Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Amerykański Departament Stanu ogłosił w piątek 27 lutego, że ewakuuje większość personelu amerykańskiej ambasady w Izraelu. To odpowiedź na rosnące napięcia w stosunkach z Iranem. Ruch ten sugeruje, że Amerykanie mogą w najbliższym czasie planować uderzenie w Iran. I spodziewa się kontruderzenia w Izrael ze strony Irańczyków.

W komunikacie zasugerowano, że pracownicy powinni rozważyć opuszczenie Izraela, dopóki loty komercyjne są dostępne. Z kolei ambasador Mike Huckabee w wiadomości do pracowników ambasady napisał, że jeśli chcą wyjechać z kraju, powinni to zrobić dziś.

Wcześniej w podobny sposób Amerykanie ewakuowali część personelu z ambasady w Bejrucie.

Z kolei w czwartek 26 lutego, już po rozmowach dyplomatycznych z Irańczykami w Genewie, wiceprezydent J.D. Vance przekazał w rozmowie z „Washington Post”, że chociaż preferuje dyplomację, to jego zdaniem uderzenie w Iran jest niewykluczone. Jednoczesnie przekonywał (jako przeciwnik międzynarodowych interwencji militarnych), że uderzenie takie nie oznacza długotrwałej wojny. Nie wytłumaczył jednak, w jaki sposób zagwarantuje, że wypowiedzenie Iranowi wojny nie wciągnie Amerykanów w konflikt na dłużej, niż życzyłby sobie tego Vance.

Jaki jest kontekst

W zeszłym roku Amerykanie na krótko włączyli się w wojnę Izraela z Iranem i zaatakowali instalacje związane z irańskim programem atomowym. Niedługo potem Donald Trump wymusił na Iranie i Izraelu zakończenie wojny. W tym roku napięcia między USA i Iranem wróciły na najwyższy poziom, gdy Trump zagroził w styczniu, że przyjdzie z pomocą protestującemu w Iranie społeczeństwu. Następnie Amerykanie podjęli rozmowy dyplomatyczne z Iranem, ich trzecia runda odbyła się w czwartek 26 lutego w Genewie.

Choć sygnały od Irańczyków po rozmowach brzmiały pozytywnie, na razie nic nie wzkazuje na to, by w Genewie udało się doprowadzić do przełomu i znaleźć ścieżkę do faktycznego porozumienia. Główni negocjatorzy – Jared Kushner i Steve Witkoff – nie wydali swojego stanowiska. Nie znamy zdania Donalda Trumpa. Stanowiska obu krajów wciąż zdają się być bardzo odległe. Więcej o trzeciej rundzie rozmów można przeczytać w naszym tekście.

Przekonanie J.D. Vance'a, że możliwy jest ograniczony atak, który nie doprowadzi do eskalacji i pozwoli zmusić Iran do negocjacyjnych ustępstw wydaje się na dziś naiwne. Sygnały płynące z Iranu sugerują, że Iran zamierza ostro odpowiedzieć na atak. Pomimo zdecydowanej przewagi militarnej i technologicznej USA, Iran ma możliwość by zaszkodzić Amerykanom i ich bazom w regionie. Eskalacja po „ograniczonym” amerykańskim ataku może łatwo wymknąć się spod kontroli.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prokurator generalny Waldemar Żurek wystąpił z wnioskiem do Parlamentu Europejskiego o uchylenie immunitetu europosłowi Grzegorzowi Braunowi. Prokuratura chce postawić liderowi Konfederacji Korony Polskiej zarzut publicznego zaprzeczania zbrodniom nazistowskim.

Według prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości Braun powinien stanąć przed wymiarem sprawiedliwości przez wielokrotne wypowiedzi dotyczące między innymi zbrodni Holocaustu. Skrajnie prawicowy polityk stwierdził między innymi, że „Auschwitz z komorami gazowymi to niestety fake”.

„Wypowiedzi pana Brauna na różnych wystąpieniach, ale także w mediach ocenione zostały przez prokuraturę jako naruszające prawo i zaprzeczające zbrodniom nazistowskim i podpisałem kolejny wniosek do PE o uchylenie w tym zakresie immunitetu eurodeputowanego. Chcę powiedzieć z całą stanowczością: nie będzie zgody na tego typu wypowiedzi w Polsce” – mówił Żurek.

Jaki jest kontekst?

Nie byłaby to pierwsza sprawa sądowa, z którą boryka się Braun. W toku jest proces w sprawie ugaszenia gaśnicą świec chanukowych w Sejmie w grudniu 2023 roku. 23 lutego Braun składał zeznania w tej sprawie, starając się wyjaśnić antysemicki akt tym, że działał „wyższej i najwyższej konieczności”. Jednocześnie próbował jak najszybciej opuścić salę sądową, tłumacząc, że powinien jak pilnie udać się do Brukseli. Sędzia ustalił, że dokończy zeznania podczas kolejnego posiedzenia.

Braun zgasił świecie chanukowe jeszcze jako poseł, z którego musiał zostać zdjęty sejmowy immunitet. Do osądzenia go w sprawach, które dotyczą okresu po objęciu mandatu europosła, potrzebna jest zgoda PE.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Premier Donald Tusk przekonywał o zaletach programu SAFE na chwilę przed głosowaniami w jego sprawie w parlamencie. SAFE to tania pożyczka, zaciągnięta wspólnie przez państwa Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także państwa stowarzyszone czy partnerskie, z której środki przeznaczone zostaną na zbrojenia. Fundfusz utworzony w ten sposób ma opiewać na 150 mld euro, z czego do Polski mają trafić 43 mld.

„Jesteśmy na finiszu wielkiego projektu. Projektu, który ma dużo większy niż do tej pory stopniu zapewnić bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo naszej ojczyźnie, naszym granicom, bezpieczeństwo całej Europie. Chcemy, aby jak najmniejszym stopniu spory polityczne zakłóciły realną ocenę tego, co Polska i Europa potrzebują w kwestii własnego bezpieczeństwa” – mówił Tusk.

„To była nasza inicjatywa, idea i nasza presja. Komisja Europejska co do przecinka uszanowała nasze propozycje. To my powiedzieliśmy Brukseli, jak ma wyglądać ten projekt, a nie oni nam” – stwierdzał Tusk, który od kilku tygodni przekonuje o korzyściach z programu SAFE dla polskiego sektora zbrojeniowego.

„Ponad 80 proc. środków z programu SAFE to pieniądze, które będą służyły Polsce i polskim firmom; niemiecki przemysł skorzysta na realizacji tego programu w Polsce tylko w 0,37 proc. i mówimy tutaj o firmie szwedzko-niemieckiej” – wyliczał premier.

Wśród sprzętu zakupionego ze środków SAFE mają się znaleźć bojowe wozy piechoty Borsuk, systemy rozpoznawczo-uderzeniowe Gladius, transportery Rosomak czy armatohaubice Krab.

Jaki jest kontekst?

Przeciwni zaangażowaniu w program SAFE są politycy Konfederacji oraz Prawa i Sprawiedliwości. Krytycy mówią o tym, że ograniczenie do zakupów od europejskiej zbrojeniówki byłoby błędem, wykluczającym rozszerzenie współpracy z USA. Pojawiają się też głosy o ewentualnej warunkowości wypłat z programu, które mogłyby być wstrzymane krajom nieprzestrzegającym unijnych zasad praworządności, oraz o korzyściach niemieckich firm zbrojeniowych.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Są trzy opcje ataku na Iran, a szef Dowództwa Centralnego amerykańskich sił zbrojnych przedstawił je Donaldowi Trumpowi. To ustalenia telewizji ABC i portalu Axios. Dziennikarze podają również, że zdaniem wielu osób z otoczenia prezydenta USA w ataku przewodnią rolę powinien odegrać Izrael. Według doniesień ABC i Axiosa jeden z najwyższych rangą amerykańskich wojskowych generał Dan Caine, ostrzegł Trumpa, że zaatakowanie Iranu może doprowadzić do przeciągającego się konfliktu i mocno nadwyrężyć zapasy rakiet obrony powietrznej.

Mimo to prezydent USA przekonuje o potrzebie reakcji na rzekome prace nad irańskimi pociskami o zasięgu obejmującym Stany Zjednoczone. Zdaniem sekretarza stanu Marco Rubio Iran znajduje się „na drodze do opracowania broni, która mogłaby dotrzeć do kontynentalnej części USA.” Według Waszyngtonu atak Iranu będzie możliwy już „wkrótce”.

Według niektórych źródeł agencji Reutera w analizach amerykańskiego wywiadu nie ma dowodów na wystąpienie takiego ryzyka. Reuters podaje, że oficjalne dokumenty wskazują na możliwość powstania takiej broni, ale z perspektywą roku 2035. Na razie pewne jest to, że Iran zbudował infrastrukturę pozwalającą na wystrzeliwanie satelitów w przestrzeń kosmiczną, która w przyszłości, po modyfikacjach, mogłaby posłużyć również pociskom balistycznym.

Jaki jest kontekst?

Wczoraj zakończyła się kolejna tura rozmów w Genewie, w której brały udział delegacje USA i Iranu. Obie utrzymują, że w żadnym momencie nie rozmawiały ze sobą bezpośrednio, a jedynie za pośrednictwem szefa dyplomacji Omanu.

„Obie strony dalej podtrzymują iluzję, że nie rozmawiają w Genewie bezpośrednio, by Irańczycy mogli pokazywać swoim obywatelom, że z Amerykanami się nie rozmawia. Jasne jest, że za kulisami dochodzi do spotkań twarzą w twarz. Nie jest natomiast jasne, czy spotkania te prowadzą do czegokolwiek innego niż wybuch wojny” – pisał na naszych łamach Jakub Szymczak. Jak ocenia, negocjacje mogły nie doprowadzić do wyczekiwanego przełomu. Trump nadal przekonuje o śmiertelnym zagrożeniu ze strony Iranu, choć wcześniej oceniał, że irański program jądrowy został całkowicie zniszczony przez USA w atakach z czerwca 2025 roku.

„Wszyscy zachowują się tak, jakby wojna była nieunikniona. Dalej nie widać szybkiej ścieżki, na której obie strony mogłyby zbliżyć swoje stanowiska do siebie. Jeśli ma się to zmienić, kolejna szansa w przyszłym tygodniu w Wiedniu (jeśli Trump w międzyczasie nie zmieni zdania i nie zarządzi ataków). W międzyczasie znów pozostaje nam w napięciu śledzić kolejne dwuznaczne sygnały z jednej i drugiej strony” – pisze Szymczak.

Przeczytaj także:

Powiedz nam, co myślisz o OKO.press! Weź udział w krótkiej, anonimowej ankiecie, która znajduje się TUTAJ

Co się wydarzyło?

„Umowa nie jest już dla nas atrakcyjna finansowo, dlatego rezygnujemy z próby dorównania ofercie Paramount Skydance” – oświadczyli prezesi Netliksa. Ich ofertę z grudnia, którą złożyli Warner Bros. Discovery, przebił Paramout Skydance. Netflix oficjalnie zrezygnował więc z walki o zakup WBD. To oznacza, że z dużym prawdopodobieństwem WBD, a razem z nim stacje takie jak CNN, HBO czy TVN, będą miały nowego właściciela. Warner Bros Discovery od 2022 roku kontroluje stację Grupę TVN ze wszystkimi jej kanałami, w tym telewizjami TVN i TVN24, a także stację Eurosport.

Oferta Netlixa była niższa od oferty Paramout Skydance, jednak nie zawierała zakupu stacji telewizyjnych.

Jaki jest kontekst?

Co potencjalny zakup może zmienić? Dużo, bo właścicielem Paramout Skydance jest David Ellison, syn miliardera Larry'ego Ellisona, właściciela m.in. firmy Oracle i najbogatszego człowieka na świecie (wg Indeksu Bloomberga). Ellison pozostaje w bliskich relacjach z Donaldem Trumpem. Wspierał go także podczas wyborów prezydenckich, a Trump kibicował próbie przejęcia WBD przez Ellisona.

David Ellison został właścicielem Paramout dopiero w 2025 roku, w czym udział również miała administracja prezydenta. Jak pisze New York Times: "Administracja Trumpa zatwierdziła sprzedaż po tym, jak Paramount zgodził się zapłacić 16 milionów dolarów w ramach ugody w sprawie wniesionej przez prezydenta przeciwko »60 Minutes«, flagowemu programowi informacyjnemu nadawcy Paramount, CBS.

Od tego czasu Ellison mianował dziennikarkę opiniotwórczą Bari Weiss redaktorką naczelną CBS News, obiecując, że dział wiadomości będzie kierował się bardziej centrowym punktem widzenia. Perspektywa przejęcia kontroli nad CNN przez Ellisona wywołała w branży dziennikarskiej pytania o to, jakie zmiany Paramount może wprowadzić w kanale kablowym".

Pozew, który złożył Trump wobec telewizji CBS News dotyczył wywiadu z Kamalą Harris podczas kampanii wyborczej 2024 r. Zdaniem prezydenta USA wywiad został tak zmontowany, by Harris wypadła lepiej niż w rzeczywistości. CBS chciała oddalenia pozwu, jednak w rezultacie poszła na ugodę. Zapłaciła Trumpowi 16 mln dolarów. A wkrótce potem Administracja prezydenta wydała zgodę na zakup właściciela CBS, Paramout, przez Skydance Davida Ellisona.

Powiedz nam, co myślisz o OKO.press! Weź udział w krótkiej, anonimowej ankiecie, która znajduje się TUTAJ