Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

W poniedziałek 28 września amerykański serwis Axios napisał, że Donald Trump jest gotowy na zniesienie części sankcji wobec Iranu i odmrożenie części irańskich środków na międzynarodowych kontach w zamian za konkretne ustępstwa w sprawie programu atomowego.

Prezydent USA szybko zdementował tę wiadomość we wpisie w swojej sieci społecznościowej Truth Social:

„To nieprawda. Nie zaoferowałem im NICZEGO! Tekst Axiosa, jak większość takich tekstów, to OSZUSTWO, stworzone tylko po to, by zadowolić ich Syndrom Obsesji Na Punkcie Trumpa. Powinni NATYCHMIAST wycofać tę zmyśloną historię”.

Jednocześnie faktycznie prowadzone są rozmowy, przede wszystkim za pośrednictwem mediatorów z Kataru i Pakistanu. W sobotę 26 września Trump przekazał, że odrzucił kolejną irańską propozycję. Według Axiosa rozmowy są konstruktywne, a Irańczycy przejawiają elastyczność w sprawie programu atomowego.

Jaki jest kontekst

W drugiej połowie września spadła intensywność wymiany ognia w Cieśninie Ormuz, choć dalej dochodzi do irańskich ataków na statki transportujące ropę w stronę Oceanu Indyjskiego. We wrześniu wyraźnie jednak widać, że irański wpływ na ruch morski w cieśninie słabnie. Od sierpnia ilość ropy eksportowanej tym kanałem sukcesywnie rośnie i pod koniec września osiągnęła mniej więcej 2/3 poziomu sprzed wojny.

To znak, że Amerykanie skutecznie ochraniają statki eksporterów, a Iran ma coraz mniejszą siłę wpływania na sytuację. A to jednocześnie osłabia irańską pozycję w ewentualnych negocjacjach.

Poprawa sytuacji z eksportem ropy przez Cieśninę Ormuz nie oznacza jednocześnie, że problemy z ceną paliwa niedługo się skończą. Eksport ropy wzrósł, ale eksport gotowych produktów naftowych jest niższy. Na świecie wciąż występują poważne problemy z niedoborami oleju napędowego.

Analityk Danny Cintrowicz pisze, że amerykański sukces w Cieśninie Ormuz wciąż nie jest strategicznym zwycięstwem. Udało się osłabić wpływ Iranu na sytuację, ale nie udało się go wyeliminować — to zadanie trudne i kosztowne. A już sama kontrola ruchu w Cieśninie jest bardzo kosztowna i długofalowo trudna do utrzymania. Utrzymująca się wysoka cena ropy (barykła ropy Brent kosztuje dziś około 104 dolarów) pokazuje, że na jej cenę wpływa znacznie więcej czynników niż tylko to, ile tankowców jest w stanie przepłynąć przez Cieśninę Ormuz.

Niemniej Iran jest dziś w trudnej sytuacji. Sposób, w jaki udało się Irańczykom obronić w marcu, można było przedstawiać jako sukces. Dziś przedłużanie obecnej sytuacji niesie dla Iranu coraz większe koszty.

A Trump może zaprzeczać, że jest gotowy na układy z Iranem, ale doniesienia Axiosa mogą być prawdziwe. Trump chciał własnej umowy atomowej od 2018 roku. Poprawiająca się sytuacja Amerykanów w Cieśninie Ormuz może dać mu narzędzia, by w końcu wymusić na Irańczykach to, czego nie dało się wymusić przez ostatnie lata. Pamiętajmy jednak, że pomimo zmieniających się warunków, na faktyczną umowę kończącą wojnę możemy jeszcze poczekać.

Przeczytaj także: