Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Agencje AP i AFP poinformowały powołując się na amerykańskie źródła dyplomatyczne, że agenci kontrowersyjnej służby imigracyjnej ICE mają wejść w skład ochrony towarzyszącej przedstawicielom władz USA na rozpoczynających się 6 lutego zimowych igrzyskach olimpijskich w Mediolanie i Cortinie (Włochy). Biały Dom ma być na igrzyskach reprezentowany przez wiceprezydenta USA J.D. Vance'a.

Zamiar wysłania funkcjonariuszy ICE w składzie ochrony amerykańskich dygnitarzy wywołuje dość gwałtowne reakcje u włoskich gospodarzy. „Uważam, że nie powinni przyjeżdżać do Włoch, ponieważ nie dają gwarancji, że będą się zachowywać zgodnie z naszymi demokratycznymi metodami zarządzania bezpieczeństwem. Sami możemy zadbać o bezpieczeństwo naszych gości. Nie potrzebujemy ICE” – tak skomentował w rozmowie z RTL ewentualny przyjazd agentów ICE do Mediolanu burmistrz miasta Giuseppe Sala.

Włoski dziennik La Repubblica informował, że włoski rząd rozważał zablokowanie udziału agentów ICE w delegacji. Pomysł jednak porzucono, bo wymagałoby to zbyt daleko idącego odejścia od sposobu, w jaki zwykle chronieni są amerykańscy oficjele podczas podobnych wizyt za granicą.

Jaki jest kontekst?

Amerykańska służba imigracyjna ICE odpowiada za zastrzelenie dwojga bezbronnych obywateli USA w stolicy stanu Minnesota – Minneapolis, co wywołało oburzenie opinii publicznej na całym świecie. W Minneapolis prowadzona jest szeroko zakrojona operacja służb wymierzona w nielegalnych imigrantów. Mieszkańcy miasta protestują przeciwko brutalności służb i metodom, którymi posługują się ich funkcjonariusze. Ze względu na coraz większe polityczne koszty brutalności ICE dla Białego Domu, Donald Trump próbuje obecnie nieporadnie deeskalować kryzys, choć jeszcze przed momentem go podsycał, nazywając ofiarę zabójstwa popełnionego przez agenta ICE „oszalałą lewaczką” i oskarżając mieszkańców Minneapolis o „terroryzm”.

We Włoszech spore poruszenie wywołało brutalne zachowanie operujących w Minneapolis agentów ICE wobec ekipy stacji telewizyjnej RAI. Włoska stacja wyemitowała nagranie, na którym agenci ICE grożą jej ekipie zdemolowaniem samochodu w trakcie relacjonowania przez nią zamieszek.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

We wtorek 27 stycznia szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, szef Rady Europejskiej Costa i premier Indii Narendra Modi podpisali umowę handlową między Unią Europejską a Indiami. Otwiera ona krajom UE dostęp do chronionego dotąd (często zaporowymi) cłami ogromnego rynku najludniejszego obecnie państwa świata – Indie mają ponad 1,4 mld ludności, od 2023 roku wyprzedzają pod tym względem Chiny. Umowa zakłada daleko idące wzajemne otwarcie rynków – dla przykładu Indie zmniejszą cła na samochody z Europy z obowiązującej obecnie taryfy 110 proc. (sic!) do zaledwie 10 proc. Kraje UE będą zaś mogły znacznie łatwiej importować z Indii między innymi tekstylia, kamienie szlachetne i produkty farmaceutyczne.

Według Komisji Europejskiej umowa do 2032 r. podwoi eksport UE do Indii poprzez zniesienie lub obniżenie taryf celnych na 96,6% towarów handlowych pod względem wartości, a także doprowadzi do oszczędności w wysokości 4 mld euro na samych cłach dla europejskich firm.

„Zawarliśmy najważniejszą umowę ze wszystkich. Stworzyliśmy strefę wolnego handlu dla dwóch miliardów ludzi, z której skorzystają obie strony” – mówiła podpisując umowę szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Według premiera Indii Narendry Modiego umowa będzie miała wpływ na jedną trzecią całego światowego handlu. Szef indyjskiego rządu określił porozumienie mianem „największej umowy o wolnym handlu w historii”.

Już teraz Unia Europejska jest największym partnerem handlowym Indii. Obustronny handel towarami osiągnął w ubiegłym roku wartość 135 miliardów dolarów.

Jaki jest kontekst?

Proces przygotowywania umowy handlowej UE-Indie trwał 18 lat. Pierwsze negocjacje rozpoczęły się w 2007 roku, zostały jednak w 2013 roku przerwane ze względu na brak porozumienia w kluczowych kwestiach – jak na przykład import samochodów, nabiału czy płodów rolnych. Do rozmów powrócono w 2022 roku, początkowo toczyły się one niespiesznie, jednak sytuacja zmieniła się diametralnie w obliczu wojen celnych, którymi prezydent USA Donald Trump groził zarówno Indiom, jak i Unii Europejskiej. Obecnie na towary z Indii obowiązuje w Stanach Zjednoczonych 50 procentowe cło, zaś jeszcze w styczniu Donald Trump groził wprowadzeniem nowych taryf siedmiu krajom UE (i Wielkiej Brytanii) w związku z wysłaniem przez nie niewielkich kontyngentów wojskowych na Grenlandię.

Dodatkowym elementem sprzyjającym przyspieszeniu porozumienia między Indiami a Unią były przede wszystkim indyjskie obawy związane z rywalizacją handlową z Chinami. W nowych okolicznościach międzynarodowych w ciągu zaledwie sześciu ostatnich miesięcy Indie i UE uzgodniły treść umowy.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Francja może być pierwszym krajem Europy i drugim krajem świata, który wprowadzi przepisy zakazujące używania mediów społecznościowych przez dzieci poniżej 15 roku życia. Podobne prawo wprowadziła jak dotąd jedynie Australia, gdzie od grudnia 2025 roku z mediów społecznościowych nie mogą korzystać nieletni, którzy nie ukończyli 16 lat.

Francuskie Zgromadzenie Narodowe poparło we wtorek 27 stycznia rano projekt zdecydowaną większością głosów. W ciągu kilku kolejnych tygodni ma się nim zająć francuski Senat. Jeśli nowa ustawa zostanie przyjęta, jej przepisy mają obowiązywać od września 2026 roku, czyli od początku nowego roku szkolnego.

Oprócz regulacji zakazujących korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej 15 roku życia, ustawa zawiera również przepisy zakazujące używania telefonów komórkowych na terenie francuskich liceów. Z obostrzeń ma być wyłączony jedynie dostęp do platform edukacyjnych.

Jaki jest kontekst?

Projekt nowych przepisów trafił do Zgromadzenia Narodowego w listopadzie – jako propozycja mająca na celu ochronę zdrowia psychicznego francuskiej młodzieży. Jej autorka – Laure Miller z Razem dla Republiki – zajęła się budową szerokiego ponadpartyjnego poparcia dla projektu. Obecnie nowe przepisy krytykowane są jedynie przez część lewicy, która domaga się ostrzejszych regulacji skierowanych wobec samych koncernów internetowych, a nie użytkowników oferowanych przez nich usług.

Projekt zdecydowanie popiera również prezydent Francji Emmanuel Macron. „Mózg naszych dzieci i nastolatków, ich emocje, nie są obiektem sprzedaży ani manipulacji: ani przez platformy amerykańskie, ani przez chińskie algorytmy” – mówił Macron w poprzedzającym głosowanie nagraniu w mediach społecznościowych.

Co się wydarzyło?

Greg Bovino, dowódca Border Patrol, czyli amerykańskiej straży granicznej, został odwołany ze stanowiska – podał The Atlantic. Bovino kierował działaniami ICE (U.S. Immigration and Customs Enforcement), czyli służby imigracyjnej i Border Patrol w stanie Minnesota. Między innymi ze względu na upodobanie do długich płaszczy o charakterystycznym kroju, jak i za sprawą swych antyimigranckich, naładowanych językiem przemocy wypowiedzi Bovino bywa w amerykańskich mediach regularnie porównywany do oficerów SS i Gestapo.

Według The Atlantic Bovino ma stracić stanowisko i zostać na jakiś czas skierowany do swoich poprzednich zadań na terenie Kalifornii, po czym ma przejść na emeryturę. Informacje The Atlantic próbuje dementować rzeczniczka amerykańskiego Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego Tricia Mc Laughlin. Problem w tym, że szefowa McLaughlin, sekretarz bezpieczeństwa krajowego USA Kristi Noem sama jest zagrożona utratą stanowiska w związku z sytuacją w Minneapolis. Jej odwołanie ma rozważać Donald Trump, jednocześnie zaś 14o demokratycznych kongresmenów domaga się rozpoczęcia procedury jej impeachmentu.

W stolicy stanu Minnesota – Minneapolis – trwają protesty przeciwko brutalności służb imigracyjnych wywołane najpierw masową akcją służb wymierzoną w imigrantów, a następnie dwoma zabójstwami popełnionymi przez ich funkcjonariuszy.

CNN poinformowała z kolei w poniedziałek 26 stycznia wieczorem według polskiego czasu, że z Minneapolis wycofani mają zostać również agenci ICE. Nie jest jednak jasne, czy oznacza to koniec prowadzonej w mieście operacji wymierzonej w imigrantów, w ramach której agenci ICE i funkcjonariusze Border Patrol przeprowadzali masowe aresztowania osób uważanych za nielegalnych imigrantów. Rzeczniczka Białego Domu Karoline Leavitt wygłosiła na przykład brzmiącą dość ambiwalentnie deklarację, że Minneapolis mogą opuścić wszyscy agenci ICE i Border Patrol, jeśli tylko „miejscowe władze będą współpracowały ze służbami”.

Tymczasem burmistrz Minneapolis Jacob Frey otwarcie krytykuje brutalność służb imigracyjnych. „ Ilu jeszcze mieszkańców, ilu Amerykanów musi zginąć albo zostać rannych, by ta operacja się zakończyła?” – takie pytanie skierował do Donalda Trumpa po drugim z zabójstw dokonanych przez funkcjonariuszy ICE. Trump oskarża natomiast Freya o „podżeganie do buntu” i „wspieranie terroryzmu”.

Dziś (27 stycznia) z Freyem ma się spotkać wysłany przez Donalda Trumpa do Minneapolis nazywany „carem granicy” pełnomocnik Białego Domu do spraw polityki imigracyjnej Tom Homan.

Jaki jest kontekst?

Od początku stycznia w Minneapolis trwają protesty przeciwko prowadzonej w mieście przez ICE i Border Patrol masowej obławie na nielegalnych imigrantów. Protestujący żądali początkowo ograniczenia brutalności służb, jednak sytuację radykalnie zmieniły dwa zabójstwa dokonane przez funkcjonariuszy ICE.

7 stycznia agent ICE zastrzelił 37-letnią Renee Good, poetkę i matkę trójki dzieci. 24 stycznia doszło do kolejnego zabójstwa – agent ICE zastrzelił 37-letniego Alexa Prettiego, uczestniczącego w protestach pielęgniarza pracującego w szpitalu dla weteranów. W obu wypadkach agenci ICE strzelali do osób bezbronnych i nieagresywnych. "„Agenci powalili mężczyznę na ziemię. Nie widziałam, żeby kogokolwiek dotknął – nawet nie był do nich odwrócony. Nie wyglądało, żeby próbował stawiać opór, tylko próbował pomóc kobiecie wstać. Nie widziałam, żeby trzymał broń. Rzucili go na ziemię. Czterech lub pięciu agentów trzymało go na ziemi i po prostu zaczęli do niego strzelać. Strzelali do niego wiele razy… Nie wiem, dlaczego do niego strzelali. On tylko pomagał. Byłam półtora metra od niego, a oni po prostu do niego strzelali…” – tak opisywała zabójstwo Prettiego cytowana przez The Guardian jego bezpośrednia świadkini.

Miejsca obu zabójstw dzieliły ok 3 km, obie ofiary ICE były obywatelami USA.

Donald Trump nazwał zastrzeloną Renne Good „oszalałą lewaczką” a Alexa Prettiego oskarżał o atak na funkcjonariuszy.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Głównym tematem rozmów w Pałacu Prezydenckim była obada polskich placówek za granicą.

„Spotkanie przebiegało w dobrej, konstruktywnej atmosferze, w duchu porozumienia. Zmierzamy w stronę znalezienia rozwiązania dla okoliczności, przed którymi stanęły obie strony. Liczymy, że efekty będziemy mogli zobaczyć już w najbliższym czasie” — napisał Maciej Wewiór, rzecznik MSZ.

Nominacje ambasadorskie są kością niezgody od miesięcy. Na podpis prezydenta wciąż czekają wnioski w sprawie powołania na stanowiska 35 osób, które już wyjechały na placówki i pełnią funkcję ich kierowników w randze chargé d'affaires oraz wnioski o powołanie kolejnych 14 osób, które szykują się do wyjazdu. Od czasu przekazania prezydentowi wniosków o odwołanie 58 ambasadorów w marcu 2024 roku skutecznie odwołanych zostało tylko 37 osób, a powołanych 24. Jednak te wnioski ministra Sikorskiego podpisał jeszcze prezydent Andrzej Duda.

„Prezydent Karol Nawrocki, pomimo że sprawuje władze już od pół roku, nie podjął jeszcze żadnych działań w tej sprawie” – pisała w OKO.press Paulina Pacuła. Jak ustaliła, Sikorski już wcześniej miał przekazać prezydentowi, że jest gotów odpuścić kandydaturę Bogdana Klicha na placówkę w Waszyngtonie i rozważyć wysłanie tam obecnego ambasadora RP przy NATO Jacka Najdera, który uzyskał podpis prezydenta Dudy. Także budzący ogromną niechęć Pałacu Prezydenckiego chargé d’affaires we Włoszech, Ryszard Schnepf, oddał się do dyspozycji ministra Sikorskiego, by ten podjął decyzję o dalszych losach placówki.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

Kancelaria Prezydenta (KPRP) twierdzi, że to minister Sikorski ignoruje konstytucyjne uprawnienia prezydenta w zakresie powoływania ambasadorów, nie konsultując z nim kandydatur i wnioskując o powołanie osób, które nie mają poparcia prezydenta. Ale jak dowiedziało się nieoficjalnie Paulina Pacuła z OKO.press, w rozmowach z MSZ Kancelaria Prezydenta nie wysuwa żadnych konkretnych żądań.

Brak podpisu prezydenta wygenerował niepotrzebne koszty. I to niemałe. Łączne koszty wynagrodzeń i odpraw w 2024 r. i 2025 r. wyniosły 2 777 266,26 zł – wynika z danych resortu. Osoby, które rozwiązały stosunki pracy z MSZ, już wynagrodzeń nie pobierają. Na taki krok zdecydowało się tylko 24 z odwołanych osób.

Przeczytaj także: