Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata
Witaj w sekcji depeszowej OKO.press. W krótkiej formie przeczytasz tutaj o najnowszych i najważniejszych informacjach z Polski i ze świata, wybranych i opisanych przez zespół redakcyjny
godzinę temu
„Financial Times”: Skandal w Orlenie. Wenezuelska ropa i kryptowaluty
„Jak Polska straciła 230 milionów dolarów, próbując płacić za wenezuelską ropę w kryptowalutach” – pisze „Financial Times”. „Wstyd na cały świat” – skomentował Donald Tusk
Co się wydarzyło
Brytyjski dziennik „Financial Times” opisuje 15 września 2026 „dziwaczny handel surowcami” prowadzony przez Orlen Trading Switzerland za czasów Daniela Obajtka.
Śledztwo „Financial Times” — „oparte na wewnętrznych dokumentach spółki, danych dotyczących transportu morskiego, analizie blockchainów, aktach sądowych oraz licznych rozmowach z osobami zaangażowanymi w sprawę — pokazuje, jak wyścig po ropę naftową i kryptowaluty przerodził się w jeden z największych skandali korporacyjnych w historii Polski”.
Prokuratura w Warszawie już postawiła w tej sprawie zarzuty.
„Polski rząd oszacował, że Orlen stracił co najmniej 1,6 mld zł, czyli około 424 mln dolarów. Kwota ta obejmuje koszty transportu, obsługi prawnej i inne wydatki, które rząd przypisuje niegospodarności” – pisze FT.
„Ponad dwa lata później Orlen nadal próbuje odzyskać 230 mln dolarów przekazanych w ramach przedpłaty firmie Hannon należącej do Tse. Spór znajduje się w postępowaniu arbitrażowym, jednak Hannon twierdzi, że nie dysponuje środkami nawet zbliżonymi do tej kwoty”.
Sprawa zainteresowała brytyjskich dziennikarzy, bo ma też wymiar międzynarodowy:
„Historia ta otwiera okno na mroczny zakątek rynku ropy, w którym mało znani pośrednicy i kryptowaluty zastępują tradycyjnych nabywców oraz kanały płatności. Daje to traderom możliwość osiągania ponadprzeciętnych zysków, ale jednocześnie naraża ich na poważne ryzyko”.
Jaki jest kontekst
Sprawa zaczyna się w listopadzie 2023 roku. Daniel Obajtek został odwołany z funkcji prezesa zarządu Orlen z upływem dnia 5 lutego 2024 roku.
Podczas podczas Grand Prix Formuły 1 (Orlen był sponsorem jednego z zespołów).
Rok wcześniej powstał Orlen Trading Switzerland. Firma miała „zwiększyć globalne możliwości handlowe grupy i pomóc Polsce w dywersyfikacji dostaw oraz odejściu od rosyjskiej ropy po szoku wywołanym pełnoskalową inwazją Władimira Putina na Ukrainę. Spółka dysponowała 600 mln dolarów przeznaczonymi na handel”.
Menager tej odnogi Orlenu, Samer Awad, miał polecić dubajskiemu traderowi Kam Ho „Alex” Tse, by załatwił Orlenowi wenezuelską ropę. Z powodu amerykańskich sankcji płatności za ropę od wenezuelskiego koncernu odbywają się zwykle przynajmniej w części za pomocą kryptowalut. To pomaga ukryć transakcje. Handlarze korzystają zazwyczaj z USDT (stablecoina, czyli „waluty” opartej na kursie dolara).
Według źródeł FT dubajski trader miał poinformować Awada z Orlenu „o konieczności użycia USDT pomimo zmiany sytuacji dotyczącej sankcji oraz że zakładał, iż firma taka jak Orlen nie będzie chciała mieć do czynienia z kryptowalutami”.
Jednak firma należąca do polskiego państwa weszła w ten interes i „29 listopada 2023 roku, podpisała kontrakt na zakup około 6 mln baryłek głównego ciężkiego gatunku ropy PDVSA — Merey 16 — od firmy Hannon należącej do Tse, za 345 mln dolarów”.
„Umowa nie wspominała o kryptowalutach ani o rzekomych żądaniach płatności PDVSA i nie wskazywała żadnych pośredników. Wymagała wpłaty dwóch trzecich kwoty z góry. W ciągu pięciu dni OTS przelała Hannon 230 mln dolarów” – relacjonuje „Financial Times”.
Dziennik opisuje szczegółowo kłopoty, które nastąpiły później. Sprowadzają się one do tego, że ropa nie przypłynęła.
„Długo po upływie terminu — trzy tankowce czekały puste, podczas gdy Orlen ponosił koszty przestoju, czyli opłaty naliczane, gdy wyczarterowany statek jest przetrzymywany dłużej, niż przewidziano w umowie”.
Komentując sprawę, premier Donald Tusk, przypomniał, że w ostatnich tygodniach Polska gościła na czołówkach światowych mediów jako przykład spektakularnie rozwijającej się gospodarki. Opisana przez „Financial Times” afera pokazuje zdaniem Tuska „magiczny trójkąt”: „kryptowaluty, brudne interesy na paliwach i PiS”. „Kryptowaluty, Dubaj, PiS i weto prezydenta” – zdaniem Tuska składa się to w całość. Premier miał na myśli nie tylko weto Karola Nawrockiego w sprawie ustawy o kryptowalutach, ale też zawetowanie ustawy o nadzwyczajnych zyskach koncernów paliwowych.
Prokuratur generalny, Waldemar Żurek, jeszcze na trwającym posiedzeniu Sejmu ma przedstawić stan śledztwa w sprawie opisanej przez „Financial Times”.
Przeczytaj także: