Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się zdarzyło?

Jak podała TV Republika, komitet polityczny PiS, czyli najwyższe władze partii, wyraża poparcie dla inicjatywy prezydenta Karola Nawrockiego. „Order Orła Białego przyznawany jest za szczególne zasługi dla Rzeczypospolitej Polskiej. Ostatnio oburzająca decyzja prezydenta Zełenskiego o nadaniu imienia UPA bardzo ważnej jednostce wojsk ukraińskich jest nie do pogodzenia polską racją stanu i godzi wprost stosunki polsko-ukraińskie” – napisał PiS w oświadczeniu.

Jaki jest kontekst?

Słabo widoczna w ostrzeliwanym przez Rosję Kijowie w Polsce nakręca się antyukraińska afera polityczna. Szczegółowo relacjonuje ją natomiast rosyjska propaganda. 2 czerwca była to druga wiadomość wieczornego dziennika telewizyjnego — po krwawym ataku na Ukrainę.

Zaczęło się od tego, że 27 maja prezydent Zełenski nadał elitarnej jednostce – Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” – imię Bohaterów Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

W Polsce wywołało to wstrząs.

Na fali narodowej krzywdy prezydent Karol Nawrocki 29 maja zaproponował: „aby jednym z punktów posiedzeniu kapituły Orderu Orła Białego było odebranie Zełenskiemu Orderu”. Przyznał go prezydentowi Ukrainy Andrzej Duda 5 kwietnia 2023 roku.

Kapituła zbiera się 8 czerwca 2026.

Reakcję Nawrockiego skrytykował premier Donald Tusk: „każdy, kto będzie podpalał ogień pod relacje polsko-ukraińskie, robi fatalny błąd”. Ale już były ambasador Polski w Ukrainie Bartosz Cichocki zwrócił przyznane mu w 2022 roku ukraińskie odznaczenie „Za zasługi”. Cichocki Zasłynął tym, że jako jedyny ambasador kraju Unii Europejskiej nie opuścił placówki w lutym 2022 po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

Wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak (Konfederacja) zdążył już w radiu RMF wezwać, by odciąć Ukrainę od pomocy i przestać płacić za jej starlinki na froncie (to dokładnie zacytowała rosyjska telewizja).

Dlaczego Ukraina nie pamięta o Wołyniu?

„Pamiętajmy też, że dla Ukraińców UPA jest symbolem walki o niepodległość i dławionych aspiracji narodowych przez Związek Radziecki a wcześniej II Rzeczpospolitą czy Austro-Węgry. Gloryfikują Banderę czy UPA, zapominając o zbrodniach, jakie inspirowali i popełnili. Tragedia Wołynia jest spychana w niepamięć, zwłaszcza we wschodniej Ukrainie, skąd pochodzi Zełenski, prezydent mógł nie docenić tego, jakie to ma znaczenie dla Polaków” – mówił niedawno były prezydent Aleksander Kwaśniewski w rozmowie z Piotrem Pacewiczem w OKO.press.

„Fatalne jest to, że jak mówiłem w naszej rozmowie o zbiórce „Pomóżmy Ukraińcom”, każdy błąd czy lapsus Ukrainy grozi reakcją naszych nacjonalistów i możemy się w Polsce utopić się w cynicznej grze ugrupowań politycznych, które sięgają po kartę antyukraińską. A Ukraina obok Europy i obrony demokracji przed autorytaryzmem będzie głównym tematem kampanii wyborczej” – dodał.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Michał Drewnicki będzie kandydatem PiS w wyborach na prezydenta Krakowa, które zaplanowano na drugą połowę sierpnia. „To wieloletni samorządowiec, wieloletni radny, wiceprzewodniczący Rady Miasta Krakowa. To wielka wartość, że ta decyzja wskutek dyskusji zapadła jednogłośnie” – przekazał rzecznik PiS Rafał Bochenek.

„Jest człowiekiem z całą pewnością znanym w naszym środowisku od lat, również jest znany Krakowianom, ponieważ pracuje bardzo intensywnie, aktywnie na rzecz miasta Krakowa. Pokazał, że również w wielu sprawach w sposób ponadpartyjny, ponadśrodowiskowy potrafi wspierać różnego rodzaju inicjatywy. Jest osobą zaangażowaną, także naszym zdaniem to jest postać, która daje największe szanse na osiągnięcie sukcesów tych wyborach” – mówił Bochenek, cytowany przez Wirtualną Polskę.

Drewnicki do 2024 roku pełnił funkcję szefa wojewódzkich struktur PiS w Małopolsce. Stracił ją jednak po wewnętrznych sporach o wybór marszałka województwa. Był zaangażowany w kampanię za odwołaniem Aleksandra Miszalskiego, osobiście zbierał podpisy pod wnioskiem o zorganizowanie referendum.

Rafał Bochenek, ogłaszając decyzję partii, zwrócił się również do Konfederacji: „Jeżeli mamy mówić o jedności na prawicy, to jest nasza też oferta do nich, aby rozważyli poparcie tego kandydata na urząd prezydenta miasta Krakowa”.

Jaki jest kontekst?

24 maja 2026 r. w referendum odwołano prezydenta Aleksandra Miszalskiego. Głosowano również nad odwołaniem Rady Miasta, jednak okazało się, że frekwencja była zbyt niska.

Wiadomo już, że w wyborach – zaplanowanych na drugą połowę sierpnia – wystartują były prezes NIK Marian Banaś, radna Razem Aleksandra Owca, Michał Klimek (kandydat Konfederacji Korony Polskiej) i Bartosz Bocheńczak (kandydat Konfederacji). Dziś swój start ogłosił również kandydat Socjaldemokracji Polski Sławomir Pietrzyk. KO nie wybrało jeszcze kandydata. Swojego startu nie potwierdził również Łukasz Gibała, który wspierał finansowo organizację referendum, a w wyborach samorządowych w 2024 roku przegrał z Aleksandrem Miszalskim o włos.

Do momentu wyboru nowego prezydenta (lub prezydentki) jego funkcję pełni komisarz wyznaczony przez premiera. Jest nim Stanisław Kracik, dotychczasowy wiceprezydent Krakowa.

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Premierce Danii Mette Frederiksen udało się utworzyć nowy rząd. Wybory miały miejsce ponad dwa miesiące temu – 24 marca. Frederiksen poinformowała o sukcesie negocjacji koalicyjnych po spotkaniu z królem Fryderykiem X. W skład rządu poza Socjaldemokratami wejdą jeszcze trzy kolejne partie: Socjalistyczna Partia Ludowa, Partia Socjalliberalna oraz Umiarkowani.

Po ogłoszeniu porozumienia koalicyjnego Frederiksen przekazała dziennikarzom, że nowy rząd będzie działał dla dobra „ludzi mieszkających w Danii, dla przyszłych pokoleń i dla zwierząt”.

Jaki jest kontekst

Partia Frederiksen – Socjaldemokraci – wygrała marcowe wybory. I choć zdobyła zdecydowanie największy odsetek głosów (21,9 proc. wobec 11,6 proc. drugiej w wyborach Socjalistycznej Partii Ludowej), to wynik ten trudno jest ocenić jednoznacznie pozytywnie. To najgorszy wynik partii od ponad stu lat. To też wynik o prawie sześć punktów procentowych gorszy niż cztert lata wcześniej i strata 12 miejsc w Folketinget, duńskim jednoizbowym parlamencie. Teraz Frederiksen będzie miała 38 deputowanych w 179-osobowym parlamencie.

Nawet jednak czteropartyjny układ nie daje nowemu rządowi większości. Pozostałe partie rządowe mają:

• Socjalistyczna Partia Ludowa – 20 mandatów,
• Umiarkowani – 14 mandatów
• Partia Socjalliberalna – 10 mandatów.

Razem daje to koalicji 82 miejsca. Do większości potrzebne jest 90 głosów. Koalicja będzie więc musiała polegać na wsparciu mniejszych partii. A tych jest sporo. Łącznie w Folketinget w nowej kadencji przedstawicieli będzie miało aż 16 partii.

Socjaldemokraci nie będą już, tak jak przez ostatnie cztery lata, rządzili razem z Venstre, konserwatywną partią i drugą najważniejszą partią władzy w najnowszej historii Danii.

Mette Frederiksen pełni funkcję premierki Danii od 2019 roku.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Urząd Ochrony Danych Osobowych poinformował dziś, że „prezes UODO Mirosław Wróblewski nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 100 tys. zł na Ministra Sprawiedliwości po przeprowadzeniu postępowania w sprawie znanej z doniesień medialnych jako tzw. afera hejterska z 2019 r.”.

Kara administracyjna nałożona jest na organ – Ministra Sprawiedliwości – a nie osobę pełniącą wówczas tę funkcję. A był to wówczas Zbigniew Ziobro. Obecny minister Waldemar Żurek jest osobą poszkodowaną w aferze hejterskiej.

UODO tak tłumaczy działania, za które nałożona została kara: wysocy funkcjonariusze urzędu wykorzystali fakt, że mieli dostęp do akt osobowych sędziów, i przekazywali je poza Ministerstwo, w ramach kampanii hejterskiej. Nie mieli do tego prawa.

A Minister Sprawiedliwości nie zorganizował pracy w resorcie tak, by do takich ekscesów nie dochodziło. Obowiązek wprowadzenia zabezpieczeń organizacyjnych i technicznych dla danych osobowych spoczywa na każdym, kto ma takie dane w dyspozycji i nimi zarządza. Kara jest za niedopełnienie tego obowiązku. Jej celem jest minimalizowanie ryzyka, że dane osobowe będą wyciekać.

„Nielegalne działania podejmowane przez funkcjonariuszy publicznych polegały m.in. na korzystaniu z upoważnienia dostępu do informacji z niejawnych akt osobowych sędziów, które następnie przetwarzali w celach osobistych i politycznych. Dane osobowe sędziów przekazywane były osobom nieupoważnionym (innym funkcjonariuszom publicznym, dziennikarzom). Wrażliwe informacje nielegalnie udostępniano również w internecie – na Twiterze, obecnie X) – służyło temu konto, które zostało założone za pośrednictwem adresu IP pochodzącemu z puli przypisanej Ministerstwu Sprawiedliwości” – podaje UODO w komunikacie.

Nie podaje w nim wprost, że liderem tego procederu był sędzia-wiceminister Łukasz Piebiak, wybrany obecnie do Krajowej Rady Sądownictwa z rekomendacji PiS. Jednak UODO cytuje w komunikacie teksty Onetu z 2019 r., w którym rola Piebiaka została opisana.

Kara Prezesa UODO została nałożona dopiero teraz, bo dopiero w grudniu 2024 r. UODO dostał z prokuratury informacje o tym, co ustaliła ona w śledztwie. To dzięki temu wiadomo, jak wyglądał proceder z nielegalnym obrotem danymi pod okiem ówczesnego ministra sprawiedliwości.

Jaki jest kontekst

Tak zwana afera hejterska wybuchła w 2019 roku.

Polegała na dyskredytowaniu w prawicowych mediach i w internecie niezależnych sędziów, którzy krytykowali przeprowadzane przez Zbigniewa Ziobrę zmiany w sądach. Używano do tego m.in. danych o sędziach znajdujących się w ich teczkach personalnych w ministerstwie sprawiedliwości (tzw. zielone teczki) oraz informacji z prowadzonych przeciwko nim postępowań dyscyplinarnym.

Hejt rozprowadzała Emilia Szmydt (pseudonim Mała Emi), która potem jako sygnalistka ujawniła aferę. Mała Emi to była już żona, byłego już sędziego Tomasza Szmydta, który w 2024 roku wyjechał do Białorusi. Po ujawnieniu procederu hejtowania sędziów stanowisko stracił wiceminister Piebiak. Był głównym kadrowym Ziobry w sądach.

O aferze obszernie w OKO.press pisał Mariusz Jałoszewski.

Przeczytaj także:

Za łamanie przepisów gwarantujących obywatelom ochronę prywatności UODO ukarał wcześniej Ministra Zdrowia. Kara także wynosiła 100 tys. zł (bardziej nie da się w tym trybie ukarać instytucji publicznej). Tak jak w przypadku Ministra Sprawiedliwości kara także dotyczyła tego, że w resorcie ministra Niedzielskiego w czasach PiS nie było organizacyjnych i technicznych blokad uniemożliwiających nielegalne wykorzystywanie danych osobowych. W efekcie minister Niedzielski wyciągnął z systemów dane lekarza, by go zaatakować w sporze politycznym.

Przeczytaj także:

Wydając decyzje o tamtej parze Prezes UODO przypomniał, że choć płacić za błąd musi ministerstwo, to zawsze w postępowaniu cywilnym może domagać się zwrotu od osoby, która odpowiada za naruszenie bezpieczeństwa danych.

Kara podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Ministerstwo Zdrowia to zrobiło. Pytanie, czy zrobi to Ministerstwo Sprawiedliwości.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Prezydent Karol Nawrocki nie podpisał nowelizacji ustawy rozszerzającej system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów SENT. Według odrzuconej przez prezydenta nowelizacji przepisów kontrolą miały zostać objęte kolejne branże, w tym m.in. firmy transportowe i produkujące beton budowlany.

„Powód jest prosty. Nie zgadzam się na obciążanie polskich przedsiębiorców kosztami walki z przestępczością podatkową” – tłumaczył swoją decyzję prezydent. Według Nawrockiego Polska potrzebuje deregulacji, zamiast dokładania nowych przepisów. Ma to zdaniem prezydenta utrudniać życie przedsiębiorcom.

Prezydent podpisał natomiast pięć innych ustaw. Jedna z nich uchwala utworzenie polskiego systemu rejestracji psów i kotów.

Jaki jest kontekst

SENT (System Elektronicznego Nadzoru Transportu) działa w Polsce od 2017 roku. Z jego pomocą Krajowa Administracja Skarbowa monitoruje drogowy i kolejowy przewóz „towarów wrażliwych”, takich jak paliwa, alkohol, tytoń, odpady.

Celem systemu jest ograniczenie szarej strefy, przemytu, walka z wyłudzeniami VAT i akcyzy. Przedsiębiorcy zgłaszają ilość i wagę przewożonego towaru poprzez system informatyczny PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych). W ten sposób zmniejsza się przestrzeń na nieudokumentowaną sprzedaż i oszustwa podatkowe.

Nowelizacja zakładała objęcie systemem także transport betonu towarowego oraz mieszanek na bazie spoiw mineralnych. Nie obejmowała natomiast wyrobów z betonu, jak np. kostka brukowa. Ministerstwo Finansów zakładało, że zmiana przyniesie 1,2 mld zł dodatkowych dochodów podatkowych. W ostatnich miesiącach drobni przedsiębiorcy faktycznie oprotestowali zmiany w systemie. Według nich utrudniają one prowadzenie działalności. Pisał o tym w OKO.press Marcel Wandas. Zmiany wygenerowały też kłopoty w wypadku pomocy humanitarnej.

Przeczytaj także: