Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Polska otrzyma w 2027 roku około 400 mln euro z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF) jako częściowy zwrot kosztów broni przekazanej Ukrainie – ustaliła brukselska korespondentka RMF FM Katarzyna Szymańska-Borginon. Polska ma również szansę na dodatkowe 10–30 mln euro z innej puli, ale jej ostateczny podział między państwa UE nie został jeszcze ustalony. Informacje dziennikarki potwierdził wiceminister obrony Paweł Zalewski.

To oznacza, że łącznie z około 830 mln euro, które Polska otrzymała już wcześniej z EPF, całkowita wartość unijnych refundacji za polską pomoc wojskową dla Ukrainy wyniesie około 1,2 mld euro. Pieniądze, które mają trafić do Polski w 2027 roku, zostaną przeznaczone na Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych. Wcześniejsze wypłaty zostały jednak zatrzymane na ponad dwa lata z powodu sprzeciwu Węgier. Budapeszt, po wyborach wygranych przez opozycyjną wobec Viktora Orbana Tiszę, odblokował w czerwcu 2026 roku około 6,6 mld euro zgromadzonych w EPF.

Problem polega na tym, że odblokowane 6,6 mld euro nie wystarcza na pełne zaspokojenie roszczeń państw członkowskich. Według wcześniejszych ustaleń RMF FM stolice UE zgłosiły wydatki na broń dla Ukrainy sięgające około 40 mld euro. Przy stosowanej w EPF stopie refundacji wynoszącej około 40 proc. dawałoby to około 13,5 mld euro potencjalnych zwrotów. Dostępna pula jest więc mniej więcej o połowę mniejsza od potrzeb.

Dlatego UE zdecydowała się odejść od zasady pełnej refundacji. Z 6,6 mld euro część ma trafić na rekompensaty za już przekazaną broń, ale pieniądze mają zostać również przeznaczone na dalszą pomoc Ukrainie. Według najnowszych ustaleń ministrów obrony około 1 mld euro zostanie przeznaczone na nowe wspólne zamówienia uzbrojenia dla Ukrainy, a około 900 mln euro na unijną misję szkoleniową EUMAM Ukraine, prowadzoną m.in. w Polsce.

Jaki jest kontekst?

Europejski Instrument na rzecz Pokoju to unijny fundusz pozabudżetowy utworzony w 2021 roku (na lata 2021–2027), który finansuje koszty operacji wojskowych oraz pomoc obronną dla państw trzecich i wynosi ok. 17 mld euro. W ostatnich latach korzystały z niego m.in. Mołdawia, Gruzja, czy Macedonia Północna. Największym beneficjentem pozostaje jednak Ukraina.

W latach 2022–2024 UE przeznaczyła w ramach EPF 6,1 mld euro na pilne potrzeby wojskowe i obronne Ukrainy. Ponadto w marcu 2024 r. UE postanowiła zwiększyć pułap finansowy instrumentu o 5 mld euro, ustanawiając specjalny Fundusz Pomocy Ukrainie. Tym samym łączna kwota wsparcia finansowego z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju sięga 11,1 mld euro. Środki pomocy uzgodnione w ramach instrumentu finansują dostarczanie sprzętu wojskowego oraz zaopatrzenia, takiego jak środki ochrony indywidualnej, apteczki, paliwo, amunicja i pociski.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także: