Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

W środę 25 grudnia 2024 o godz. 11.30 czasu astańskiego (w Polsce 7.30) samolot linii Azerbaijan Airlines rozbił się w okolicach położonego nad Morzem Kaspijskim miasta Aktau na zachodzie Kazachstanu. Leciał ze stolicy Azerbejdżanu Baku do Groznego w Rosji.

Na pokładzie samolotu było 67 osób, z czego pięć należało do załogi. Zginęło 38, przeżyło 29. 37 pasażerów było obywatelami Azerbejdżanu, 16 – Rosji, sześciu — Kazachstanu, trzy — Kirgistanu.

Władze Azerbejdżanu ogłosiły 26 grudnia dniem żałoby narodowej. Prezydent Azerbejdżanu po otrzymaniu informacji o katastrofie przerwał pobyt w Rosji.

Oficjalna przyczyna katastrofy to zderzenie ze stadem ptaków.

Jaki jest kontekst

Według rosyjskich władz samolot został przekierowany na lotnisko zapasowe w Machaczkale z powodu gęstej mgły w Groznym, stolicy Czeczenii.

Jednak dowody zbierane przez niezależne media i nagrania wrzucane do sieci przez pasażerów samolotu wskazują, że

Władze Czeczenii potwierdziły, że rankiem 25 grudnia 2024 miał miejsce atak dronów na Grozne.

Nagrania: to pociski przeciwlotnicze

Portal Meduza udostępnił nagranie anonimowego rosyjskiego blogera związanego z rosyjskimi siłami powietrznymi, który posługuje się pseudonimem Fighterbomber.

Nagranie pokazuje ślady uszkodzeń, które przypominają dziury po pociskach przeciwlotniczych. Fighterbomber komentuje: „To była tylko kwestia czasu, zanim pojawiło się to nagranie. Przez jakiś czas [władze] będą bezsensownie gadać o dronach, pociskach przeciwlotniczych czy bombie w luku bagażowym, ale myślę, że nie potrwa to długo”.

Meduza pokazuje jeszcze kilka innych nagrań z innych źródeł, które mają dowodzić, że katastrofy nie mógł spowodować ptak. Według Meduzy:

• dowody wskazują, że w tylną część samolotu uderzył duży pocisk przeciwlotniczy;
• „Istnieje wiele dowodów fotograficznych i wideo wraków innych samolotów wojskowych i cywilnych zestrzelonych pociskami przeciwlotniczymi. Zwykle pokazują one podobne dziury w poszyciu zestrzelonych samolotów”;
• „Niektórzy pasażerowie, którzy przeżyli katastrofę, również informowali o dużych odłamkach uderzających w odrzutowiec Embraer z zewnątrz. W sieci pojawiły się również nagrania z wnętrza kabiny Embraera. Widać na nich, jak kabina traci ciśnienie, w siedzeniach są dziury (prawdopodobnie od odłamków) i jak pasażerowie pytają, czy ktoś ma bandaże do opatrzenia rannych”.

Portal dodaje: „Trudno jest również stwierdzić z całą pewnością, kto był właścicielem broni, która uderzyła w samolot Embraer. Wiemy na pewno, że rano 25 grudnia rosyjska obrona przeciwlotnicza odparła atak ukraińskich dronów w strefie lądowania Embraera”.

Rozpoczęło się śledztwo

Według autorów Meduzy wydaje się coraz bardziej prawdopodobne, że do uszkodzenia samolotu doszło „z powodu błędu rosyjskich sił obrony powietrznej. To nie pierwszy raz w niedawnej historii, kiedy przypadkowy atak rakietowy zestrzelił samolot pasażerski”.

„Azerbaijan Airlines zawiesiło wszystkie loty do Groznego i Machaczkały do ​​czasu zakończenia śledztwa w sprawie przyczyny katastrofy, co potwierdza teorię, że było to przypadkowe uderzenie rosyjskiego wojska. Być może tym razem fakt, że śledztwo przeprowadzą specjaliści z Kazachstanu (gdzie samolot rozbił się), Brazylii (gdzie produkowane są odrzutowce Embraer) i prawdopodobnie Azerbejdżanu — a nie Rosji — pomoże ustalić prawdę” – pisze Meduza.

Jak podała państwowa agencja prasowa Kazinform, Departament Policji Transportu Kazachstanu wszczął dochodzenie przedprocesowe na podstawie kodeksu karnego. Chodzi o „naruszenia zasad bezpieczeństwa podczas prowadzenia pojazdu, skutkującego przypadkową śmiercią dwóch lub więcej osób”.

Co się działo w kokpicie

Kazachski portal Orda opublikował stenogramy rozmów pilotów. „Straciliśmy kontrolę, w kokpicie doszło do zderzenia z ptakiem. Uderzenie ptaka w kokpicie — informowali dyspozytora lotów. Gdy ten zalecał im wykonanie konkretnych manewrów, jeden z nich odpowiadał: — Nie mogę tego zrobić, straciłem kontrolę” – pisze za Ordą Onet.

„Daj nam wektorowanie dla Minvody [prawdopodobnie chodzi o Port lotniczy Mineralne Wody w Kraju Stawropolskim w Rosji] i podaj pogodę dla Minvody — prosili. Następnie poprosili o kurs na Machaczkałę. — Teraz zepsuła się hydraulika — informowali. Dyspozytor wielokrotnie zgłaszał problemy w komunikacji, nie słyszał bądź nie rozumiał wiadomości, prosił o powtórzenia. Zapis urywa się na poleceniu kontaktu z wieżą w Rostowie” .

Putin czeka na dochodzenie

Prezydent Rosji Władimir Putin złożył kondolencje ofiarom katastrofy. Poinformował też, że samolot rosyjskiego Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych z personelem medycznym i sprzętem leci do Kazachstanu, aby udzielić pomocy.

„Miejmy nadzieję na szybki powrót do zdrowia rannych. Oczywiście jestem pewien, że zostanie przeprowadzone dokładne dochodzenie. Będziemy koordynować pracę naszych służb specjalnych i lotniczych we wszystkich kwestiach związanych z tą tragedią” – powiedział podczas szczytu Wspólnoty Niepodległych Państw.