„Wybaczenie i uznanie winy to jedno, a zadośćuczynienie za szkody to drugie. I ta sprawa cały czas jeszcze nie jest załatwiona. I nigdy nie była załatwiona” – mówił prezydent Andrzej Duda o odpowiedzialności Niemiec za II wojnę światową.

Prezydent RP Andrzej Duda wziął udział w uroczystościach upamiętniających 85. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Duda pojawił się w Wieluniu, jednym z pierwszych polskich miast zbombardowanych 1 września 1939 r. Atak lotniczy niemieckiej armii rozpoczął się o godzinie 4:40 rano. Na miasto spadło 380 bomb o łącznej wadze 46 ton. Wieluń został niemal całkowicie zniszczony. Zginęło około 1200 osób.

„Barbarzyńskie ataki na miasta”

„Niczym Wieluń nie zawinił, niczym nie zawiniło Westerplatte i obecni tam polscy żołnierze, choć oba te miejsca o poranku, jeszcze w ciemnościach 1 września 1939 roku zostały zaatakowane” – mówił prezydent.

Duda podkreślił, że „brutalny, zmasowany atak na śpiących, nieuzbrojonych ludzi (...), na niebroniące się miasto zawsze w historii uważany był za akt absolutnego barbarzyństwa (...). Takim był właśnie atak na Wieluń” – mówił prezydent.

„(Niemcy) doskonale wiedzieli, że bombardują miasto” – podkreślał Duda i dodał, że w pierwszych dniach wojny, we wrześniu 1939 r., niemiecka armia zbombardowała 160 polskich miast zwyczajnie zamieszkiwanych przez cywilów.

„Bombardowano je [te miasta], żeby to życie zniszczyć, żeby ich zabić, unicestwić, zastraszyć, żeby móc nimi władać i ich zniewolić” – mówił Duda.

Duma i ból

Duda podkreślił, że „Polska stanęła, sprzeciwiła się i walczyła od pierwszego dnia wojny”, a historię tej walki „wspominamy z dumą i wielkim bólem”.

Prezydent zwrócił uwagę, że we wrześniu 1939 roku Polska nie była gotowa do odparcia tak zmasowanych ataków: nie miała dostatecznie wyposażonych sił zbrojnych.

„Z II wojny światowej wyciągamy ważną lekcję: nigdy więcej nie możemy sobie pozwolić na to, by być bezbronnymi, kiedy obok nas rodzi się czy odradza imperializm” – podkreślał.

Duda dodał, że Polska wyciąga z tego wnioski i podejmuje działania, by taka sytuacja nigdy więcej się nie powtórzyła i „tego samego oczekujemy dzisiaj także od naszych zachodnich sojuszników”, którzy co prawda wypowiedzieli Niemcom wojnę po ataku na Polskę, ale „nie przyszli nam z pomocą, a tego potrzebowaliśmy”.

„Wybaczenie to jedno, zadośćuczynienie drugie”

Duda poruszył też kwestie wybaczenia i pojednania po II wojnie światowej.

„Pytają nas, czy Polacy wybaczyli Niemcom. Jesteśmy narodem chrześcijańskim, obowiązkiem jest wybaczenie. W istocie wybaczyliśmy, choć pamiętamy. Ból jest. Cały czas są jeszcze dziesiątki tysięcy tych, którzy osobiście zostali skrzywdzeni przez Niemców” – powiedział Andrzej Duda.

Dodał, że przedstawiciele RFN, z prezydentem Niemiec na czele, wielokrotnie „skłaniali głowę wobec ofiar niemieckiego totalitaryzmu i niemieckich mordów w Polsce i prosili o wybaczenie”.

„Ale wybaczenie i uznanie winy to jedno, a zadośćuczynienie za szkody to drugie. I ta sprawa cały czas jeszcze nie jest załatwiona. I nigdy nie była załatwiona” – powiedział Duda.

Prezydent nawiązał do podnoszonego w czasie rządów Zjednoczonej Prawicy tematu reparacji wojennych. We wrześniu 2022 roku opublikowany został raport specjalnego zespołu rządowego, którego celem było oszacowanie wartości strat poniesionych przez Polskę podczas II wojny światowej. Straty te zostały oszacowane na gigantyczną kwotę 6 bilionów 200 mld zł.

„Za te wyliczalne straty, które ponieśliśmy w wyniku wojny i napaści zadośćuczynienie nie tylko jest możliwe, ale jest należne. I my, Polacy, go oczekujemy” – powiedział Duda podczas uroczystości w Wieluniu. Prezydent dodał, że „odpowiedzialność za rozliczenie tych krzywd spoczywa na polskich władzach i ”polskie władze powinny się tego domagać"

„Wierzę, że polskie władze będą się domagały aż do skutku. Liczę też, że będziemy mieć w tym zakresie także uczciwe wsparcie wspólnoty międzynarodowej” – powiedział Duda

Kwiaty i syreny

O godz. 4.40 zabrzmiały w Wieluniu syreny alarmowe upamiętniające ofiary bombardowania miasta, które jest nazywane „polską Guernicą”. Następnie zabił dzwon przekazany miastu przez Prezydenta RP w 2019 r. Zabrzmiało 12 uderzeń, symbolicznie upamiętniające 1200 ofiar niemieckiego nalotu.

Prezydent wspólnie ze świadkami tamtych wydarzeń złożył wieńce przed pomnikiem upamiętniającym ofiary niemieckiego bombardowania, a także przed pomnikami upamiętniającym zbombardowaną synagogę oraz upamiętniającym nalot bombowy na wieluński szpital pw. Wszystkich Świętych 1 września 1939 roku.