Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Litwa zamknęła wszystkie naziemne przejścia graniczne z Białorusią. Tymczasową decyzję podjęły w sobotę 25 października służby graniczne kraju. Rozporządzenie w tej sprawie litewski rząd ma przyjąć w najbliższą środę (29.10).

Podczas konferencji prasowej premierka Litwy Inga Ruginiene tłumaczyła, że zamknięcie granicy ma związek „z nasilającymi się incydentami z wykorzystaniem balonów meteorologicznych, które wlatują w litewską przestrzeń powietrzną z Białorusią”.

Od teraz granicę z Białorusią będą mogli przekraczać tylko obywatele Unii Europejskiej. Transport zostanie ograniczony do przesyłek dyplomatycznych. „Wszelki inny ruch zostanie wstrzymany. Jest to jasny sygnał dla Białorusi, że nie będziemy tolerować żadnych ataków hybrydowych i podejmiemy najsurowsze możliwe środki, aby powstrzymać takie działania” – mówiła Inga Ruginiene.

Rząd przygotowuje kompleksowy plan zwalczania balonów przemytniczych. Wojsko ma używać „wszelkich środków, w tym kinetycznych”, aby zestrzeliwać wrogie obiekty. Rząd przygotuje ponadto poprawki do kodeksu karnego, zaostrzające kary za przemyt. Litwa rozważa też nałożenie nowego pakietu sankcji na Mińsk.

„Konsultujemy się i komunikujemy również z naszymi sojusznikami i sąsiadami, Polską i Łotwą. Wszystkie nasze działania są z nimi koordynowane, nie jesteśmy oddzielnym państwem, jesteśmy częścią NATO i UE” – deklarowała premierka Litwy.

Jaki jest kontekst

W ubiegłym tygodniu balony meteorologiczne z kontrabandą sparaliżowały ruch litewskiej przestrzeni powietrznej. Szef Narodowego Centrum Zarządzania Kryzysowego powiedział w litewskim radiu publicznym, że była to prawdopodobnie „najbardziej intensywna w tym roku inwazja balonów” wykorzystywanych do przemytu papierosów. Incydent doprowadził do całkowitego wstrzymania pracy Międzynarodowego Portu Lotniczego w Wilnie. Akcje przemytników stanowią poważne zagrożenie dla infrastruktury krytycznej, logistyki i transportu.

Jak działają przemytnicy? Do balonów meteorologicznych, wypełnionych lekkim gazem, przymocowany jest ładunek. Zazwyczaj są to kartony z papierosami bez unijnych znaków akcyzy. Czasem przesyłki wyposażone są w lokalizatory GPS i karty SIM, co pozwala śledzić trajektorię lotu i szybko przechwycić towar.

Ten sposób na kontrabandę upowszechnił się po tym, jak uszczelniono granicę. Nie chodzi tylko o budowę fizycznej zapory, ale także ograniczenie liczby otwartych przejść granicznych, czy wprowadzenie 90-kilometrowej strefy ograniczeń lotów dla małego lotnictwa i dronów w pobliżu granicy. Balony okazały się idealną alternatywą: są tanie, bezgłośne i trudniej wykrywalne przez tradycyjne systemy radarowe.

W 2024 roku litewscy strażnicy graniczni odnotowali 966 przypadków przekroczenia granicy przez takie obiekty. W roku 2025 liczba incydentów przekroczyła już 500.

Przeczytaj także: