Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Obradujący w Busan w Korei Południowej Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o wpisaniu Gdyni na listę nad ranem czasu polskiego w poniedziałek 27 lipca stosunkiem głosów 18 z 21. To efekt wieloletnich starań władz Gdyni i polskich przedstawicieli w międzynarodowych organizacjach zajmujących się światowym dziedzictwem.

Doceniony został m.in. układ urbanistyczny dzisiejszego śródmieścia Gdyni, powstały w ciągu zaledwie kilku dekad i jego otwarcie na morze poprzez wcinające się w Zatokę Gdańską molo na osi jednej z głównych arterii miasta oraz charakterystyczny, związany z portowym charakterem miasta modernizm streamline, nawiązujący do wyglądu ówczesnych transatlantyków (zaokrąglone narożniki, okrągłe okna jak bulaje).

Władze Gdyni nie kryły radości z decyzji Komitetu: „To wielki powód do dumy i jednocześnie zobowiązanie do dalszej troski o to wyjątkowe miejsce dla przyszłych pokoleń. To także potwierdzenie, że wizja, od której ponad sto lat temu rozpoczęła się historia nowoczesnej Gdyni, zachowała swoją siłę i uniwersalne znaczenie. Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal" – mówiła Aleksandra Kosiorek, prezydentka Gdyni.

Jaki jest kontekst?

Układ urbanistyczny śródmieścia Gdyni to zaledwie 18. polski obiekt na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, która liczy już 1200 pozycji. Jest to także jeden z niewielu do tej pory przykładów architektury modernistycznej XX wieku. Gdynia dołączyła do projektów Le Corbusiera, modernistycznych osiedli w Berlinie, projektów Bauhausu, ale także zabudowy francuskiego Hawru, dzisiejszej stolicy Erytrei Asmary i powojennej już Brasilii.

Ciekawą analogią do gdyńskiego przykładu jest wciągnięte na listę już wcześniej Kowno, które w okresie powojennym pełniło funkcję powojennej stolicy Litwy i również dynamicznie się rozwijało – oraz oczywiście Tel Awiw, który również w latach 30 XX wieku przeżył budowlany boom w związku z żydowskim osadnictwem w Mandacie Palestyny.

Aby dostać się na listę UNESCO, obiekt, układ urbanistyczny czy obiekty dziedzictwa naturalnego muszą się charakteryzować tzw. wyjątkową uniwersalną wartością – mieć unikalny charakter. Gdynia powstawała od lat 20. XX wieku jako otoczenie budowanych od podstaw po odzyskaniu niepodległości najpierw portu wojennego, a potem portu komercyjnego, który już w 1934 roku stał się największym w Europie pod względem przeładunków. Ściągała inżynierów, bankierów, robotników – ale też świetnych architektów. Do najczęściej wymienianych w opracowaniach modernistycznych budynków należy hala targowa z parabolicznym sklepieniem i biurowiec ZUS, flagowy przykład stylu streamline.

„Podsumowując: »Modernistyczne Centrum Gdyni« (pełna nazwa wpisu na WHL UNESCO) to po prostu jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku" – czytamy na portalu miasta Gdynia.

Przeczytaj także

Przeczytaj także: