Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

18 grudnia 2025 w Pałacu Prezydenckim odbywa się demontaż stołu, przy którym w 1989 zmieniano historię i ustrój Polski.

„Z całą pewnością Pałac Prezydencki, to nie jest miejsce, w którym nadal powinien stać Okrągły Stół. Miejscem, w którym Okrągły Stół powinien się znaleźć jest muzeum – Muzeum Historii Polski. Mówimy o historii. Oddajemy Okrągły Stół historii. Od roku 2027 będą go mogli, jako eksponat historyczny, podziwiać zwiedzający Muzeum Historii Polski” – powiedział Karol Nawrocki w oświadczeniu, jakie zmieścił w mediach społecznościowych. W tle widać robotników rozkładających historyczny mebel.

Prezydent tak opisał historyczne rozmowy, które odbywały się przy okrągłym stole:

„Jedni za sprawą siedzenia przy tym meblu, przy okrągłym stole chcieli przenieść komunistyczne wpływy polityczne, wpływy partyjne, wpływy finansowe w Polskę, która była w czasie transformacji miała być Polską suwerenną, niepodległą i demokratyczną. Ci, którzy siadali po jednej stronie okrągłego stołu chcieli sprawić, aby Polska po roku 1989 była hybrydą. Z jednej strony demokracja, z drugiej strony systemu i układów systemu komunistycznego”.

O drugiej stronie mówił: „Drudzy siadali z dobrymi intencjami, aby na okrągły stół patrzeć jak na punkt strategiczny, pewien taktyczny moment w drodze do tego, aby Polska w istocie, w krótkim czasie miała niezależne, wolne, w pełni wolne wybory i by była państwem suwerennym i niepodległym, odciętym od systemu komunistycznego”.

Stwierdził, że w efekcie okrągłego stołu pojawił się „syndrom sztokholmski” i niektórzy z tych, którzy byli represjonowani przez system komunistyczny, wybaczyli zbrodnie. Nawrocki ma tu zapewne na myśli m.in. Adama Michnika – więzionego za działalność opozycyjną, a później gorącego orędownika porozumienia przy okrągłym stole.

Jak prezydent uzasadnił swój gest?

„Dziś w XXI wieku, drodzy Państwo, młodzi Polacy, ci urodzeni w latach 2000, ale też moje pokolenie Polaków, nie musi iść na żadne układy z dyktatorami, komunistami czy postkomunistami. My chcemy odzyskać naszą przyszłość. Dziś wolną, suwerenną i ambitną Polskę stać na dużo więcej niż idealizowanie Okrągłego Stołu”.

Nawrocki nawiązał też do słynnej wypowiedzi aktorki Joanny Szczepkowskiej, która 28 października 1989 w wywiadzie dla „Dziennika Telewizyjnego” ogłosiła: „Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm”. „Chciałbym z dumą powiedzieć, i mam nadzieję, że nie przedwcześnie – dziś, szanowni państwo, skończył się w Polsce postkomunizm. Niech żyje wolna Polska” – parafrazował Szczepkowską Nawrocki.

Jaki jest kontekst

Rozmowy przy okrągłym stole rozpoczęły przemianę Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w III Rzeczpospolitą.

Od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku rozmowy prowadzili przedstawiciele władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, demokratycznej opozycji oraz Kościoła katolickiego i Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego).

Najważniejszym ustaleniem było ogłoszenie częściowo wolnych wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989. Wbrew założeniom reprezentantów władz PRL, kandydaci startujący z list PZPR ponieśli klęskę. To otworzyło drogę do przekształcenia RP w system w pełni demokratyczny.

Dzięki rozmowom przy okrągłym stole dotychczasowa opozycja zyskała dostęp do mediów i oficjalną zgodę na wydawanie ogólnopolskiego dziennika – „Gazety Wyborczej”.