Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego uwzględniła skargę Prawa i Sprawiedliwości na decyzję Państwowej Komisji Wyborczej o odrzuceniu sprawozdania finansowego Prawa i Sprawiedliwości za rok 2023 – poinformował dziś rzecznik Sądu Najwyższego Aleksander Stępkowski.

Dlaczego PKW odrzuciła sprawozdanie?

Przypomnijmy – 18 listopada PKW podjęła uchwałę o odrzuceniu sprawozdania PiS, co miało skutkować utratą przez partię subwencji przez kolejne trzy lata. Kwota ta miała łącznie wynieść 75 mln złotych.

Wcześniej, w sierpniu 2024 roku, PKW podjęła także decyzję o odrzuceniu sprawozdania komitetu wyborczego PiS ze względu na stwierdzenie naruszeń przepisów dotyczących finansowania kampanii. Wśród nieprawidłowości wskazano między innymi

• dwa pikniki MON, podczas których według PKW »bezdyskusyjnie dochodziło do agitacji wyborczej«,
• spot Zgniewa Ziobry, sfinansowany ze środków publicznych, uznany przez PKW za typowy materiał reklamowy promujący kandydata na posła,
• kwoty wydane na wynagrodzenie pracowników Rządowego Centrum Legislacji. Pracownicy ci formalnie byli wynagradzani ze środków RCL, jednak de facto zajmowali się prowadzeniem kampanii wyborczej ówczesnego szefa Rządowego Centrum Legislacji Krzysztofa Szczuckiego.

Naruszenia te oszacowano na 3,6 mln zł. Kwota ta następnie ulega pomnożeniu przez przeliczniki wynikające z przepisów szczegółowych. Naruszenia na 3,6 mln miały kosztować PiS aż 57 mln złotych. Kwota ta miała być potrącana z dotacji oraz subwencji przysługującej partii.

Jak wskazywali sami członkowie PKW, odrzucenie 29 sierpnia 2024 roku sprawozdania komitetu z wyborów w 2023 automatycznie oznaczało dalsze zakwestionowanie rozliczenia partii za rok 2023. Co PKW uchwaliła właśnie 18 listopada 2024 roku.

IKNiSP kwestionuje decyzję PKW

Od decyzji PKW partiom przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego. Po nowelizacjach wprowadzonych przez Prawo i Sprawiedliwość odwołaniami od uchwał PKW zajmować się miała utworzona w 2018 roku Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Ciało to nie jest jednak uznawane w świetle orzecznictwa samego SN, jak i TSUE oraz ETPCz za niezależny sąd ze względu m.in. na fakt, że wszystkie osoby w nim zasiadające uzyskały swoje stanowiska w procedurze przed upolitycznioną Krajową Radą Sądownictwa powołaną do życia w 2018 roku.

Izba Kontroli najpierw 11 grudnia 2024 roku uznała za zasadną skargę PiS na odrzucenie przez PKW sprawozdania komitetu. Dziś, czyli 21 stycznia 2025 uznała za zasadną skargę na odrzucenie sprawozdania partii za rok 2023.

„Przede wszystkim całe postępowanie przed PKW było przeprowadzone w sytuacji pewnego nieporozumienia” – wyjaśniał decyzję rzecznik SN Aleksander Stępkowski, ponieważ posiedzenie było niejawne. „PKW nie uświadamiała sobie, że czym innym jest kontrola sprawozdania komitetu wyborczego partii politycznej, a czym innym jest kontrola sprawozdania finansowego partii politycznego(...) Fakt podjęcia jednej uchwały nie jest przesłanką wystarczającą do podjęcia drugiej uchwały, są to uchwały dotyczące dwóch różnych podmiotów”.

„Rozpatrując sprawozdanie partii politycznej, trzeba przeprowadzić osobne postępowanie dowodowe i trzeba w osobny sposób wykazać naruszenie przepisów prawa, który by uzasadniało odrzucenie sprawozdania partii” – dodawał rzecznik. I dodał, że przez to „zaniechanie” Prawo i Sprawiedliwość „zostało pozbawione prawa od obrony przed PKW”.

Co dalej?

Teraz kolej na ustosunkowanie się do decyzji Izby Kontroli przez samą PKW. Co się wydarzy? Możemy sugerować się dotychczasowym przebiegiem postępowania. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia skargi przez SN Komisja według przepisów ma obowiązek „niezwłocznie przyjąć sprawozdanie”. To nie okazało się proste. Kiedy 11 grudnia IKNiSP przyjęła skargę PiS, PKW najpierw 16 grudnia stwierdziła, że nie wie, czy ma do czynienia z legalnym sądem, dlatego wstrzyma się z przyjęciem sprawozdania do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd niebudzący wątpliwości. Ale już 30 grudnia 2024 sprawozdanie przyjęła, zaznaczając w podjętej uchwale, że nadal nie ma pewności, czy orzeczenie przyszło z legalnego sądu.

Na tym sformułowaniu opiera się Minister Finansów, który dokonuje przelewów transz dotacji oraz subwencji, wskazując, że nie wie, czy ma podstawę do płatności, skoro sama PKW ma wątpliwości co do decyzji sądu. W tej chwili między ministrem i Komisją trwa wymiana w tej sprawie pism.

Więcej tekstów OKO.press na ten temat:

Przeczytaj także: