Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Iran przesłał swoją odpowiedź na propozycję Stanów Zjednoczonych dotyczącą rozpoczęcia rozmów pokojowych mających na celu zakończenie wojny – informuje Reuters za irańskimi mediami państwowymi. Iran domaga się zakończenia działań wojennych na wszystkich frontach, zwłaszcza w Libanie, ograniczenia obecności militarnej USA w regionie i gwarancji bezpieczeństwa żeglugi przez Cieśninę Ormuz – informuje agencja.

Stany Zjednoczone nie skomentowały od razu odpowiedzi Iranu.

USA od kilku dni oczekiwały na oficjalną odpowiedź Teheranu dotyczącą propozycji rozpoczęcia rozmów pokojowych, a prezydent Trump przekładał o kolejne dni realizację groźby przeprowadzenia najintensywniejszych ataków na Iran, w tym na infrastrukturę cywilną. W sobotę 9 maja Trump w rozmowie z reporterką francuskiej stacji LCI przekazywał, że spodziewa się uzyskać odpowiedź Iranu „niebawem”.

Waszyngton miał przekazać Iranowi warunki potencjalnych negocjacji pod koniec pierwszego tygodnia maja, za pośrednictwem Kataru i Pakistanu. Administracja Donalda Trumpa naciskała na szybkie rozpoczęcie rozmów, argumentując, że przedłużający się konflikt destabilizuje cały Bliski Wschód i światowe rynki energii, choć to USA i Izrael rozpoczęły wojnę.

Jaki jest kontekst?

Wojna między USA, wspieranym przez Waszyngton Izraelem i Iranem trwa od 28 lutego. Konflikt rozpoczął się od serii amerykańskich i izraelskich uderzeń na irańskie instalacje wojskowe, centra dowodzenia oraz infrastrukturę rakietową i nuklearną. Iran odpowiedział atakami rakietowymi i dronowymi na cele wojskowe w Izraelu, amerykańskie bazy w Iraku i Syrii oraz jednostki morskie w rejonie Zatoki Perskiej. Działania wojenne objęły także m.in. Liban, gdzie nasiliły się starcia z Hezbollahem, oraz Morze Czerwone, gdzie dochodziło do ataków na statki handlowe.

W ciągu pierwszych tygodni wojny uszkodzona została część irańskiej infrastruktury wojskowej i energetycznej, a według amerykańskich władz udało się ograniczyć zdolności Iranu do produkcji i transportu rakiet dalekiego zasięgu. W amerykańsko-izraelskich atakach zginęli m.in. najwyższy przywódca Iranu ajatollah Ali Chamenei, część dowódców Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej oraz wysocy rangą przedstawiciele irańskiego programu rakietowego i nuklearnego. Teheran utrzymał jednak możliwość prowadzenia działań asymetrycznych i kontroli kluczowych szlaków morskich, co stało się jednym z głównych narzędzi nacisku na Zachód.

Największe konsekwencje dla światowej gospodarki wywołała destabilizacja Cieśniny Ormuz — strategicznego szlaku, przez który przed wojną przepływało około 20 proc. globalnych dostaw ropy naftowej i znacząca część eksportu LNG. Seria incydentów, przechwyceń statków i czasowych blokad doprowadziła do gwałtownych wzrostów cen surowców energetycznych. Ceny ropy na światowych giełdach wzrosły do ponad 110 dolarów za baryłkę, a ceny gazu w Europie i Azji wzrosły do najwyższych poziomów od kryzysu energetycznego z 2022 roku.

Mimo ogłoszonego miesiąc po wybuchu wojny zawieszenia broni sytuacja pozostaje bardzo napięta. W regionie nadal dochodzi do incydentów z udziałem dronów, ostrzałów i przechwyceń jednostek handlowych. Pakistan i Katar kontynuują mediacje między Waszyngtonem a Teheranem, próbując doprowadzić do rozpoczęcia bezpośrednich rozmów pokojowych.

Przeczytaj także: