Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Komisja ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich na bezpieczeństwo wewnętrzne i interesy Polski w latach 2004–2024 zostaje rozwiązana. Taką decyzję w czwartek 31 lipca opublikowano w Monitorze Polskim. To zarządzenie premiera Donalda Tuska.

„Znosi się Komisję do spraw badania wpływów rosyjskich i białoruskich na bezpieczeństwo wewnętrzne i interesy Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2004–2024” – napisano w zarządzeniu. Przewodniczący oraz sekretarz komisji do 30 września mają zrealizować czynności związane z likwidacją komisji.

Komisja ds. badania wpływów rosyjskich została powołana w maju 2024 roku. W jej skład komisji wchodziło, oprócz przewodniczącego, 11 specjalistów zarekomendowanych przez premiera i szefów kluczowych w tej sprawie resortów. Na czele komisji stanął gen. Jarosław Stróżyk, szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego.

Celem komisji było dostarczyć organom państwa rzetelnej wiedzy o tym, jak wyglądały w przeszłości, i jak wyglądają obecnie, realne zagrożenia ze strony Rosji i Białorusi, ponieważ służby tych dwóch państw są najbardziej aktywne w Polsce.

Komisja była organem pomocniczym premiera.

Co ustaliła komisja?

Komisja przygotowała w sumie trzy raporty.

Pierwszy trafił na biurko premiera 30 października 2024 r. Główne ustalenia dotyczyły podejrzeń o zdradę dyplomatyczną Antoniego Macierewicza, celowego osłabiania polskich służb specjalnych m.in. poprzez likwidację delegatur ABW oraz likwidację zbioru zastrzeżonego IPN, zaniechania przygotowań Polski na agresję Rosji na Ukrainę oraz finansowania rosyjskich wpływów w USA przez polskie podmioty.

W sprawie Antoniego Macierewicza komisja złożyła wniosek do prokuratury ws. możliwości popełnienia przestępstwa. Śledztwo w sprawie rozpoczęło się w styczniu 2025 roku. Śledztwem objęte są działania Macierewicza jako ministra obrony w okresie od listopada 2015 r. do października 2016 r., kiedy to minister podjął decyzję o nieprzystąpieniu Polski do programu Multi-Role Tanker Transport Fleet (MMF) w ramach programu «Karkonosze». Prokuratura bada, czy doszło do zdrady dyplomatycznej, a więc czynu z art. 129 Kodeksu karnego.

Drugi raport został przedstawiony 10 stycznia 2025. Dotyczył głównie okresu wybuchu pandemii Covid-19, kiedy doszło do nasilenia rosyjskiej wojny informacyjnej przeciwko Polsce. Raport stwierdzał, że przeciwdziałanie zagrożeniom dezinformacyjnym pochodzącym ze strony Rosji i Białorusi było w tym czasie niewystarczające, doraźne, niespójne, nierzadko pozorowane. Nie miało też charakteru długofalowego i systemowego. Komisja ustaliła, że Rosja prowadzi wobec Polski (i nie tylko) wojnę informacyjną, które celem jest zwiększenie polaryzacji społecznej i dewastacja zaufania do struktur demokratycznych, a w efekcie osłabienie i dezintegracja Zachodu.

Narracja rosyjska opiera się na krytyce i podważaniu zaufania do instytucji i procesów demokratycznych, w tym rządu oraz NATO i Unii Europejskiej oraz zwiększaniu polaryzacji. Wzbudza niechęć do Ukraińców i innych narodowości, wyznań i mniejszości.

Główne narracje rosyjskie to:

• NATO i UE są opresyjne, wrogie, kolonizują swoich członków;
• cywilizacja zachodnia upada, jest dekadencka, zdemoralizowana;
• w wojnie w Ukrainie Rosja wygrywa i musi wygrać;
• Ukraina to upadłe państwo, a Ukraińcy nie są narodem;
• nie można pokonać Rosji – państwa nuklearnego, zwycięskiego w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej.

Z raportu wynikało też, że propagandyści promują teorie spiskowe, pseudonaukowe, podważające publicznie zaufanie (np. narracje wokół szczepionek, sieci 5G).

Raport podkreślał też, że rosyjska wojna informacyjna prowadzona jest w sposób konsekwentny i systematyczny z inspiracji i przez służby oraz siły zbrojne Federacji Rosyjskiej. Rosja wydaje na nią od 2 do 4 miliardów dolarów rocznie. To nie jest tylko „zwykłe” wprowadzanie w błąd. To przede wszystkim wpływanie na opinie i postawy Polek i Polaków oraz procesy polityczne czy gospodarcze.

Trzeci raport niejawny

Ostatni, trzeci raport komisji, ujrzał światło dzienne w kwietniu 2025. Raport jest niejawny i liczy niemal 400 stron nowych materiałów, które mogą być przedmiotem badań prokuratury i służb specjalnych. Jak wynikało z informacji przekazanych przez przewodniczącego komisji gen. Stróżyka, informacje zawarte w raporcie mogą posłużyć do rozszerzenia złożonych już wcześniej zawiadomień do prokuratury przeciw byłemu szefowi MON Antoniemu Macierewiczowi.

Efektem działań komisji jest także skierowanie przez gen. Stróżyka zawiadomienia do Prokuratury Krajowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez byłego szefa ABW Piotra Pogonowskiego. Jak wskazano w zawiadomieniu to Pogonowski, który był szefem ABW w latach 2015-2020, miał nie dopełnić swoich obowiązków jako funkcjonariusz publiczny, kiedy podejmował decyzję o zmianie statutu Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, która stała się podstawą do likwidacji 10 z 15 delegatur terenowych ABW. Jak wskazała Komisja, decyzja ta miała negatywny wpływ na zdolność Agencji do realizacji ustawowych zadań i doprowadziła do osłabienia bezpieczeństwa państwa.

Przeczytaj także: