądami”. „To nie jest tak, że prokuratora europejska to jakieś ciało obce. [Dołączenie Polski do EPPO] nie oznacza, że obcy przyjadą do Polski i będą ścigać przestępców. Naszym celem jest wspólna praca. Budowanie silniejszej Polski i silniejszej Europy” – podkreśliła.

„Wszyscy obywatele Polski, którzy będą posiadali wiedzę na temat popełnionego przestępstwa, będą mogli powiadomić o tym przestępstwie Prokuraturę Europejską w Luksemburgu albo nasze biuro w Polsce – po polsku" – dodała.

Na pytanie o to, jakimi sprawami zajmuje się Prokuratura Europejska, Laura Kövesi przywołała przykład sprawy z Portugalii, która w ciągu 1,5 roku rozrosła się do „operacji Admirał”. Zaczęło się od tego, że portugalski urząd podatkowy zwrócił uwagę na dziwną firmę: zatrudniała zaledwie 2 osoby, a generowała przychód wielkości 200 mln euro rocznie. Prokuratura w Portugalii ustaliła, że firma ta ma powiązania z co najmniej kilkudziesięcioma podmiotami w innych państwach członkowskich. Wtedy o sprawie poinformowano Prokuraturę Europejską.

W toku 1,5-rocznego międzynarodowego śledztwa ujawniono istnienie karuzeli vatowskiej, w której udział brało 9 tysięcy firm z całej UE i ponad 600 obywateli. Za oszustwem stało pięć grup przestępczości organizowane z UE i 10 z państw trzecich. Straty wygenerowane przez grupę oszacowano na ponad 2 miliardy euro.

Czym jest EPPO?

Prokuratura Europejska (EPPO) to niezależny organ Unii Europejskiej odpowiedzialny za prowadzenie dochodzeń, ściganie i stawianie przed sądem przestępstw przeciwko interesom finansowym UE. Obejmują one kilka rodzajów nadużyć finansowych: oszustwa związane z VAT stanowiące szkodę dla budżetu UE powyżej 10 mln euro, pranie pieniędzy, korupcję itd. Działa od 1 czerwca 2021 r.

Polska zdecydowała się przystąpić do Europejskiej Prokuratury, jako jeden z ostatnich krajów. Należą do niej obecnie 22 unijne państwa. Minister Bodnar podkreślił, że przystąpienie do EPPO planuje także Szwecja i Irlandia. Jeśli tak się stanie zostaną tylko dwa państwa, które do EPPO nie należą: Węgry i Dania.

Przynależność do EPPO pociąga za sobą konieczność zgłaszania Prokuraturze Europejskiej wszelkich działań przestępczych mających wpływ na budżet UE. Możliwość zgłaszania przestępstw mają też osoby fizyczne.