Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Rosja zakłóca krytyczne dla bezpieczeństwa sygnały GPS, powodując wypadki i narażając statki na całym świecie na niebezpieczeństwo – ostrzegli sygnatariusze listu, o którym poinformował w środę brytyjski dziennik „The Times”, na który powołuje się PAP.

Swój list napisały: Belgia, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Holandia, Islandia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska, Szwecja i Wielka Brytania.

Państwa te wezwały też wszystkie kraje i organy morskie, by uznały zagłuszanie sygnałów GPS i nadawanie fałszywych sygnałów za zagrożenie oraz zaczęły opracowywać alternatywne systemy, które mogłyby być wykorzystywane w przypadku zagłuszania sygnałów przez Rosję.

Jak wynika z raportu brytyjskiego Królewskiego Instytutu Nawigacji (RIN), do najczęstszych metod zakłócania należą zagłuszanie (blokowanie lub zagłuszanie sygnałów satelitarnych, aby statki nie mogły określić pozycji) lub nadawanie fałszywych sygnałów satelitarnych.

Rosyjska flota cieni korzysta głównie z niewystarczająco ubezpieczonych starych tankowców, które są powiązane z fałszywymi sygnałami satelitarnymi i innymi formami zakłóceń. W grudniu rosyjski tankowiec Eventin stracił zdolność manewrowania na wodach niemieckich

Ivana-Maria Carionni-Burnett, kapitanka statku i przedstawicielka RIN, powiedziała, że zagrożenia nie da się zlikwidować tradycyjnymi technikami nawigacyjnymi. „To już nie są odosobnione incydenty. Stanowią realne zagrożenie dla życia, ludzi, mienia i środowiska” – powiedziała.

Co więcej, państwa podpisane pod listem, powołując się na Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza, zaznaczyli, że statki samowolnie zmieniające banderę mogą być traktowane jako „jednostki bez przynależności państwowej”.

Takie podejście ma zapewnić państwom europejskim większe możliwości działania – np. zatrzymywanie tankowców zmieniających banderę lub nieposiadających wymaganych dokumentów.

Jaki jest kontekst

Jak podaje PAP, światowa żegluga opiera się na założeniu, że statek już na początku budowy musi otrzymać numer IMO oraz posiadać dokument potwierdzający jego stan techniczny odpowiedni do bezpiecznej żeglugi. Świadectwo to zawiera m.in. informacje dotyczące bandery, właściciela, operatora oraz menedżera technicznego statku.

Flota cieni to statki widmo, głównie stare tankowce, używane do nielegalnego transportu rosyjskiej ropy naftowej w celu omijania zachodnich sankcji. Te jednostki, często rejestrowane pod banderami państw o słabym nadzorze jak Panama czy Liberia, działają poza standardowym monitoringiem morskim.

Statki te mają nieprzejrzystą własność, zmieniane bandery i brak ubezpieczenia, co czyni je „niewidzialnymi” dla międzynarodowych regulacji. Są skupowane na rynku wtórnym, a ich załogi czasem pochodzą z firm z Azji czy Bliskiego Wschodu. Rosja zarobiła dzięki nim miliardy euro na eksporcie paliw kopalnych od 2022 roku, finansując wojnę z Ukrainą.

Flota zagraża bezpieczeństwu morskiemu przez zły stan techniczny statków, ryzyko kolizji i awarii ekologicznych, np. wycieków ropy. Podejrzewa się je o sabotaż infrastruktury krytycznej i szpiegostwo.

Na północnym Atlantyku, około 200 mil morskich na południe od Islandii, amerykańskie siły przejęły objęty sankcjami statek floty cieni Marinera, podejrzewany o transport irańskiej ropy. Jednostka pływała pod banderą Gujany, jednak w trakcie pościgu prowadzonego w grudniu przez Straż Przybrzeżną USA zmieniła banderę na rosyjską, licząc, że uchroni ją to przed kontrolą.

Rosja potępiła przejęcie statku argumentując, że było to „naruszenie prawa morskiego”, ale operacja przebiegła bez incydentów.

Według szacunków flota cieni wykorzystywana przez Rosję, ale także Iran i Wenezuelę liczy obecnie około 1000 statków.

Czytaj więcej tekstów OKO.press

Przeczytaj także: