Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

23 i 24 stycznia odbyła się w Abu Zabi pierwsza tura rozmów – USA, Ukraina, Rosja. Amerykanom udało się doprowadzić do spotkania Ukraińców z Rosjanami. I to mimo tego, że Rosja nie uznaje obecnych władz Ukrainy.

Co się stało?

28 stycznia doradca Putina Uszakow ogłosił, że jeśli prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski naprawdę chce się spotkać z Putinem, to może przyjechać do Moskwy, gdyż „Putin osobiście gwarantuje mu bezpieczeństwo”.

Oczywiście o tym, by Putin pojechał na takie spotkanie z Zełenskim poza Rosję, nie ma mowy. Putin, który prezydenta Zełenskiego nie uznaje, może go traktować tylko jako petenta.

Jak z kolei ujawnił sekretarz stanu USA Marco Rubio, nowa runda negocjacji będzie miała już charakter dwustronny. Stany Zjednoczone mogą do nich dołączyć, ale do Abu Zabi nie pojedzie żaden z dotychczasowych wysłanników Trumpa: ani Steve Witkoff ani Jared Kushner.

O pierwszej turze tych rozmów wiadomo, że były „konstruktywne”, ale o czym rozmawiano, tego strony prawie nie ujawniły.

Przeczytaj także:

Zełenski mówi, że nadal problemem są kwestie terytoriów.

„Myślę, że pozostała tylko jedna kwestia (w rozwiązaniu konfliktu na Ukrainie – red.), którą wszyscy dobrze znacie – roszczenia terytorialne, w szczególności wobec obwodu donieckiego” – powiedział 28 stycznia Rubio występując przed senacką komisją spraw zagranicznych.

Szef MSZ Ukrainy Andrij Sybiha ujawnił, że na stole są dwie umowy: jedną Ukraińcy podpisaliby z Amerykanami, a drugą – Amerykanie z Rosją. Przy czym UE jest „obecna” w procesie negocjacyjnym i zapewnianiu gwarancji bezpieczeństwa. 28 stycznia gotowość do udziału w rozmowach i dalszego nacisku na Rosję wyraził prezydent Francji Emmanuel Macron.

Rubio przed senacką komisją spraw zagranicznych mówił 28 stycznia, że

• sprawa gwarancji dla Ukrainy jest w zasadzie załatwiona
• gwarancje te obejmowałyby rozmieszczenie „niewielkiego kontyngentu” wojsk europejskich, głównie francuskich i brytyjskich
• a także wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych, bez którego gwarancje byłyby „bezużyteczne” – z tym że obecność wojsk USA w Ukrainie jest wykluczona

„Financial Times” napisał, że Amerykanie ponownie zaproponowali Ukraińcom, że gwarancje te wejdą w życie po podpisaniu umowy, a to jest możliwe dopiero po wycofaniu się z całego Donbasu i oddaniu go Rosji. Biały Dom te doniesienia następnie zdementował. Ale informację o tym, że Amerykanie naciskają na Ukrainę, by zrobiła ustępstwa terytorialne, podaje też Reuters.

„Ustępstwa” na tym etapie rozmów polegają na wycofaniu się Ukraińców z ziem, których Putin nie zdołał zdobyć przez cztery lata wojny. Ale z jakich terenów?

Pieskow mówi, że szczegóły rokowań są tajne, toteż rosyjscy „dziennikarze” niczego ustalić nie próbują. Sam Pieskow opowiada jednak, że

• „eksperci zaczęli omawiać złożone kwestie związane z postępem prac nad uregulowaniem sytuacji na Ukrainie”
• negocjacje udadzą się, o ile utrzymana zostanie „formuła Anchorage”.

Rosja twierdzi bowiem, że w czasie spotkania Putina z Trumpem w Anchorage na Alasce 15 sierpnia 2025 r. prezydenci USA i Rosji porozumieli się co do losów Ukrainy. Sugeruje też, że nie chodzi tylko o Donbas, a „wdrożenie formuły Anchorage” doprowadzi do zakończenia wojny.

Rzecz w tym, że Amerykanie nigdy nie potwierdzili istnienia takiej „formuły”, a zaraz po spotkaniu na Alasce zachodnie media pisały, że przedstawiciele USA nie robili nawet notatek z tego spotkania. W tej chwili więc nawet gdyby Ukraińcy zgodzili się na cofniecie wojsk np. w Donbasie, Rosja mogłaby spokojnie powiedzieć, że to za mało.

Jaki jest kontekst

O ile Ukraina cały czas powtarza, że jest gotowa do konkretnych rozmów, Moskwa tego zrobić nie może, gdyż w świecie Kremla postulatów Putina się nie negocjuje, tylko je przyjmuje. Dlatego Amerykanie dbają o poufność rozmów. Liczą, że w ten sposób da się dojść do porozumienia, a Putin nie wyjdzie na takiego, który ustępuje.

Jednak poufność pozwala też przedłużać rozmowy. Tymczasem dla Putina przeciągająca się i niszcząca Rosję wojna w Ukrainie nadal jest bardziej korzystna niż pokój, który dałby Ukrainie, nawet bardzo osłabionej, niezależność od Rosji.

Moskwa powtarza więc, że rozmowy wyglądają na długie i żmudne. „Oczekiwanie, że wstępne kontakty trójstronne będą bardzo owocne, byłoby błędem” – opowiada Pieskow.

W czasie tych „żmudnych” rozmów Rosja nie zamierza wstrzymać ostrzału Ukrainy, licząc, że to katastrofa humanitarna w Kijowie zmieni stanowisko delegacji ukraińskiej. Putin ujawnił 26 stycznia, że Moskwa była naciskana, by ostrzał wstrzymać, ale nie może tego zrobić, gdyż broniąca się Ukraina „też” ostrzeliwuje Rosję.

Jednocześnie Kreml liczy na pozytywną odpowiedź Waszyngtonu w sprawie uczestnictwa w Radzie Pokoju Trumpa. Rosja gotowa byłaby do tego przedsięwzięcia przystąpić, gdyby Trump zgodził się odmrozić rosyjskie aktywa zatrzymane w USA. Miliard z tego mógłby pójść na odbudowę Strefy Gazy, a resztę – na odbudowę ziem „zniszczonych przez wojnę”.

Z kremlowskich komunikatów wynika, że Putin oferuje Trumpowi możliwość zarobku na kontraktach na okupowanych ziemiach Ukrainy i tych terenach, z których Amerykanie każą teraz Ukraińcom się wycofać. Jednak – jak zauważa Kreml – do tej pory Amerykanie na tę propozycję nie odpowiedzieli. Dlatego Putina w Radzie Pokoju nie ma.

Przeczytaj także: