Co się wydarzyło?

Premier poinformował o tym w piątek, 13 listopada wieczorem po nieformalnym szczycie przedstawicieli Unii Europejskiej w Dublinie, gdzie ustalano, kto w imieniu Europy będzie brać udział w rozmowach dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie.

Według premiera właściwie wszyscy poparli ideę formatu E5, czyli formatu: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy i Polska oraz liderzy instytucji europejskich.

„Ta grupa będzie odpowiedzialna za dalszy przebieg negocjacji. Dla nas to było bardzo ważne” – zaznaczył Donald Tusk, cytuje Polska Agencja Prasowa. „Ucieszyłem się, tak powiem nieskromnie, dostałem gratulacje od wielu liderów, bo Polska będzie w tym formacie odgrywała kluczową rolę”.

„A więc nie ma mowy o rewizji architektury bezpieczeństwa w Europie – to, czego domaga się Putin. Będziemy i musimy rozmawiać o pokoju na Ukrainie, sprawiedliwym, także o przyszłości Ukrainy, jeśli chodzi o UE, NATO, ale na pewno nie będziemy zgadzali się w żadnym wypadku na zmiany w architekturze bezpieczeństwa europejskiego na korzyść Rosji” – podkreślił premier. Dodał, że w tej sprawie UE zachowa się jednolicie.

Według Tuska w procesie negocjacji ustalono, że oprócz szefa Rady Europejskiej i szefowej Komisji Europejskiej w rozmowach z Ukrainą, Rosją i USA uczestniczyć będą przedstawiciele wspomnianych państw – na poziomie doradców ds. bezpieczeństwa. Od Polski w rozmowach będzie uczestniczyć Robert Kupiecki, wiceszef MSZ.

„W pełni popieramy ten proces [negocjacji pokojowych] i mamy nadzieję, że przyniesie on konkretne rezultaty. Dzisiaj przywódcy uzgodnili, że nasz europejski zespół ds. negocjacji pokojowych w Ukrainie składa się z instytucji UE oraz grupy E5 [Polska, Francja, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy]” – powiedział w piątek na konferencji prasowej Antonio Costa, szef Rady Europejskiej.

Jak stwierdził, zasady i stanowisko UE w tych negocjacjach są dobrze znane, a europejski zespół będzie nadal działał w ścisłej koordynacji i pełnej jedności.

„Europa musi przemawiać jednym, wyraźnym (...) głosem we wszystkich dyskusjach kształtujących przyszłość Ukrainy oraz bezpieczeństwo naszego kontynentu, jest to zatem wspólny wysiłek całego zespołu” – mówił Costa.

Jaki jest kontekst?

W rozmowach w Dublinie oprócz europejskich przedstawicieli wzięli udział wysłannicy prezydenta USA Donalda Trumpa, Jared Kushner i Steve Witkoff, a także prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Spotkanie odbyło się po kolejnej turze rozmów ws. zakończenia rosyjskiej wojny między Ukrainą, Rosją a USA, które miały miejsce 10 i 11 listopada w Abu Zabi. (Jak pisaliśmy, jedynym rezultatem z nich było uzgodnienie kolejnej dużej wymiany jeńców wojennych między Ukrainą a Rosją).

Według ukraińskich komentatorów politycznych te negocjacje po raz kolejny były tylko „imitacją” prawdziwych rozmów o zakończeniu rosyjskiej wojny w Ukrainie.

Jak mówi Wiktor Szlinczak, dyrektor Instytutu Polityki Światowej w radiu NV, każdego razu, jak dochodzi do realnych negocjacji pokojowych Rosja dodaje do listy nowe punkty. Teraz chce rozmawiać o bezpieczeństwie Europy i Rosji po zakończeniu wojny w Ukrainie. Rosja chce mieć gwarancje, że Europa na nią nie napadnie (!). W ostatnich dniach rosyjscy urzędnicy byli zaniepokojeni bowiem aktywnością NATO-wskich sił wokół ich obwodu kaliningradzkiego (królewieckiego).

„Najgorsze w tym jest to, że Trump legalizuje zamiary Putina, o których mówił jeszcze w 2007 roku podczas Konferencji z Bezpieczeństwa w Monachium” – mówi Szlinczak. Putin od lat bowiem domaga się od NATO wycofania się do granic z 1997 roku, tzn. m.in. z Polski. Mówił o tym również tuż przed pełnoskalową agresją na Ukrainę w 2022 roku.

Jak pisze The New York Times, podczas rozmów w Abu Zabi Rosjanie przedstawili dokument, w którym między innymi zażądali od NATO powrotu do stanu z 1997 roku.

Według gazety dokument, którego autentyczność potwierdziła inna osoba zaznajomiona z przebiegiem negocjacji, wskazuje, że przywódca Federacji Rosyjskiej Władimir Putin praktycznie nie zmienił swoich głównych celów po ponad 20 miesiącach wysiłków dyplomatycznych administracji prezydenta USA Donalda Trumpa.

W dokumencie powtórzono również inne żądania strony rosyjskiej z grudnia 2021 roku (wtedy Federacja Rosyjska domagała się już wycofania NATO do pozycji z 1997 roku) – zaprzestania dalszego rozszerzania sojuszu oraz „wszelkiej aktywności wojskowej” w Ukrainie i w innych regionach, w szczególności w Europie Wschodniej, na Kaukazie Południowym i w Azji Środkowej.

Ponadto Rosja chce, aby Francja i Wielka Brytania zrezygnowały z użycia broni jądrowej w celu ochrony innych krajów europejskich.

W dokumencie mowa jest również o zaprzestaniu udzielania pomocy Ukrainie. Federacja Rosyjska jest gotowa zatwierdzić przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej wyłącznie pod warunkiem, że Ukraińcy nie będą uczestniczyć we wspólnej polityce obronnej Unii.

Według gazety rosyjscy urzędnicy w Abu Zabi jasno pokazali, że Rosjanie postrzegają zimną wojnę oraz blok warszawski pod przewodnictwem Związku Radzieckiego (zgodnie z Układem Warszawskim z 1955 r.) jako model powojennej Europy. Jak mówili, poszczególne strefy wpływów oraz porozumienia między USA a ZSRR z tamtego okresu faktycznie zmniejszały ryzyko wybuchu konfliktu.

Mimo, że Witkoff i Kushner próbowali przekonywać, że wiele się zmieniło chociażby od 2021 roku, to w Moskwie, dokąd wysłannicy Trumpa udali się po zakończeniu rozmów w Abu Zabi, Putin powiedział Amerykanom, że rosyjskie żądanie z 2021 roku dotyczące wycofania wojsk NATO nadal odzwierciedla rosyjską „wizję filarów architektury bezpieczeństwa”.

Szczegółowo rozmowy w Abu Zabi opisywała w OKO.press Agnieszka Jędrzejczyk:

Przeczytaj także: