Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

„Chciałabym prosić wszystkich mieszkańców Warszawy, żeby ten jeden dzień, 1 sierpnia, był pamięcią wypełniony o tych, którzy stanęli do walki w Powstaniu Warszawskim” – mówi 99-letnia uczestniczka Powstania Wanda Traczyk-Stawska, w spocie opublikowanym przez miasto Warszawa.

Od piątku w stolicy trwają obchody 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Najpierw, na Placu Krasińskich, odbył się Apel Pamięci z udziałem najważniejszych władz państwowych i samorządowych.

Przed Pomnikiem Powstania Warszawskiego Karol Nawrocki podnosił, że „wybuch Powstania Warszawskiego nie był impulsywnym romantyzmem, ani emocją. Mogą mówić tak tylko ci, którzy zapominają, że wyrok na Warszawę i Polskę został wydany w roku 1939 r., a od roku 1939 w pracy organicznej, pozytywistycznej Polacy zbudowali największe podziemne państwo świata – ze swoimi sądami, edukacją, kulturą, sztuką, z największą podziemną armią świata. To nie jest impulsywny romantyzm” – podnosił.

I dodał, że Polska wnosi do Unii Europejskiej cechę, którą zawdzięczamy Powstańcom – to „przywiązanie do wolności i niepodległości (...) to cecha, że Polacy zawsze dla wolności są gotowi walczyć”.

Rafał Trzaskowski, prezydent Warszawy, nazwał powstańców „naszymi nauczycielami”, a Janusz Maksymowicz, ps. „Janosz”, prezes Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich, wystosował mocny apel do polityków. „Wolności i niepodległości trzeba strzec, bronić, szczególnie dziś, gdy znów są zagrożone” – mówił I dodał:

Premier: Ci, którzy powstali, nie kalkulowali, czy było warto

W sobotę 1 sierpnia prezydent rozpoczął obchody 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego od uhonorowania ofiar rzezi na warszawskiej Woli, gdzie mogło zginąć nawet ok. 50 tysięcy osób. „Powstanie Warszawskie było bitwą o Polskę i o wyswobodzenie się z hekatomby niemieckiej, ze zła, które toczyło Rzeczpospolitą od 1939 roku z dwóch stron” – mówił w sobotę prezydent. I dodał, że Powstanie Warszawskie to walka, ale i cierpienie — również tych, którzy „po prostu mieli pragnienie przeżycia”.

„Wola jest tego najtragiczniejszym symbolem. Każda klatka, każda brama jest skropiona krwią cywilów, którą mordowali Niemcy z brutalnością i zezwierzęceniem. Polska pamięta i o cywilnych ofiarach” – mówił prezydent Karol Nawrocki. I dodał:

Swoje przemówienie w 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego wygłosił też Donald Tusk. Szef rządu opublikował wideo na portalu X, w którym przypomniał, że: „gdy przy polskiej granicy trwa brutalna wojna, gdy zagraża nam wróg, atakuje nasze wartości i robi wszystko, żeby nas podzielić. Właśnie teraz szczególnie nie mamy prawa zapomnieć o lekcji, którą dali nam powstańcy”.

„Wciąż pada pytanie, czy było warto? Tyle śmierci, miasto zmiecione z powierzchni ziemi, czy dowódcy nie popełnili jakiegoś straszliwego błędu? Ale ci, którzy powstali, nie kalkulowali. Odpowiedzieli bohaterstwem i swoją walką na niemiecką okupację, na łapanki, na rozstrzeliwania, na pogardę i nagą przemoc. Powstali do walki, żebyśmy dziś mogli cieszyć się wolnością. Wolnością, która nigdy nie jest dana raz na zawsze, o którą w jakiś sposób zawsze trzeba walczyć” – mówił premier.

Wieńce zostaną złożone też pod Pomnikiem Generała Stefana Roweckiego „Grota” i Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej. Główne uroczystości odbędą się przy Pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Powstanie Warszawskie. Harmonogram obchodów

Kulminacyjny moment obchodów 82 rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego przypadnie na godzinę 17, tzw. godzinę W. To wtedy motorniczowie tramwajów i kierowcy autobusów w stolicy i innych miastach Polski zatrzymają pojazdy na minutę. Na tych 60 sekund zatrzymają się piesi i kierowcy, stanie metro, a w kraju zawyją syreny.

Oficjalne obchody 82. rocznicy Powstania Warszawskiego zakończy koncert „Warszawiacy śpiewają (nie) zakazane piosenki”. W niedzielę przez Warszawę, śladami powstańczych walk, przejedzie rowerowa Masa Powstańcza. Warszawiacy upamiętnią też 50 Tysięcy Mieszkańców Woli Zamordowanych przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego — te uroczystości zaplanowano na środę.

1 sierpnia przez Warszawę przejdzie też Marsz Powstania Warszawskiego, organizowany przez skrajnego nacjonalistę Roberta Bąkiewicza i jego organizacje Roty Niepodległości oraz Ruch Obrony Granic, który od dłuższego czasu jest na radarach policji. Przemarsz, który wyruszy z Ronda Dmowskiego, będzie organizowany pod hasłem „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”.

Jaki jest kontekst?

„Powstanie Warszawskie zapisało się na kartach historii nie tylko Warszawy, ale i całej Polski. Dlatego zachęcam, żeby tego dnia zatrzymać się na chwilę i symbolicznie oddać hołd Bohaterom sierpnia 1944 roku, którzy stanęli do nierównej walki o godność, wolność i przyszłość kolejnych pokoleń” – zaapelował wojewoda mazowiecki Mariusz Frankowski.

Powstanie Warszawskie było największą zbrojną akcją podziemia w okupowanej Europie. 1 sierpnia 1944 roku do walki w stolicy Polski stanęło ok. 40-50 tysięcy powstańców. Powstanie, które planowano na góra kilka dni, trwało przeszło dwa miesiące.

W Powstaniu Warszawskim zginęło 18 tysięcy walczących powstańców i 180 tysięcy cywili. Około połowy miliona mieszkańców Warszawy, którzy ocalili życie, wypędzono z miasta. Warszawę niemal doszczętnie spalono i zburzono.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także: