Co się wydarzyło?

Iran odrzucił amerykańską propozycję planu pokojowego, nie rezygnując z ataków na Izrael oraz arabskie państwa Zatoki Perskiej. Irańskie władze odpowiedziały, że nie widzą możliwości przyjęcia 15-puntowego dokumentu, który w ich stronę skierowała administracja Donalda Trumpa. Jak przekazała agencja Fars, częściowo znajdująca się pod państwową kontrolą, zdaniem Teheranu propozycja rozpoczęcia bezpośrednich rozmów jest „nielogiczna i niewykonalna na obecnym etapie konfliktu”.

Teheran przedstawił własne warunki rozejmu – podała państwowa telewizja Press TV, powołując się na nieznanego wysokiego rangą urzędnika ds. bezpieczeństwa. Iran ma zażądać gwarancji, że USA i Izrael nie wznowią ataków, a także reparacji za szkody wojenne oraz uznania kontroli Teheranu nad Cieśniną Ormuz.

Jaki jest kontekst?

Przedstawiony przez Waszyngton 15-punktowy dokument zawierający warunki rozejmu bliźniaczo przypomina plan pokojowy, który administracja Donalda Trumpa przedstawiła Teheranowi przed wybuchem wojny. Izraelski Kanał 12 podał 14 z 15 warunków pokoju. Co zawiera umowa?

„Stany Zjednoczone wymagają od Iranu:

1. Iran musi rozebrać istniejące instalacje atomowe
2. Iran musi zobowiązać się, że nigdy nie będzie dążył do posiadania broni atomowej
3. Iran nie będzie wzbogacał uranu na terenie swojego kraju
4. Iran musi oddać 450 kg uranu wzbogaconego do 60 proc. Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w najbliższej przyszłości, w ustalonym czasie
5. Instalacje związane z irańskim programem atomowym z Natanz, Isfahanie i Fordo muszą zostać zniszczone
6. MAEA musi otrzymać pełen dostęp i możliwość kontroli w Iranie
7. Iran musi porzucić swoją strategię wspierania sił regionalnych
8. Iran musi zaprzestać finansowania, nadzorowania i uzbrajania wpieranych przez niego sił regionalnych
9. Cieśnina Ormuz musi zostać otwarta i działać jako wolny korytarz morski
10. Irański program rakiet balistycznych musi być ograniczony zarówno jeśli chodzi o zasięg jak i o liczbę rakiet, dokładne limity zostaną ustalone później
11. Ewentualne użycie rakiet byłoby ograniczone do samoobrony

W zamian Iran otrzyma następujące korzyści:

1. Międzynarodowe sankcje na Iran zostaną w pełni zniesione
2. USA pomoże Iranowi w jego cywilnym programie atomowym, w tym w produkcji energii elektrycznej w Buszehr nad Zatoką Perską
3. Mechanizm „snapback” – automatycznego przywracania sankcji, gdy Iran nie stosuje się do ustaleń, zostanie porzucony.

„Na razie wygląda to jak sytuacja z lutego, gdy Amerykanie podsuwali Iranowi propozycje porozumienia, jednocześnie koncentrując wojska w regionie. Teraz słyszymy o rosnącym prawdopodobieństwie ataku lądowego (oczywiście ograniczonego, nie ma na razie możliwości przeprowadzenia uderzenia w stylu inwazji na Irak w 2003 roku). Otwarcie mówi się o wysłaniu do Iranu amerykańskiej 82. Dywizji Powietrznodesantowej” – ocenił na naszych łamach Jakub Szymczak.

Przeczytaj także: