Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Wiceministra Klimatu Anita Sowińska zastrzegła jednak, że do sprawy należy podejść rozważnie i nie podała konkretnej daty wprowadzenia zmian. Zasugerowała, że mogą one zająć nawet dwa lata, choć „kierunkowe decyzje dotyczące poszerzenia systemu” resort powinien podać już w czerwcu.

„Niewiele krajów zdecydowało się jeszcze na taki krok jak włączenie szkła do systemu kaucyjnego. Zrobiła to Rumunia i rzeczywiście wiąże się to z wyzwaniami. Choć są zadowoleni z wdrożenia tego systemu, słyszałam też głosy, że gdyby robili to jeszcze raz, poczekaliby dwa, trzy lata. Woleliby najpierw wprowadzić PET i puszki, a dopiero następnie szkło, ponieważ jest to zupełnie inny proces” – zaznaczyła Sowińska. Jak wyjaśniła, szkło jest ciężkie, konieczne może być więc wprowadzenie zmian w tym, jak działają kaucjomaty.

W grę wchodzi włączenie do systemu małpek, ale i większych butelek, między innymi po napojach alkoholowych. Zdaniem resortu ma to pomóc w opanowaniu problemu zaśmiecenia parków czy lasów, gdzie często znajdowane są puste butelki. W końcu jedno szklane opakowanie mogłoby być ponownie wykorzystywane nawet kilkadziesiąt razy.

O taki ruch od miesięcy apelowali społecznicy i eksperci gospodarki odpadami. Domagała się tego między innymi EKO-Unia, powołując się na dane agencji YOTTA. Ponad 60 proc. respondentów przeprowadzonego przez nią sondażu stwierdziło, że zauważa problem zaśmiecenia okolicy małpkami.

„Brak szkła jednorazowego w systemie kaucyjnym jest oczywistym problemem. Dodatkowo źle się stało, że pozwolono browarom na pozostanie poza systemem. To była szansa na unifikację butelek wielorazowych” – wskazywał Jacek Werder, analityk rynku gospodarki odpadami.

Jaki jest kontekst?

System kaucyjny ma już pozytywne efekty, choć spotyka się również. z krytyką. Między innymi politycy Konfederacji wskazywali, że rząd, wprowadzając to rozwiązanie, „zrobił z nas śmieciarzy”. Swoją rezerwę wyrażały również organizacje zrzeszające przedsiębiorców. O odsunięcie daty jego wprowadzenia apelowała Konfederacja Lewiatan, na problemy – między innymi ze znalezieniem miejsca na automaty – wskazywali przedstawiciele sieci handlowych. Izba Branży Komunalnej przekonywała, że z selekcją opakowań zdatnych do ponownego użycia doskonale radzą sobie sortownie.

„Jeżeli w strumieniu odpadów, które dziś znajdują się w żółtym worku/pojemniku, oddawanym przez mieszkańców zabraknie cennych surowców (a pozostanie tylko kłopotliwa i droga w zagospodarowania reszta odpadów), to instalacje przetwarzające odpady i sprzedające recyklerom surowce wtórne muszą przerzucić koszty na gminy, by pozyskać dodatkowe środki. Trend ten już widać – wprowadzenie systemu kaucyjnego powoduje drastyczne podwyżki odbioru odpadów w całej Polsce. Natomiast zyski z systemu kaucyjnego czerpią największe koncerny spożywcze wprowadzające napoje w opakowaniach jednorazowych PET” – pisali w liście do premiera członkowie Rady Przedsiębiorców, apelujących o zawieszenie działania systemu.

„Jest narracja branży odpadowej mówiąca, że mamy świetne sortownie, a dotychczasowy sposób zbiórki może wystarczyć. Ale to nieprawda” – wyjaśniał w rozmowie z OKO.press Filip Piotrowski, specjalista gospodarki obiegu zamkniętego z inicjatywy Waste Free Oceans. – „Świetne sortownie i bardzo dobrą jakość selektywnej zbiórki, czyli sortowania odpadów przez mieszkańców, mają Austriacy. Oni mimo to wprowadzili system kaucyjny w 2025 r. żeby zebrać w ten sposób więcej lepszej jakości materiału do recyklingu. Polskim instalacjom i jakości selektywnej zbiórki daleko jest do tych standardów, więc bez kaucji nie ma szans na realizację wymogów UE.”

Ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska przekonuje, że system mimo wszystko okazał się sukcesem. Do końcówki kwietnia do zwrotomatów trafiło ponad pół miliona opakowań w 52 tys. działających punktów. „Mamy jeden problem. Ludzie kumulują się tam, gdzie są automaty. I 80 procent zwrotów dokonywanych jest w 20 procentach punktów, gdzie są automaty. I przez to mamy kolejki i przepełnione automaty” – mówiła na antenie TVN24 Paulina Hennig-Kloska.

Przeczytaj także: