Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Iran nie chce negocjować

Prezydent USA Donald Trump zadeklarował wczoraj otwartość na rozmowy z tymczasowymi władzami Iranu, powołanymi po śmierci ajatollaha Chameneiego. Taką perspektywę stanowczo odrzucił sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu, Ali Laridżani. W mediach społecznościowych napisał, że wypowiedź Trumpa to jedynie „pobożne życzenia”, a swoją krytykę skierował głównie przeciwko premierowi Izraela Benjaminowi Netanjahu. Zasugerował, że wojna służy jedynie jego interesom. „To naprawdę smutne, że poświęca Pan amerykańskie zasoby i krew, by realizować bezprawne ekspansjonistyczne ambicje Netanjahu” – stwierdził Laridżani. Jak dodawał, Trump ma rację, spodziewając się amerykańskich ofiar w wojnie.

Według dowództwa amerykańskiej armii w czasie ofensywy trafionych zostało ponad tysiąc obiektów w Iranie. Z danych irańskiego Czerwonego Półksiężyca wynika, że liczba ofiar śmiertelnych w tym kraju sięgnęła 555 osób.

Hezbollah dołącza do konfliktu, Izrael ostrzeliwuje Liban

Libańska, radykalnie islamistyczna organizacja Hezbollah wystrzeliła rakiety w kierunku Izraela. Celem ataku miała być baza wojskowa niedaleko Hajfy. Ruch ten skrytykował prezydent Libanu Joseph Aoun. Jak przekazał w mediach społecznościowych, akt ten podkopuje „wszystkie wysiłków i inicjatywy podjęte przez państwo w celu utrzymania Libanu z dala od niebezpiecznych konfrontacji zbrojnych mających miejsce w regionie.” W reakcji Izrael ostrzeliwuje terytorium Libanu, a izraelskie ministerstwo obrony zaapelowała do ewakuacji 50 miejscowości, które mogą ucierpieć w wyniku operacji skierowanej przeciwko Hezbollahowi. Wybuchy słychać było jednak również w stołecznym Bejrucie, a libański resort zdrowia poinformował o 31 ofiarach ataku.

Ataki odwetowe w regionie, trafiona rafineria

Kraje Bliskiego Wschodu informują o ostrzale irańskimi rakietami i dronami. W miastach Bahrajnu, Kataru i Zjednoczonych Emiratów Aranskich w poniedziałek rano słychać było głośne eksplozje. Iran zapewnia, że za cel obiera amerykańskie bazy w regionie. Lokalne agencje informacyjne podają jednak również wiadomości o zabitych i rannych wśród cywilów. Drony uderzyły również w rafinerię Ras Tanura należącej do saudyjskiego potentata naftowego Aramco. Przedsiębiorstwo ogłosiło, że zatrzymuje produkcję. Aramco jest współwłaścicielem rafinerii w Gdańsku. Irańskie drony miały się rozbić również w NATO-wskiej bazie na Cyprze, gdzie stacjonują samoloty brytyjskiego RAF-u. „Chociaż Republika Cypryjska nie była celem ataku, pragnę jasno powiedzieć: wspólnie, stanowczo i jednoznacznie popieramy państwa członkowskie w obliczu wszelkich zagrożeń” – stwierdziła szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

Podwyżki i niepewność na rynku ropy

Zamknięta pozostaje znajdująca się pod irańską kontrolą cieśnina Ormuz. Tamtędy codziennie w świat wypływa 20 do 30 procent wszystkich światowych transportów ropy naftowej, pochodzących z krajów Zatoki Perskiej. Cieśnina nie była dostępna dla transportów ropy, a także katarskiego gazu, już w ciągu weekendu. Rynek reaguje na te wydarzenia dopiero po poniedziałkowym otwarciu giełd. Bez zaskoczenia – ceny surowca poszły do góry o 13 proc. Przed 10:00 dla dominującej na rynku ropy typu Brent ustabilizowały się one na poziomie około 79 dolarów za baryłkę. To kontynuacja serii podwyżek, które widać było również przed izraelsko-amerykańskim atakiem. Analitycy rynku paliw przewidują wzrost cen na stacjach paliw, który obserwować będziemy w kolejnych dniach.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Początkowo irańskie medium ILNA informowało, że we wczorajszych atakach zginął były irański prezydent w latach 2005-2013 Mahmud Ahmadineżad. Po kontakcie z otoczeniem Ahmadineżada dziennikarz angielskojęzycznej redakcji Al Jazeery Ali Hashem zdementował tę informację.

Hashem przekazał wiadomość od osoby z otoczenia byłego prezydenta:

„Wczoraj budynek zespołu ochrony Ahmadineżada został trafiony, w wyniku czego zginęło trzech jego ochroniarzy. Sam jego dom, oddalony o co najmniej 100 metrów od tego budynku, nie ucierpiał”.

Był znany jako ultrakonserwatywny, islamski ideolog i zagorzały antysemita. Publicznie przeczył Holokaustowi i tuż po objęciu prezydentury wzywał do „wymazania Izraela z mapy”. Twierdził, że w Iranie nie ma homoseksualistów. Polityka gospodarcza za jego rządów doprowadziła do ogromnej inflacji w Iranie – najwyższe wskaźniki odnotowano w 2008, 2011 i 2013 – od 25 do 36 procent.

Przed objęciem urzędu prezydenta, Ahmadineżad przez dwa lata pełnił funkcję burmistrza Teheranu.

Jaki jest kontekst?

Siły Obronne Izraela (IDF) poinformowały, że w rozpoczętych w sobotę 28 lutego atakach na Iran zabitych zostało siedmiu wysokich rangą przedstawicieli islamskiego reżimu oraz co najmniej 40 dowódców islamskiej armii.

Zginął m.in. Ali Chamenei, Najwyższy Przywódca Islamskiej Republiki Iranu, Abdul Rahim Musawi, szef sztabu irańskiej armii, Aziz Nasirzadeh, irański minister obrony, Ali Szamchani, doradca Chameneiego ds. bezpieczeństwa oraz Mohammad Pakpur, głównodowodzący Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC).

W związku ze śmiercią Chameneia w Iranie powołana została tymczasowa rada przywódcza. Do czasu wyboru nowego Najwyższego Przywódcy tymczasową władzę będzie sprawował prezydent Masud Pezeszkian, prezes Sądu Najwyższego Golamhosejn Mohseni Edżei oraz ajatollah Alireza Arafi z Rady Strażników.

W niedzielę rano amerykańskie dowództwo poinformowało, że w amerykańskich i izraelskich atakach na Iran zginęło trzech amerykańskich żołnierzy, a pięciu zostało poważnie rannych. Administracja prezydenta Donalda Trumpa utrzymuje, że powodem sobotnich ataków na Iran były dane wywiadowcze o rzekomo planowanych przez Iran atakach na amerykańskie cele wojskowe w regionie.

Powiedz nam, co myślisz o OKO.press! Weź udział w krótkiej, anonimowej ankiecie, która znajduje się TUTAJ

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Po analizie zebranych materiałów p. prezes Jarosław Kaczyński zdecydował o skierowaniu sprawy także p. Patryka Jakiego do partyjnej komisji etyki.” – poinformował w niedzielę na platformie X rzecznik PiS Rafał Bochenek. Oznacza to, że przed komisję etyki trafią wszyscy uczestnicy publicznej kłótni o SAFE, która rozegrała się między Mateuszem Morawieckim, Mirosławą Stachowiak-Różecką i Ireneuszem Zyską a Patrykiem Jakim. W sprawie pierwszej trójki decyzję Kaczyński podjął jeszcze w piątek 27 lutego. Odczytywano to jako jednoznaczny sygnał, że w wewnątrzpartyjnej wojnie frakcji prezes postanowił poprzeć twardogłowych, reprezentowanych w tym wypadku przez Jakiego i uderzyć w Mateusza Morawieckiego i jego stronników.

Jaki jest kontekst?

„Proszę spojrzeć na stanowisko partii. My mimo całej tej propagandy twardo zachowujemy się tak, jak trzeba. Żadne sondaże, żaden szantaż finansowy – nic na nas finalnie nie wpłynie. Wyciągnęliśmy wnioski. Nie ukrywam, że bałem się tego, jak zachowa się nasza partia, ale teraz jestem podbudowany. Oczywiście jest kilku posłów u nas, którzy zachowują się inaczej, którzy nie uczą się i nie wyciągają wniosków” – tak w czwartek 26 lutego na spotkaniu ze studentami w Lublinie wypowiedział się Patryk Jaki z PiS. Była to odpowiedź na pytanie jednego z uczestników, który zapytał Jakiego, czy gwarantuje, że w razie powrotu PiS do władzy Polska nie zaciągnie pożyczki podobnej do programu SAFE.

Słowa Jakiego o posłach, którzy „zachowują się inaczej, nie uczą się i nie wyciągają wniosków” odnosiły się do stronników Mateusza Morawieckiego, którzy nie są tak krytyczni wobec SAFE, jak przedstawiciele twardogłowego skrzydła partii.

Najprawdopodobniej dlatego na platformie X postanowił odpowiedzieć Jakiemu Mateusz Morawiecki. „„Skoro obecnie jesteś ekspertem i znasz remedium na każdy problem, to powiedz: jak poszła sztandarowa reforma sądownictwa? No i jak przysłużyła się Polsce Twoja ustawa o IPN? Dopiero gdy cokolwiek się robi, to w ogóle jest szansa na ich popełnienie. Od dłuższego czasu zajmujecie się głównie krytykowaniem — i to nie Donalda Tuska, a dorobku rządu PiS z lat 2015-2023. Rządu, w którym sami byliście. To właśnie dlatego od wygranych wyborów prezydenckich tak bardzo spada nam poparcie” – napisał na X były premier. W wymianie zdań wzięli udział jeszcze Mirosława Stachowiak-Różecka i Ireneusz Zyska.

W piątek rzecznik PiS Rafał Bochenek informował, że prezes partii skierował do komisji etyki sprawy wszystkich trojga polemistów Jakiego – „w związku z wczorajszym naruszeniem wydanego przez kierownictwo PiS zakazu wszczynania w mediach społecznościowych szkodliwych dla Polski i całego naszego środowiska politycznego dyskusji”. W sprawie Jakiego prezes miał się natomiast jeszcze pozastanawiać.

Co się wydarzyło?

1 marca nad ranem o zatrzymaniu tankowca poinformował minister obrony Belgii Theo Francken. Miało do tego dojść około północy 28 lutego.

Belgijski portal RTBF poinformował z kolei, że statek pływał pod banderą Gwinei i płynął z La Manche, ale został przechwycony u wybrzeży Ostendy, miasta w północno-zachodniej Belgii.

Według ministra Franckena belgijskie siły zbrojne działały przy wsparciu Francuzów. Statek został doeskortowany do portu Zeebrugge, gdzie ma zostać przejęty.

Zatrzymanie tankowca odbyło się w ramach operacji „Błękitny Intruz”, która – jak zaznaczył Francken – „została przeprowadzona przez zespół wyjątkowo odważnych żołnierzy”.

„Bez swojej »floty cieni« Putin nie może prowadzić wojny przeciwko Ukraińcom. Dlatego niszczymy te statki. Jeden po drugim. Dopóki jego agresywna wojna nie zostanie zakończona. Belgia może i jest małym krajem. Ale jesteśmy ojcami założycielami NATO i UE i poważnie traktujemy naszą odpowiedzialność. Po latach upadku i wyrzeczeń Belgia w końcu powróciła. Kiedy jest to ważne, nie chowamy się” – napisał Francken.

Premier Belgii Bart De Wever również pogratulował siłom zbrojnym „profesjonalnego i zdecydowanego działania”.

„Belgia będzie przestrzegać międzynarodowego prawa morskiego i dbać o bezpieczeństwo swoich wód terytorialnych” – napisał De Wever.

Annelies Verlinden, minister sprawiedliwości Belgii podkreśla, że tankowiec przechwycono „na podstawie danych wywiadowczych, które zidentyfikowały go jako statek pływający pod fałszywą banderą i należący do floty cieniowej”.

Statek należy do syna irańskiego wysokiego urzędnika

RTBF zauważa, że statek przejęty przez Belgię od października 2025 r. znajduje się na europejskiej liście statków, których działalność powinna być „ograniczona”, ponieważ „są one częścią floty tankowców-widm lub przyczyniają się do dochodów energetycznych Rosji”, która „jest uzależniona od dochodów z energii, aby finansować swoją nielegalną wojnę agresji przeciwko Ukrainie”.

Wśród ograniczeń znajduje się zakaz dostępu do portów krajów europejskich.

Jak podaje RTBF, według danych amerykańskiego Ministerstwa Finansów statek należy do morskiej imperii syna irańskiego wysokiego urzędnika oraz znajduje się również na liście podmiotów objętych sankcjami Departamentu Skarbu USA.

W komunikacie prasowym z lipca 2025 roku Stany Zjednoczone powiązały Etherę „z ogromnym imperium morskim kontrolowanym przez Mohammada Hosejna Szamchaniego”.

Hosejn Szamchani jest synem Alego Szamchaniego, starszego doradcy irańskiego Najwyższego Przywódcy, który zginął w sobotnich amerykańsko-izraelskich atakach.

Według Departamentu Skarbu USA „Hosejn wykorzystuje korupcję swojego ojca i jego wpływy polityczne na najwyższych szczeblach irańskiego reżimu, aby zbudować i obsługiwać ogromną flotę tankowców i kontenerowców ”.

Jak pisze RTBF, wczorajsza operacja na Morzu Północnym została zaplanowana z dużym wyprzedzeniem i dlatego najwyraźniej nie ma nic wspólnego z ostatnimi atakami USA i Izraela na Iran.

Jaki jest kontekst?

Rosyjska „flota cieni” liczy około 1200 tankowców transportujących rosyjską ropę naftową oraz produkty ropopochodne. Działają poza międzynarodowymi przepisami w celu obejścia sankcji gospodarczych, w szczególności tych skierowanych przeciwko eksportowi ropy naftowej przez Rosję.

Większość z tych statków jest przestarzała i często używa fałszywych flag, aby ukryć swoje trasy i stworzyć wrażenie legalności. Około połowy tankowców „floty cieni” już objęta jest sankcjami.

Dochody Rosji z ropy naftowej pozwalają jej kontynuować wojnę przeciwko Ukrainie.

Prezydent Ukrainy na X zaznaczył, że zatrzymany u wybrzeży Belgii statek „od dawna podlegał sankcjom USA, UE i Wielkiej Brytanii, ale mimo to nadal nielegalnie transportował rosyjską ropę, posługując się fałszywą banderą i sfałszowanymi dokumentami”. Ukraina „z zadowoleniem” przyjmuje „tę zdecydowaną akcję”.

Zełenski zaapelował również o modernizację europejskiego prawodawstwa, tak „aby tankowce przewożące rosyjską ropę były nie tylko zatrzymywane, ale także przejmowane, a ich ładunek wykorzystywany na potrzeby bezpieczeństwa Europy”. Ukraińscy eksperci od lat o tym mówią. Więcej o tym na łamach OKO.press mówił Mychajło Gonczar, prezes Centrum Globalistyki „Strategia XXI”:

Przeczytaj także:

„Musimy być zdecydowani. Rosja działa jak organizacja mafijna, a reakcja musi być adekwatna do tej rzeczywistości. Jeśli odrzucają oni zasady ze względu na wojnę, zasady te muszą przewidywać jasną i stanowczą odpowiedź” – napisał Zełenski.

„Takie zdecydowane i uzasadnione działania są konieczne, aby pozbawić Rosję środków umożliwiających jej kontynuowanie agresji i zbrodni wojennych wobec Ukrainy” – napisał na X Andrij Sybiha, minister spraw zagranicznych Ukrainy. Podziękował rządowi belgijskiemu, siłom zbrojnym i służbom bezpieczeństwa, a także partnerom z G7, krajów nordyckich i bałtyckich, którzy wsparli tę operację.

„Wzywamy wszystkich partnerów do pójścia za tym przykładem, zdecydowanego przeciwdziałania rosyjskiej flocie cieni poprzez sankcje i konkretne działania oraz promowania pokoju poprzez siłę” – utrzymuje Sybiha.

Przeczytaj także:

Powiedz nam, co myślisz o OKO.press! Weź udział w krótkiej, anonimowej ankiecie, która znajduje się TUTAJ

Co się wydarzyło?

Agencja informacyjna Mizan – czyli oficjalny organ informacyjny irańskiego reżimu – poinformowała, że ​​liczba ofiar śmiertelnych sobotniego ataku na szkołę podstawową dla dziewcząt w Minab w południowym Iranie wzrosła do 148. W wyniku ataku 95 osób zostało rannych. W żadnym innym miejscu w Iranie nie zginęło w ciągu ostatnich 48 godzin w wyniku pojedynczego ataku aż tak wiele osób.

„Bóg jeden wie, ile jeszcze ciał dzieci wyciągną spod gruzów” – napisał w serwisie X Hossein Kermanpour, rzecznik irańskiego ministerstwa zdrowia. Kermanpour nazwał zbombardowanie szkoły „jak dotąd najgorszą wiadomością dotyczącego tego konfliktu”.

„Słyszymy o doniesieniach dotyczących szkód poniesionych przez ludność cywilną w wyniku trwających operacji wojskowych. Traktujemy te doniesienia poważnie i analizujemy je” – tak skomentował doniesienia o ataku na szkołę kapitan Tim Hawkins, rzecznik Centralnego Dowództwa US Army.

"Były to dziewczęta, które poszły do ​​szkoły, aby się uczyć, z nadziejami i marzeniami na przyszłość. Dziś ich życie zostało brutalnie przerwane. Muszą za tym pójść sprawiedliwość i odpowiedzialność. Wszystkie państwa i strony muszą wypełniać swoje zobowiązania wynikające z prawa międzynarodowego w zakresie ochrony ludności cywilnej i szkół” – tak skomentowała atak na szkołę Malala Yousafzai, pakistańska laureatka Pokojowej Nagrody Nobla i działaczka na rzecz edukacji dziewcząt w krajach islamskich.

Jaki jest kontekst?

Szkoła w Minab została niemal gruntownie zniszczona w wyniku sobotniego ataku rakietowego będącego częścią amerykańsko-izraelskiej operacji przeciwko Iranowi. Placówka znajdowała się w bezpośredniej bliskości koszarów Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej – czyli formacji wojskowej stanowiącej główne siłowe zaplecze irańskiego reżimu. Najprawdopodobniej to koszary miały być tym właściwym celem ataku. Część obiektów na terenie bazy Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej została zniszczona w trakcie tego samego uderzenia.

Choć nie można wykluczać, że irański reżim manipuluje danymi dotyczącymi liczby ofiar ataku na szkołę, włączając do nich również zabitych strażników rewolucji, placówka edukacyjna z całą pewnością rzeczywiście została zbombardowana – a pod jej gruzami znalazło się wiele uczennic. Potwierdzają to zweryfikowane i precyzyjnie geolokalizowane zdjęcia i nagrania.

Powiedz nam, co myślisz o OKO.press! Weź udział w krótkiej, anonimowej ankiecie, która znajduje się TUTAJ