Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Według izraelskiego wojska Mohamed Ode został zlikwidowany podczas nalotu na miasto Gaza po „wielomiesięcznej obserwacji wywiadowczej i monitorowaniu operacyjnym”. Zbombardowano kilka budynków w mieście Gaza, które miały służyć mu za kryjówkę.

Wcześniej Ode stał na czele wywiadu Hamasu, jednak po śmierci poprzedniego przywódcy, Izza ad-Dina al-Haddada, na początku tego miesiąca objął stanowisko szefa skrzydła zbrojnego.

Siły Obronne Izraela (IDF) zaznaczyły, że Ode odegrał kluczową rolę w planowaniu i koordynacji ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku. Według służb specjalnych jest on jednym z ostatnich żyjących dowódców Hamasu, którzy mieli udział w organizacji tego ataku.

O likwidacji Ode poinformował również izraelski minister obrony Israel Kac. „Zobowiązaliśmy się zlikwidować wszystkich, których działania doprowadziły do okrucieństw z 7 października, i będziemy kontynuować tę operację” – mówił Katz. Dodał, że Izrael dąży do pozbawienia Hamasu władzy w Strefie Gazy.

„Plan dobrowolnej emigracji z Gazy również zostanie wdrożony – wszystko we właściwym czasie i we właściwy sposób” – zaznaczył Kac.

Jaki jest kontekst?

Wieczorem, 26 maja premier Izraela Benjamin Netanjahu poinformował, że izraelskie wojsko przeprowadziło nalot w centralnej części Strefy Gazy, celując w Mohameda Odego, nowego przywódcę skrzydła wojskowego Hamasu.

W biurze izraelskiego premiera określono Ode jako jednego z „architektów” ataków z 7 października.

„Ode był odpowiedzialny za zabójstwa i porwania wielu obywateli Izraela oraz żołnierzy Sił Obronnych Izraela” – czytamy we wspólnym oświadczeniu izraelskiego premiera Netanjahu i ministra obrony Kaca, opublikowanym we wtorek.

W wyniku izraelskiego ataku, który zniszczył najwyższe piętro budynku mieszkalnego w mieście Gaza, zginęły co najmniej trzy osoby, a ponad 20 zostało rannych.

Według komunikatu ministerstwa zdrowia Strefy Gazy od początku wojny w pażdzierku 2023 roku zginęło ponad 72,8 tys. mieszkańców Strefy, z czego 906 już po formalnym wprowadzeniu zawieszenia broni. Armia izraelska informuje, że w walkach w Strefie Gazy poległo 472 jej żołnierzy.

Wcześniej, 26 maja, Izrael mimo obowiązującego od ponad miesiąca zawieszenia broni w wojnie USA i Izraela z Iranem ogłosił rozszerzenie operacji lądowych w Libanie, gdzie jego wojska stają do walki z wspieranym przez Iran Hezbollahem. Według doniesień władz Libanu izraelska armia przeprowadziła we wtorek ponad 120 nalotów. Zginęło 31 osób, a 40 zostało rannych.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

„Rządowa ustawa o statusie osoby najbliższej w tym kształcie jest nie do zaakceptowania” – powiedział 27 maja szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker podczas briefingu prasowego. Jeśli rząd radykalnie nie zmieni filozofii, prezydent zawetuje przepisy. I bardzo możliwe, że przedstawi własną propozycję ustawy o statusie osoby bliskiej.

Jak tłumaczyła doradczyni prezydenta Barbara Socha, w propozycji rządu Karolowi Nawrockiemu nie podoba się cała filozofia, która ma „zrównywać partnerstwo z instytycują małżeństwa”.

„To nie jest zmiana techniczna tylko ustrojowa, która prowadzi do rozmycia małżeństwa. Daje wszelkie przywileje, a jednocześnie nie wprowadza żadnych obowiązków” – mówiła Socha.

Jak mogłaby wyglądać prezydencka alternatywa?

„Postulujemy wprowadzenie rozwiązania opartego na umowie, które będzie chrakteryzowało się zdefiniowanym katalogiem czynności, które osoby bliskie będą mogły w swoim imieniu dokonywać” – mówiła Socha. Jako przykład uprawnień podała: dostęp do informacji medycznej, odwiedziny w podmiotach leczniczych, czy sprawy dotyczące organizacji pochówku. „Chcemy, aby te ułatwienia były dostępne dla wszystkich obywateli, którzy chcieliby z takich rozwiązań skorzystać” – dodała Socha.

To ostatnie zdanie najlepiej pokazuje kierunek, w którym idzie prezydent: chodzi o rozmycie elementu wspólnego pożycia i rodziny, umożliwienie zawierania takich umów pomiędzy dowolnymi osobami, które są dla siebie bliskie. Tak jak deklarował w kampanii wyborczej Karol Nawrocki: umowę mogliby zawrzeć nawet sąsiedzi czy młody człowiek opiekujący się kombatantem. Jest to czytelny policzek dla społeczności LGBT+, która już dwie dekady – od czasu pierwszego projektu ustawy o związkach partnerskich – czeka na to, żeby państwo dostrzegło, że pary jednopłciowe również tworzą rodziny w Polsce.

Przedstawiciele Karola Nawrockiego podkreślali, że nie będzie zgody prezydenta na żadne rozwiązania, które przyznają związkom innym niż małżeństwo kobiety i mężczyzny uprawnienia z zakresu prawa podatkowego, zabezpieczenia społecznego, czy ubezpieczenia zdrowotnego.

Paweł Szefernaker dodał, że prezydent przedstawi kolejne kroki, dopiero gdy na jego biurko trafi finalny projekt ustawy.

Jaki jest kontekst

Ustawa o statusie osoby najbliższej i umowie o wspólnym pożyciu urodziła się na gruzach rządowej ustawy o związkach partnerskich.

Pod tą skomplikowaną nazwą kryje się umowa cywilnoprawna zawierana u notariusza, która reguluje podstawowe kwestie:

• decyzję o pochówku,
• dostęp do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej,
• prawo do zasiłku opiekuńczego,
• zwolnienie z podatku od spadku i darowizn,
• wspólne rozliczanie podatków,
• prawo do renty po zmarłym partnerze,
• testamentowe dziedziczenie,
• prawo do mieszkania.

Jak mówiła podczas posiedzenia komisji współtwórczyni projektu Katarzyna Kotula, osoby, które zawierają umowę, nie zmieniają stanu cywilnego, ale urzędy odnotowują w podrejestrze, że zmienił się ich status. „To projekt odarty z jakiejkolwiek ideologii. Nie można nam zarzucić, że coś próbujemy wprowadzić tylnymi drzwiami” – deklarowała Kotula.

„Może on nie zadowalać społeczności LGBT+, ale będzie zabezpieczał dwie dorosłe osoby, które żyją ze sobą, w razie kłopotów, choroby i śmierci” – dodała.

27 maja w Sejmie odbędzie się drugie czytanie rządowego projektu ustawy o statusie osoby najbliższej i umowie o wspólnym pożyciu. „Naszą intencją jest to, żeby było trzecie czytanie, czyli żeby na tym posiedzeniu Sejmu ustawa poszła do Senatu” – zapowiedział marszałek Włodzimierz Czarzasty.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Polska i Kanada podpisały kolejne porozumienie, które umożliwi zwiększenie zdolności obronnych pomiędzy naszymi państwami. Będziemy sprzedawać najlepszy polski sprzęt do Kanady” – poinformował wicepremier Kosiniak-Kamysz. Dodał, że Kanada jest ważnym partnerem dla Polski, a współpraca między krajami ma być oparta na bezpieczeństwie, inwestycjach i nowoczesnych technologiach.

Według wicepremiera Kosiniaka-Kamysza do Kanady mają być sprzedawane przede wszystkim polskie drony, w tym FlyEye, Warmate czy systemy Gladius, czyli produkty Grupy WB.

„To jest sprzęt, który stanowi symbol rozwoju polskiej myśli technicznej i przemysłu zbrojeniowego. Mam nadzieję że będzie dobrze służył siłom zbrojnym Kanady” – mówił szef MON.

W ramach współpracy przewidziane też są wspólne ćwiczenia, planowane są polsko-kanadyjskie manewry w Arktyce.

„Polska i Kanada mają dziś wspólne sprawy. Na Łotwie polscy i kanadyjscy żołnierze służą w ramach dowództwa NATO, wzmacniając wschodnią flankę Sojuszu. W gospodarce rośnie wymiana handlowa. Polska eksportuje do Kanady coraz więcej produktów wysokiej jakości od przemysłu i maszyn po technologie i sektor IT, utrzymując wyraźną nadwyżkę handlową” – podsumował wicepremier Kosiniak-Kamysz.

Szef MON poinformował również, że w środę odwiedzi targi obronne CANSEC, gdzie Polska ma status państwa wiodącego w tegorocznej edycji. Podobną rolę Kanada ma pełnić podczas wrześniowych targów MSPO w Kielcach. Wtedy mają zostać podpisane kolejne dokumenty zacisniające współpracę – Memorandum of Understanding o współpracy wojsk obrony cyberprzestrzeni oraz „umowa o gwarancjach obronnych”.

Jaki jest kontekst?

Program SAFE to jeden z najważniejszych programów finansowania europejskich wydatków zbrojeniowych ogłoszonych w ostatnich miesiącach. Celem programu jest zwiększenie europejskich zdolności obronnych oraz rozwój bazy technologiczno-przemysłowej europejskiego sektora obronnego.

„SAFE to fundusz zasilony środkami z emisji europejskich obligacji, czyli europejskiego długu. Środki z funduszu mogą być przeznaczone tylko na realizację wspólnych projektów zbrojeniowych. To największy w historii UE program na rzecz obronności. Opiewa na 150 mld euro” – pisała w OKO.press Paulina Pacuła. Polska w ramach unijnego programu SAFE otrzyma 43,7 mld euro na obronność. To niemal 180 mld złotych.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

O ataku na wojskowe lotnisko „Baltimore” poinformował kanał Astra na Telegramie. Rankiem 27 maja mieszkańcy Woroneża zgłaszali wybuchy i unoszący się nad miastem dym.

„Wczesnym rankiem służby dyżurne obrony przeciwlotniczej wykryły i zniszczyły w przestrzeni powietrznej nad Woroneżem dwa szybkie cele. Według wstępnych informacji nie ma ofiar. Spadające odłamki uszkodziły budynek warsztatu oponiarskiego oraz barak roboczy” – napisał gubernator obwodu woroneskiego Aleksandr Gusiew.

„Militarnyj”, powołując się na kanał na Telegramie AMK Mapping, który przeanalizował dostępne materiały i ustalił lokalizację uderzenia, pisze, że „istnieje przypuszczenie, że atak przeprowadzono przy użyciu lotniczych pocisków manewrujących Storm Shadow”.

„Baltimore” – to lotnisko wojskowe w dzielnicy Radzieckiej w Woroneżu. W bazie stacjonuje 47. pułk lotnictwa bombowego 105. mieszanej dywizji lotniczej. Od 24 lutego 2022 r. lotnisko to jest regularnie wykorzystywane przez Siły Powietrzne Federacji Rosyjskiej do przeprowadzania nalotów na terytorium Ukrainy. Baza ta stanowi główne miejsce stacjonowania rosyjskich myśliwców bombowych Su-34, które regularnie atakują Ukrainę.

Oprócz tego w mediach społecznościowych o wybuchach informowali mieszkańcy Taganrogu, w obwodzie rostowskim. Burmistrz Taganrogu Swietłana Kambulowa w mediach społecznościowych napisała, że podczas odpierania ataku zniszczono rakietę. Dodała, że w wyniku ataku zostało rannych dwóch Rosjan.

„Proszę, nie dajcie się ogarnąć panice i zachowajcie spokój!” – apelowała Kambułowa do mieszkańców.

Jak pisze „Militarnyj”, pod atakiem miał być 325. zakład remontu samolotów. W związku z pełną inwazją Rosji na Ukrainę zakład objęty jest sankcjami wszystkich krajów Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych oraz Ukrainy. Wcześniej zakład ten był pod atakiem w grudniu 2024 roku.

W pobliżu znajduje się również 352. zakład lotniczy. Nie wiadomo na razie, czy zakłady zostały uszkodzone.

Astra też informuje, że po raz piąty tej wiosny atakem została dotknięta rafineria w Tuapse w Kraju Krasnodarskim – jedna z eksplozji tej nocy miała miejsce w okolicy zakładu. Nie wiadomo, czy ucierpiała sama rafineria.

Pierwszy atak na park zbiorników w Tuapse miał miejsce 16 kwietnia, drugi – 20 kwietnia. Jak donosiły kanały na Telegramie, po ataku dronów na akwatorze Morza Czarnego pojawiła się plama ropy o powierzchni sięgającej 10 tysięcy metrów kwadratowych, a z nieba spadały „ropne deszcze”. Kolejne ukraińskie ataki na Tuapse miały miejsce w nocy z 28 kwietnia oraz na 1 maja.

Wiadomo również o wybuchach na okupowanym Krymie. Michaił Razwożajew, okupacyjny gubernator Krymu poinformował, że w Sewastopolu „rakieta uderzyła w budynek Południowego Oddziału Banku Centralnego”, w wyniku czego płonie dach, a także uszkodzony został budynek administracyjny w okolicy ulicy Gogola. Jednak „Ukraińska Prawda”, powołując się na kanał „Krymski Wiatr” podaje, że przy tej ulicy znajduje się sztab Sił Powietrznych Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej, który po zniszczeniu głównego sztabu Floty Czarnomorskiej Rosjanie wykorzystują jako siedzibę głównego organu dowodzenia.

Ministerstwo Obrony Rosji poinformowało, że w ciągu nocy zestrzelono 140 ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych nad regionami Federacji Rosyjskiej, anektowanym Krymem oraz nad Morzem Azowskim i Morzem Czarnym.

Jaki jest kontekst?

Ukraina w coraz większym stopniu przenosi działania wojenne na terytorium Rosji. Atakuje infrastrukturę zasilającą wojnę: magazyny wojskowe, sieci transportowe, instalacje naftowe (bo one finansują wojnę), zakłady pracujące dla wojska.

„Ukraina nie tylko cierpi, ale potrafi zadawać bolesne ciosy w odpowiedzi” – mówił w wywiadzie OKO.press Wadym Kusznikow, ukraiński ekspert wojskowy, dyrektor wykonawczy Centrum Informacyjno-Analitycznego „Militarnyj”. Jak wyjaśniał ekspert Ukraina szczegółowo przygotowuje się do misji i jej ataki są coraz bardziej skuteczne. Według Kusznikowa to nie są po prostu wybuchy, które spowodują wybicie szyb w sąsiednich budynkach, a „ważny element ogólnych działań mających na celu osłabienie potencjału militarnego lub gospodarczego Rosji”.

Przeczytaj także:

W nocy były też rosyjskie ataki na Ukrainę. Od wieczora 26 maja Rosjanie zaatakowali Ukrainę 163 dronami bojowymi. Ukraińskie siły Obronne zneutralizowały 150 dronów, ale 8 z nich osiągnęło cel. Rosyjskie drony masowo atakowały m.in. Czernihów, obwód dnipropetrowski, gdzie wkutek ostrzału obrażenia odniosło sześć osób, w tym 17-letni chłopiec.

Przeczytaj także:

We wtorek wieczorem, 26 maja, prokuratura wystąpiła do warszawskiego sądu z wnioskami o tymczasowe aresztowanie dwóch osób. Jak ustalili reporterzy TVN24, Maciej Duda i Robert Zieliński, chodzi o fałszywe alarmy, które dotyczyły posesji Jarosława Kaczyńskiego oraz siedziby Telewizji Republika. Do środy rano sąd zgodził się już na zastosowanie aresztu wobec jednego z zatrzymanych. Drugi wniosek był w trakcie rozpatrywania.

Może to oznaczać, że policja ustaliła sprawców fałszywych alarmów. TVN24 poinformowało również, że policja prawdopodobnie wie już także, kim są osoby odpowiedzialne za fałszywe zgłoszenie dotyczące mieszkania matki prezydenta Karola Nawrockiego.

AKTUALIZACJA: W środę rano, 27 maja, minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński poinformował na antenie TVN24, że zatrzymano trzy osoby. Są to dwudziestolatkowie, którzy mieli już wcześniej kłopoty z prawem. Zapowiedział, że będą kolejne przesłuchania i zatrzymania w tej sprawie. Zapewnił również, że „namierzona zostanie osoba, która stoi za fałszywym alarmem, jeśli chodzi o matkę prezydenta.”

Co się wydarzyło

Jak podało 18 maja Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, między 10 a 15 maja doszło do dwunastu interwencji funkcjonariuszy policji, w związku z fałszywymi – jak się później okazało – zgłoszeniami. Zgłaszający informowali o podłożeniu ładunków wybuchowych albo o różnych sytuacjach, związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia osób przebywających pod podawanym przez oszustów adresem.

Część tych zgłoszeń dotyczyła nieruchomości osób publicznych. Policja weszła między innymi do mieszkania redaktora naczelnego TV Republika Tomasza Sakiewicza. Oszuści zgłaszali, że pod tym adresem zagrożone jest życie dziecka. Nic takiego jednak nie miało miejsca.

Policja interweniowała także przy posesji Jarosława Kaczyńskiego w Warszawie, o czym poinformował rzecznik PiS Rafał Bochenek.

Z kolei 23 maja wieczorem doszło do interwencji w domu matki prezydenta Karola Nawrockiego. Jej mieszkanie nie było objęte ochroną SOP, dlatego straż pożarna, która otrzymała informację o pożarze pod wskazanym adresem, nie wiedziała, że chodzi o mieszkanie rodziny prezydenta Polski. Ratownicy, którzy przybyli na miejsce, stwierdzili, że nie widać zagrożenia pożarowego. Wtedy dostali drugie zgłoszenie – o zagrożeniu życia osoby, znajdującej się w mieszkaniu. Strażacy weszli więc do lokalu siłowo. Jednak mieszkanie okazało się puste.

Jaki jest kontekst

Po fałszywym alarmie w mieszkaniu matki prezydenta w MSWiA odbyła się pilna narada służb pod przewodnictwem szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego. A w niedzielę rano premier Donald Tusk zwołał odprawę. Po niej służby poinformowały, że ustalą sprawców w ciągu kilkudziesięciu godzin.

Mimo to jeszcze po południu we wtorek, 26 maja, policja nie przekazywała żadnych informacji o postępach w śledztwie. Informacje o zatrzymaniach pojawiły się dopiero wieczorem. Przez cały ten czas mnożyły się polityczne oskarżenia wobec służb i rządu. Tak się bowiem złożyło, że osoby publiczne, zaatakowane przez oszustów, były związane z PiS.

Pojawiały się też sugestie, że fałszywe alarmy mogą być elementem rosyjskiej wojny hybrydowej z Zachodem. Na razie nie ma jednak dowodów, potwierdzających taką hipotezę.

Zobacz więcej

Przeczytaj także: