Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

„Będę przewodniczyła ukraińskiej delegacji oraz ogólnie kierowała naszymi działaniami podczas URC-2026 w Gdańsku. W skład ukraińskiej delegacji na konferencję wejdą przedstawiciele ukraińskiego biznesu, szefowie przedsiębiorstw państwowych, przedstawiciele naszych społeczności z całego kraju oraz, oczywiście, urzędnicy rządowi i parlamentarzyści” — napisała premierka Ukrainy Julija Swyrydenko na Facebooku.

URC-2026 to piąta edycja Konferencji na rzecz Odbudowy Ukrainy, pierwsza organizowana w Polsce. Poprzednie konferencje odbywały się w Lugano, Londynie, Berlinie i Rzymie. W Polsce nie pojawi się jednak Wołodymyr Zełenski. Po kryzysie dyplomatycznym, w wyniku którego prezydent Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego, Zełenski zdecydował, że do Polski nie pojedzie. Konferencja odbędzie się 25 i 26 czerwca. To prestiżowe wydarzenie, otwierać je będzie przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

„Przed naszym zespołem stoi jasne zadanie — osiągnięcie konkretnych porozumień, które przyczynią się do wzmocnienia zdolności obronnych i odporności Ukrainy oraz rozszerzą współpracę gospodarczą z partnerami. Spodziewamy się podpisania szeregu ważnych umów z partnerami międzynarodowymi, w szczególności dotyczących wzmocnienia naszego sektora energetycznego” — przekazała ukraińska premierka.

„Ukraina szanuje swoich partnerów i właśnie na zasadzie wzajemnego szacunku buduje współpracę” — podkreśliła Swyrydenko.

Jaki jest kontekst

27 maja prezydent Ukrainy nadał jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy imię „bohaterów UPA”. Prezydent Ukrainy twierdził, że zrobił to "w celu przywrócenia historycznych tradycji narodowego wojska oraz uwzględniając wzorowe wykonywanie powierzonych zadań podczas obrony integralności terytorialnej i niepodległości Ukrainy”.

Ukraińska Powstańcza Armia to dla Ukraińców symbol walki z Rosją. Dla Polaków jednak UPA nieodwracalnie wiąże się ze zbrodnią wołyńską. Z tego powodu prezydent Nawrocki uznał, że prezydentowi Ukrainy należy odebrać przyznany w 2023 roku order.

W 2023 roku jako prezez IPN, Karol Nawrocki mówił:

„UPA była organizacją zbrodniczą, nacjonalistyczną i prowadziła do wielkiego zła, szczególnie mordując niewinną ludność polską”.

Ówczesny prezes IPN uzupełniał jednak: „Uważam, że swoich bohaterów Ukraińcy mają prawo wybierać sobie sami, nawet jeśli dla nich bohaterem jest Stepan Bandera czy Roman Szuchewycz. Polacy nie będą wybierać patronów ukraińskich ulic”

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Ukraińskie media piszą dziś o pożarach, które wybuchły w okolicy Mostu Krymskiego. Ruch na moście został zatrzymany na przynajmniej pięć godzin. Jeden z pożarów dotyczył terminalu paliwowego, który został zaatakowany przez Ukrainę w niedzielę.

Według wstępnych doniesień Ukraińcy uderzyli także w pobliską elektrownię. W wyniku ataku spora część osób mieszkających na okupowanym półwyspie Krymskim została pozbawiona dostępu do energii elektrycznej.

Jaki jest kontekst

Pożary i ataki to część intensywnej ukraińskiej operacji przeciwko rosyjskiej infrastrukturze na okupowanym od 2014 roku przez Rosję półwyspie. W nocy z soboty 20 czerwca na niedzielę 21 czerwca ukraińskie drony również atakowały infrastrukturę logistyczną na Krymie. Ruch na Moście Krymskim również zostać wstrzymany, w terminalu naftowym. W zaatakowanym Sewastopolu mieszkańcy nie mogli tankować paliwa.

Rosjanie pośrednio przyznają, że mają do czynienia z trudną sytuacją na Krymie. Siergiej Aksionow, szef władz okupacyjnych Krymu ze względów bezpieczeństwa nakazał w niedzielę wstrzymać przyjmowanie dzieci na wakacje do końca lata.

Trwająca od miesięcy kampania ataków na Krym i jego infrastrukturę znacznie utrudnia łączność Rosji z terytoriami okupowanymi na południu Ukrainy. Wybudowany już po rozpoczęciu okupacji Krymu Most Krymski jest głównym połączeniem logistycznym Rosji z okupowanym terytorium.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Premier Węgier Peter Magyar zapowiedział, że Węgry do 20 sierpnia będą miały nowego prezydenta. Obecny, Tamás Sulyok, został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe, gdy większość wciąż posiadał Fidesz premiera Victora Orbana.

W poniedziałek 22 czerwca Magyar mówił, że „Węgry zostaną uwolnione od mafii, która rządziła 16 lat”. Sulyok w percepcji Tiszy jest członkiem tej mafii. Po zwycięstwie wyborczym Tiszy w kwietniu 2026 roku Peter Magyar dał Sulyokowi czas na rezygnację ze stanowiska do 31 maja. Sulyok się na to nie zdecydował. Dlatego w poniedziałek Magyar zaproponował poprawki do węgierskiej konstytucji, które umożliwią usunięcie prezydenta ze stanowiska.

Magyar twierdzi, że zmianę uda się przeprowadzić przed 20 sierpnia. To święto narodowe – Dzień Świętego Stefana – pierwszego króla Węgier.

Jaki jest kontekst

Od przemian demokratycznych na początku lat 90. Węgrzy wybierają prezydenta nie w wyborach powszechnych, jak w Polsce, ale w głosowaniu Zgromadzenia Narodowego. Poprzedniczka Sulyoka Katalin Novák ustąpiła po dwóch latach swojej pięcioletniej kadencji ze względu na skandal z kontrowersyjnym ułaskawieniem. Sulyok jest niepopularnym politykiem. W maju w sondażu Reaserch Center 60 proc. Węgrów było za usunięciem go ze stanowiska.

Prezydent twierdzi jednak, że będzie walczył o pozostanie na stanowisku. W wywiadzie dla Politico twierdził, że Magyar chce większej koncentracji władzy w 16 tygodni niż Orbanowi udało się osiągnąć w ciągu 16 lat. Sulyokowi będzie jednak trudno się obronić – Tisza posiada większość konstytucyjną i nie będzie miała problemu z jej zmianą.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prokuratura Okręgowa w Warszawie od kilku dni prowadziła w Szpitalu Południowym postępowanie sprawdzające, ponieważ wpłynęły do niej aż cztery zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.

Jak mówił podczas poniedziałkowej konferencji prasowej rzecznik prasowy Prokuratury Okręgowej w Warszawie prokurator Piotr Skiba, jedno złożył sam szpital, trzy pozostałe posłowie na Sejm RP, a opierały się one głównie na doniesieniach medialnych.

„Zawiadomienie Warszawskiego Szpitala Południowego dotyczyło szczegółowych zastrzeżeń co do pracy jednego z lekarzy, poparte było dokumentacją dotyczącą jego zatrudnienia i rozliczeń dokonywanych przez tego lekarza na przełomie ostatnich kilkunastu miesięcy – chodzi tutaj o okres od stycznia 2025 r. do czerwca 2026 r." – powiedział prok. Piotr Skiba.

Mówiąc wprost, śledztwo to dotyczy lekarza Dawida Kacprzyka, od którego zaczęła się afera w Szpitalu Południowym i "doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie nie mniejszej niż 558 tys. 558 złotych i 70 groszy na szkodę Warszawskiego Szpitala Południowego w związku z przedłożeniem nierzetelnych faktur, z których wynikał nieprawdziwy czas pracy lekarza, który przedkładał te faktury”.

Według prokuratora czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności od roku do dziesięciu lat. Niewykluczone, że w toku śledztwo to zostanie rozszerzone o wątek dotyczący Szpitala Bródnowskiego, w którym Dawid Kacprzyk również był zatrudniony.

Przypomnijmy, że w ostatnich dniach, już po wybuchy afery, Kacprzyk zwrócił już szpitalowi kwotę ok. 500 tys. zł – jak podawały media. Okazuje się jednak, że szpital przelał mu te pieniądze z powrotem.

Wyjaśnił to prok. Skiba, tłumacząc, że Kacprzyk wykonał przelew, ale z powodów fiskalnych szpital nie miał jak tych pieniędzy zaksięgować, więc zlecił przelew zwrotny.

Przeczytaj także:

Warszawski ratusz też pod lupą prokuratury

Drugie śledztwo wszczęte w poniedziałek 22 czerwca przez prokuraturę ma szerszy zakres i dotyczy niegospodarności, której mieliby się dopuścić „przedstawiciele odpowiedzialni za funkcjonowanie Warszawskiego Szpitala Południowego”.

Owi „przedstawiciele” to warszawski ratusz.

„Chodzi o przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych z warszawskiego ratusza, którzy niedopełnili odpowiednich warunków w zakresie cyklicznej kontroli pomimo przychodzących do nich formalnych i nieformalnych informacji" – powiedział prok. Skiba

Prokurator wyjaśniał, że postępowanie prowadzone jest w związku z brakiem nadzoru nad pracą tego szpitala w zakresie:

• naruszenia zasad triażu przy klasyfikacji pacjentów na SOR;
• zawierania umów, weryfikacji składanych faktur i doprowadzenia do wypłacania pieniędzy w zawyżonej wartości wynikającej z faktur, które były przedkładane.

Prokuratura zamierza przesłuchać w tej sprawie ponad 50 świadków, w tym lekarzy, innych pracowników szpitala i urzędników, w tym być może samego prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego, choć nie jest to jeszcze przesądzone.

Przeczytaj także:

Ponieważ materiał, jaki analizuje prokuratura, a który ciągle jeszcze gromadzi, jest niezwykle obszerny, prokuratura nie wyklucza powołania specjalnego zespołu.

Śledztwo to będzie prowadzone we współpracy z CBA, nie z Komendą Stołeczną Policji, żeby uniknąć jakichkolwiek zarzutów o brak bezstronności.

Jaki jest kontekst?

Afera wokół Szpitala Południowego wybuchła tydzień temu po publikacjach portalu Zero na temat lekarza Dawida Kacprzyka.

Już kilka dni temu prokurator generalny Waldemar Żurek zapowiedział, że śledczy sprawdzą, czy Rafał Trzaskowski wiedział o nieprawidłowościach w szpitalu, który mu podlega.

W Szpitalu Południowym kontrolę przeprowadza również NFZ, nieprawidłowości analizuje Naczelna Izba Lekarska i Państwowa Inspekcja Pracy.

Miasto Warszawa zaś objęło audytem także SOR-y w pozostałych miejskich szpitalach.

W piątek prezydent Rafał Trzaskowski poinformował o odwołaniu rady nadzorczej Szpitala Południowego, a dzień wcześniej odwołany został zarząd placówki.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Wiceprezydent USA J.D. Vance na konferencji prasowej w szwajcarskim Burgenstock przekazał dziennikarzom, że jego zdaniem rozmowy USA z Iranem zakończyły się postępem. To pierwsza wypowiedź przedstawiciela amerykańskich władz po wczorajszym spotkaniu Irańczyków i Amerykanów w Szwajcarii.

Vance odniósł się też do momentu, w którym Irańczycy zagrozili opuszczeniem rozmów. Była to odpowiedź na post Donalda Trumpa na swojej sieci społecznościowej Truth Social. Amerykański prezydent napisał w nim, że jeśli Iran nie powstrzyma Hezbollahu od „wszczynania kłopotów”, USA zaatakują Iran. Vance sprowadził tę wypowiedź do pojedynku na wyzwiska (trash talk) i miał do Irańczyków jeden przekaz: jeśli będziecie nas atakować słownie, będziemy odpowiadać.

Amerykański wiceprezydent podzielił się też jednym konkretnym ustaleniem z rozmów.

„Mamy nadzieję, że osiągniemy ostateczną umowę i stałe rozwiązania. Ale na teraz sądzę, że osiągnęliśmy spory postęp”- mówił Vance. A tym postępem ma być powrót inspektorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) do Iranu. I dodał, że próbował się z nimi skontaktować o 2 w nocy, ale, co zrozumiałe, nie odebrali telefonu.

Donald Trump wciąż nie zabrał głosu po rozmowach. Ostatnie wpisy poświęcił atakowaniu „New York Times'a” za artykuł o porażce USA w Iranie i sprawie stawu w Waszyngtonie (Trump kazał usunąć z niego filtry i pomalować jego dno, long story short – skończyło się to wykwitem alg).

Jaki jest kontekst

Powrót inspektorów IAEA już teraz byłby dużym krokiem. Ale na razie nie mamy szczegółów, a sama Agencja ani jej dyrektor Rafael Grossi nie zabrali jeszcze głosu w tej sprawie. Ten ostatni brał udział w rozmowach w Szwajcarii.

Vance ogłosił ten ruch przed Grossim i naturalnie przedstawia go jako sukces amerykańskich negocjatorów. Trudno jednak dziwić się powściągliwości IAEA. Nie bez powodów Vance nie podał szczegółów. Najpewniej inspekcje te będą znacząco mniej restrykcyjne niż te w ramach poprzedniej umowy atomowej z Iranem z 2015 roku. Iran niemal na pewno nie zgodziłby się tak szybko na tego rodzaju ingerencję.

Ostatni raz inspektorzy IAEA byli w Iranie 14 i 15 lutego tego roku. Przeprowadzili wówczas bardzo ograniczone inspekcje w dwóch miejscach składowania odpadów promieniotwórczych.

Na faktyczną ocenę tego, czy ewentualny powrót inspektorów do Iranu to sukces, musimy poczekać.

Przeczytaj także: