Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Do eksplozji doszło 1 sierpnia o godzinie 20:00 lokalnego czasu we włoskiej restauracji Balzi Rossi na placu Kudryńskim w centrum Moskwy. Ekskluzywny lokal znajduje się na parterze jednego z socrealistycznych wysokościowców w stolicy Rosji.

Państwowa Agencja Informacyjna RIA Novosti podała, że do lokalu, w którym miała odbywać się impreza zamknięta, próbowała dostać się nieznana kobieta. Wybuch nastąpił chwilę po tym, gdy została zatrzymana przez ochroniarzy. Według rosyjskich władz, w zdarzeniu zginęły 3 osoby, co najmniej 21 osób jest rannych. Śledczy nie podali dokładnych okoliczności zdarzenia ani motywów sprawcy.

Zanim rosyjski komitet terrorystyczny poinformował o możliwym zamachu, oficjalne kanały przekonywały, że doszło do wybuchu instalacji gazowej. Za to na Telegramie szybko pojawiały się doniesienia, że w lokalu odbywały się urodziny rosyjskiego generała. Chodzi o Aleksandra Czajko, głównodowodzącego rosyjskich sił kosmiczno-powietrznych. W pobliżu restauracji zaparkowanych miało być też dużo samochodów z czarnymi tablicami rejestracyjnymi, używanymi przez członków sił zbrojnych albo resortów siłowych. Informacje te są niemożliwe do weryfikacji.

Wiadomo, że teren wokół budynku został otoczony przez policję, na miejscu trwają czynności służb porządkowych. Dziennik „Kommersant”, powołując się na własne źródła, informował, że bomba domowej roboty została zdetonowana zdalnie przez kogoś innego, a kobieta, która ją niosła, mogła wcale nie wiedzieć o ładunku wybuchowym. Celem miało być okaleczenie i zabicie gości bawiących się na letnim tarasie restauracji. Według świadków ładunek był wypełniony metalowymi kulkami, co spowodowało poważne obrażenia u wielu gości.

Jaki jest kontekst

W 2026 roku FSB poinformowało, że wzmocni ochronę wysokich rangą oficerów wojskowych w związku z serią zabójstw, o które Moskwa obwinia Kijów. Chodzi m.in. śmierć Darii Duginy, córki ideologa rosyjskiego nacjonalizmu, która zginęła sierpniu 2022 roku w eksplozji ładunku wybuchowego, który znajdował się w samochodzie. Podejrzewa się, że prawdziwym celem zamachu był jej ojciec. W grudniu 2024 roku bomba przymocowana do hulajnogi eksplodowała przed blokiem mieszkalnym w Moskwie, zabijając generała Igora Kiriłłowa, szefa rosyjskich wojsk ochrony przed bronią chemiczną.

Generał Aleksandr Czajko, który miał być celem ataku z 1 sierpnia, na początku pełnoskalowej wojny Rosji z Ukrainą dowodził siłami rosyjskiego Okręgu Wschodniego. Ukraiński wymiar sprawiedliwości ściga go przede wszystkim za zbrodnie wojenne przeciwko ludności cywilnej w Buczy. Czajko miał też kierować atakiem na Kijów. Wśród listy przestępstw, o które jest oskarżany, znalazło się m.in. wydanie rozkazu przeprowadzenia ataku powietrznego na wielopiętrowe bloki w Borodziance. Zginęło wówczas 30 osób. W maju 2026 roku Władimir Putin mianował Czajkę głównodowodzącym rosyjskich sił powietrznych.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Z ogromnym smutkiem potwierdzamy, że Nirmal Purja (”Nimsa„) tragicznie zginął w lawinie na Broad Peak. Otrzymaliśmy również potwierdzenie, że pozostali członkowie wyprawy niestety nie przeżyli” – przekazała firma Elite Expedition założona przez „Nimsę”.

Jak przekazuje Pakistański Klub Wysokogórski, w lawinie na Broad Peak zginęła również Nathira AI Harty, pierwsza kobieta z Omanu, która weszła na szczyt Mount Everestu, Manaslu i K2 oraz Sohail Sakhi z Pakistanu, Amerykanka Mallory Geis, wspinacz z Chin o nazwisku Wang Zhong oraz pięciu Nepalczyków: Pur Bahadur Gurung „Yukta”, Kili Pemba Sherpa, Nima Sherpa, Nawang Thindu Sherpa i Gyalu Sherpa.

Jaki jest kontekst?

W czwartek 30 lipca na Broad Peaku, na wysokości ok. 6 600 metrów nad poziomem morza (Broad Peak mierzy ponad 8 tysięcy metrów) zeszła potężna lawina.

Zaginęło 10 doświadczonych wspinaczy dowodzonych przez Nirmala Purję, wybitnego himalaistę, który w 2019 roku, w rekordowym czasie 189 dni wspiął się na 14 najwyższych szczytów świata ustanawiając rekord – pobity w 2023 roku. Wyprawę „Nimsa” zarejestrowany kamery w filmie dokumentalnym „14 szczytów: nic nie jest niemożliwe”, który można zobaczyć na Netflixie. Purja był na ośmiotysięcznikach 57 razy. Jako pierwszy himalaista zdobył K2 zimą. „Trudno o bardziej doświadczonego lidera” – napisała Martyna Wojciechowska, dziennikarka i podróżniczka.

W piątek pakistańskie służby ratunkowe, poszukujące zaginionych 10 alpinistów zlokalizowały ciała czterech z nich. Pakistański Klub Wysokogórski podał, że pozostałe ciała udało się namierzyć za pomocą dronów. Do wskazanych miejsc w sobotę rano wyruszyli szerpowie.

Broad Peak to dwunasty szczyt Ziemi, leży na granicy pakistańsko-chińskiej w sąsiedztwie K2. Do tragicznego wypadku doszło dziewięć dni po tym, jak Purja wszedł bez tlenu na Gasherbrum II w ramach swojego projektu „Hat-Trick” — do jego ukończenia brakowało mu już tylko Cho Oyu.

Co się wydarzyło?

Warszawa pamięta. Na ulicach stolicy powiewają biało-czerwone i czerwono-żółte (warszawskie) flagi, autobusy i tramwaje jeżdżą udekorowane chorągiewkami, na przystankach wiszą plakaty przypominające o 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Jak pisaliśmy w OKO.press, obchody warszawskiego zrywu z 1 sierpnia 1944 roku trwają od piątku.

O godzinie 17, tzw. godzinie W, Warszawa zatrzymała się. Minutą ciszy upamiętniono walczących i poległych; pomordowanych cywilów i powstańców. Uhonorowano też tych, którzy są żywymi świadkami historii; spośród 40-50 tysięcy, którzy ruszyli do walki 1 sierpnia 1944 roku, dziś żyje tylko 225 weteranów. Połowa do dziś mieszka w Warszawie, ale nie wszyscy są w stanie uczestniczyć w uroczystościach.

Miasto Warszawa przez kilka najbliższych dni organizuje szereg wydarzeń kulturalnych i sportowych upamiętniających rocznicę wybuchu. Tuż po godzinie „W”, głównymi ulicami stolicy przeszedł liczny Marsz Niepodległości, któremu dowodzi Robert Bąkiewicz, skrajny narodowiec, oskarżony w piątek, 31 lipca, przez prokuraturę za przemówienie na jesiennym marszu antymigranckim.

Prokuratura jego hasła nawołujące do nienawiści i zabicia premiera Donalda Tuska zakwalifikowała (po raz kolejny) jako występek o charakterze chuligańskim.

Bąkiewicz: „jedna kula, jeden Niemiec”

Punkt o godzinie 17 Rondo Dmowskiego spowił biało-czerwony dym z setek rac i opon motorów. To stamtąd, rok po roku, rusza Marsz Niepodległości. Według Telewizji Republika w przemarszu z okazji wybuchu Powstania Warszawskiego udział mogło brać nawet 100 tysięcy ludzi. Zgromadzeni trzymali w rękach biało-czerwone flagi i kotwice Polski Walczącej.

Jeszcze przed wymarszem, jak donosi stołeczna „Wyborcza”, Bąkiewicz przeszedł do agitacji politycznej. Najpierw stwierdził, że Niemcy próbują winą za II Wojnę Światową obarczyć Polskę i zażądał reparacji od zachodniego sąsiada. Z megafonu ryczał: „Nie kupujmy u Niemca!”.

Na demonstracji co rusz skandowano: „Cześć i chwała bohaterom” i „Bóg, honor i ojczyzna”. Robert Bąkiewicz i jego zwolennicy sięgali po megafon, by wrzeszczeć również: „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”, „Reparacje” i „Jedna kula, jeden Niemiec”, co TV Republika tłumaczyła „historycznymi odwołaniami”.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„O to w tym wszystkim chodzi. Chcą, żebyś się wystraszył. Żebyś się schował, ukrył. Wrócił do szafy. Dlatego ja przychodzę tu otwarcie. Będę krzyczał jeszcze głośniej” – mówi Reutersowi 32-letni Amerykanin, który od kilku lat mieszka w Holandii i przybył na amsterdamski World Pride.

To jedna z największych, najgłośniejszych i najbardziej prestiżowych parad na świecie. World Pride organizowane jest co roku lub co kilka lat, za każdym razem w innym mieście świata. W tym roku społeczność LGBT i jej sojusznicy świętują i walczą o równość w stolicy Holandii. Wybór Amsterdamu był nieprzypadkowy; Holandia świętuje w tym roku 25-lecie wprowadzenia równości małżeńskiej.

Polska do dziś w nawet minimalny sposób nie chroni par jednopłciowych. Prezydent Karol Nawrocki zawetował rządowy projekt ustawy wprowadzającej status osoby najbliższej. 23 sierpnia w życie wchodzą przepisy umożliwiające dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą – i to dziś jedyna szansa na legalizację małżeństwa jednopłciowego w kraju. Już wiadomo, że transkrypcje te będą przedmiotem politycznych batalii w przyszłości, bowiem TK, nieuznawany przez rząd, okrzyknął, że przepisy te są niezgodne z Konstytucją.

W holenderskim przemarszu – nietypowym, bo organizowanym od trzydziestu lat na amsterdamskich kanałach, biorą udział setki tysięcy ludzi. Wśród nich Rob Jetten, premier Holandii i wyoutowany gej. Organizatorzy World Pride szacują, że do Amsterdamu zjedzie nawet pół miliona ludzi. Swoje łódki mają zarówno holenderska policja, straż pożarna, ministerstwo obrony, jak i Europejska Agencja Leków z główną siedzibą w Amsterdamie.

Jaki jest kontekst?

Impreza, niezwykle huczna, bo trwająca niemal dwa tygodnie (od 25 lipca do 8 sierpnia) zbiegła się w czasie z zamachem dokonanym na Paradzie Równości w Berlinie. Tydzień temu, równo z otwarciem World Pride, 21-letni Abdul Ballout, Niemiec libańskiego pochodzenia wjechał w tłum ludzi w parku Tiergarten.

29 osób zostało rannych. Życia jednej z uczestniczek Parady, 65-letniej Polki, która do Berlina przyjechała razem z córką, nie udało się uratować. Temat zamachu na społeczność LGBT+ był szeroko dyskutowany w Holandii, a władze zapowiadały zastosowanie szczególnych środków bezpieczeństwa, by ochronić uczestników amsterdamskiej parady.

Sobotnia parada jest głównym punktem World Pride. Jego kulminacja przypada na 8 sierpnia. Uczestnicy zbiorą się w Martin Luther Kingpark, a następnie przejdą na Museumplein. Na marszu powiewać mają m.in. flagi krajów, w których homoseksualność wciąż podlega karze.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

"Mamy obowiązek skutecznie zapobiegać nielegalnej migracji i nieustannie z nią walczyć poprzez koordynację naszych działań, wzmocnienie naszych granic zewnętrznych oraz zajęcie się wszystkimi obszarami polityki, które mogą stanowić czynniki przyciągające, takie jak legalizacja bardzo dużej liczby migrantów o nieuregulowanym statusie” – pisze 22 unijnych przywódców w liście do irlandzkiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Jednym z sygnatariuszy listu, udostępnionego Polskiej Agencji Prasowej, jest premier Donald Tusk.

Unijny politycy wprost obarczają winą za sytuację z Ceuty liberalną politykę Hiszpanii i niedawne orzeczenie hiszpańskiego Sądu Najwyższego, zgodnie z którym migranci przybywający drogą morską nie mogą być automatycznie odsyłani.

„W świetle powagi sytuacji zwracamy się do irlandzkiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej o zwołanie w trybie pilnym nadzwyczajnej wideokonferencji ministrów spraw wewnętrznych. Spotkanie to powinno umożliwić wspólną ocenę sytuacji oraz uzgodnienie skoordynowanej europejskiej reakcji, w tym szybką mobilizację dostępnych instrumentów UE oraz niezbędne wsparcie dla Hiszpanii w celu przywrócenia skutecznej kontroli zewnętrznej granicy Unii zapobieżenia dalszym niekontrolowanym przekroczeniom granicy. Ministrowie powinni w szczególności rozważyć zwiększone wsparcie ze strony Frontexu oraz skuteczność współpracy UE z Marokiem” – napisali przywódcy cytowani przez PAP.

W ten sposób realizują jeden z głównych interesów precyzyjnie wyreżyserowanej operacji, jaką jest gwałtowny napór na granicę Maroka z Hiszpanią.

Jak wyjaśnia w materiale dla OKO.press Krzysztof Katkowski wydarzenia w Ceucie są na wskroś polityczne. Maroko traktuje migrację jako instrument nacisku na Madryt i Brukselę w sprawie uznania Sahary Zachodniej za część Maroka. A ostatnia próba przedostania się nawet 60 tysięcy osób do Hiszpanii i Europy stała się pretekstem do skondensowanego, amerykańskiego i europejskiego, ataku na politykę migracyjną lewicowego rządu Hiszpanii.

Trump już sieje panikę w USA

List polityków unijnych powstał z inicjatywy szefowych rządów Włoch i Danii Giorgii Meloni i Mette Frederiksen. Wśród sygnatariuszy nie ma przywódców Irlandii, gdyż jej premier jest jednym z adresatów, Hiszpanii, której sprawa dotyczy, a także Francji, Luksemburga i Portugalii. Włochy oficjalnie zawiesiły też zasady Schengen wobec Hiszpanii, a finlandzkie MSW ogłosiło, że Hiszpania oficjalnie zawiodła w ocghronie zewnętrznych granic strefy Schengen i w związku z tym ... nie powinna w niej być.

Premier Hiszpanii Pedro Sanchez skrytykował państwa, które – zamiast zaoferować wsparcie – domagały się ograniczenia udziału Hiszpanii w strefie Schengen. Sam też zaapelował o pilne zwołanie nadzwyczajnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych UE i podkreśił, że reakcja części państw członkowskich na wydarzenia w Ceucie była „samolubna, polaryzująca i niezgodna z prawem”, a zawrócenie migrantów i opanowanie sytuacji odbyło się przy „bardzo ograniczonym wsparciu” ze strony Unii.

Kryzys w Ceucie wykorzystuje już Donald Trump. Amerykański prezydent straszy obywateli filmami z hiszpańskiej granicy mówiąc, że „to samo czeka Stany Zjednoczone, jeśli republikanie nie wygrają wyborów”. „Dziś mamy najbezpieczniejszą granicę na świecie. Ale jeśli nie wygramy kolejnych wyborów, czeka nas coś o wiele gorszego” – straszy prezydent USA.

Jaki jest kontekst?

W czwartek i piątek około 60 tys. migrantów przedarło się z Maroka do hiszpańskiej eksklawy, Ceuty, zamieszkanej przez 83 tys. osób. W ciągu niespełna 48 godzin hiszpańskie władze przywróciły pełną kontrolę nad granicą, udzieliły pomocy humanitarnej i zawróciły ludzi. Jak informuje hiszpańskie MSZ większość z nich (przynajmniej 48 tysięcy osób) wróciło do Maroka.

Powrót wciąż trwa. Migranci spokojnie przechodzą przez granicę, w wodzie nie ma już osób próbujących dotrzeć do Ceuty. To właśnie tą drogą ludzie tu docierali, opływając wpław falochron Tarajal, stanowiący morskie przedłużenie bariery granicznej. Wielu z nich, jak podają hiszpańskie media, nie umiało pływać i korzystało jedynie z dmuchanych kół plażowych. Z różnym skutkiem; obecnie mówi się o blisko sześćdziesięciu ofiarach śmiertelnych, jedynie po stronie migranckiej.

Hiszpańska Ceuta stała się miejscem największego kryzysu migracyjnego od 2021 roku na granicy UE z Marokiem. Ogromna skala kryzysu sugeruje jednak celowe działanie – pisze Krzysztof Katkowski w OKO.press.

I wskazuje, że kryzys w Ceucie wybuchł w momencie, gdy dane unijnej agencji Frontex za pierwsze półrocze 2026 roku pokazywały spadek nielegalnych przekroczeń granic UE o 37 procent. Podobny mechanizm stosowały wcześniej Turcja wobec Grecji i Bułgarii oraz Białoruś wobec Polski.

Co ważne: Ceuta funkcjonuje w szczególnym reżimie i została wyłączona ze strefy Schengen. Migranci, którzy dostaną się do enklawy, nie mogą swobodnie podróżować dalej na kontynent, bo przy opuszczaniu miasta obowiązuje szczegółowa kontrola dokumentów.

„The New York Times” podał, cytując migrantów rozmawiających z korespondentem NYT, że władze Maroka miały zachęcać ich do przekraczania granicy.

„Zamiast wesprzeć Madryt i wspólnie wywrzeć presję na Maroko (np. poprzez utrudnienie turystyki, ograniczenie wiz dla milionów obywateli tego kraju już mieszkających w UE itd. – opcji jest wiele), liderzy z innych państw UE wykorzystują nagrania z Ceuty do taniej walki politycznej i atakowania hiszpańskiego rządu” – pisze dr Karol Wiliczyński z Jagiellońskiego Centrum Studiów Migracyjnych przy krakowskim UJ. „Jeśli Europa nie zrozumie, że poleganie na autorytarnych sąsiadach to ślepa uliczka, a jedyną odpowiedzią na szantaż jest twarda, wspólnotowa solidarność – takie kryzysy będą się powtarzać”.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także: