Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Podczas sesji plenarnej we wtorek 1 kwietnia Parlament Europejski przegłosował uchylenie immunitetów europosłów PiS: Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika (na zdjęciu archiwalnym powyżej). Taki wniosek do PE złożył pod koniec lipca ubiegłego roku prokurator generalny i minister sprawiedliwości Adam Bodnar na wniosek Prokuratury Krajowej.

Maciej Wąsik i Mariusz Kamiński mają odpowiedzieć za niezastosowanie się do prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 grudnia 2023 roku. Sąd orzekł wobec nich pięcioletni zakaz pełnienia funkcji publicznych i karę dwóch lat pozbawienia wolności. Sienkiewicz i Wąsik nie uznali wyroku sądu i brali udział w pracach Sejmu jako posłowie, nie zgadzając się z postanowieniem o wygaśnięciu ich mandatów poselskich. W związku z tym w kwietniu 2024 roku usłyszeli zarzuty niezastosowania się do orzeczonych środków karnych, zgodnie z art. 244 kodeksu karnego.

Parlament Europejski podjął decyzję o uchyleniu immunitetów, ponieważ nie dopatrzył się w sprawie dowodów wskazujących na zaistnienie tzw. fumus persecutionis, czyli okoliczności wskazujących na to, że celem postępowania sądowego jest zamiar zaszkodzenia działalności politycznej posła jako członka Parlamentu Europejskiego. Parlament Europejski ustalił też, że wniosek o uchylenie immunitetu nie dotyczy opinii lub stanowiska zajętego przez europosłów w czasie wykonywania przez niego obowiązków związanych z pełnieniem mandatu europosła.

Zdjęcie immunitetu jest konieczne do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania prokuratorskiego wobec osoby posiadającej mandat parlamentarny. Za wyjątkiem sytuacji, gdy osoba ta zostanie ujęta na gorącym uczynku, a jej zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.

Immunitet parlamentarny ma chronić parlament i posłów przed postępowaniami sądowymi w związku z działaniami podejmowanymi w ramach wykonywania obowiązków parlamentarnych. Immunitet nie jest więc osobistym przywilejem posła, lecz gwarancją niezależności instytucji i jej członków.

Jaki jest kontekst?

Wyrok warszawskiego Sądu Okręgowego z 20 grudnia 2023 roku dotyczy sprawy udziału Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika w tzw. aferze gruntowej z 2007 roku. Wąsik i Kamiński zostali uznani za winnych przekroczenia uprawnień i nadużycia władzy. Proces był wynikiem powtórnego rozpatrzenia sprawy po tym, jak po pierwszym procesie w 2015 roku nieprawidłowego aktu ułaskawienia obu polityków dokonał prezydent Andrzej Duda. Ponieważ Duda zrobił to przed uprawomocnieniem się wyroku, po wieloletnich sporach i przepychankach w tej sprawie, w czerwcu 2024 roku Sąd Najwyższy zadecydował, że sprawa Kamińskiego i Wąsika musi zostać ponownie rozpatrzona.

Jak na łamach OKO.press pisał Witold Głowacki, afera gruntowa była skutkiem nielegalnej i politycznie motywowanej operacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego z czasów pierwszych rządów PiS. Kamiński i Wąsik – którzy wówczas nadzorowali CBA – użyli tej służby do szukania haków na Andrzeja Leppera, ówczesnego wicepremiera i koalicjanta PiS. Chodziło o próbę wykazania, jakoby Lepper miał brać łapówki za pomoc w odrolnieniu mazurskich działek. Operacja, której politycznym celem miało być zniszczenie pozycji Leppera i jego partii – zakończyła się fiaskiem i kompromitacją CBA. Jej pośrednim wynikiem był rozpad koalicji PiS z LPR i Samoobroną – a następnie utrata władzy przez partię Jarosława Kaczyńskiego.

W grudniu 2023 roku Sąd Okręgowy w Warszawie ponownie orzekł o winie obu polityków i skazał ich na dwa lata pozbawienia wolności i pięcioletni zakaz pełnienia funkcji publicznych. Ponieważ był to proces apelacyjny, orzeczenie było prawomocne. Maciej Wąsik i Mariusz Kamiński zostali ponownie ułaskawieni przez prezydenta Andrzeja Dudę. Do ułaskawienia doszło jednak dopiero 23 stycznia 2024 roku, a do pracy w Sejmie Maciej Wąsik i Mariusz Kamiński stawili się jeszcze w grudniu 2023 roku, czyli przed tym jak zostali ułaskawieni. Dlatego Prokuratura postawiła im zarzuty niezastosowania się do orzeczonych środków karnych, ale musiała wstrzymać postępowanie ze względu na objęcie przez polityków PiS mandatów europosłów po wyborach 9 czerwca 2024 roku. Teraz prokuratura będzie mogła wznowić prace.

Przeczytaj także: