Co się wydarzyło?

Obywatele Białorusi mieszkali w Polsce i prowadzili biznesy. Dzmitry P. i Maksim K. byli właścicielami łódzkiej spółki „A”, która miała zajmować się usługami IT i handlem samochodami. „Za tymi fałszywymi danymi kryją się agenci wywiadu wojskowego GRU w Mińsku — Juryj K. i Michaił P.” – podaje „Rzeczpospolita”.

Prawdziwą tożsamość agentów odkryli niezależni dziennikarze z Białoruskiego Centrum Śledczego (Belarusian Investigative Center) wspierani przez Cyberpartyzantów (Belarusian Cyber Partisans – hakerów walczących z reżimem Aleksandra Łukaszenki).

Jaki jest kontekst?

W sierpniu 2020 roku tuż po sfałszowanych przez reżim Łukaszenki wyborach prezydenckich wybuchły największe w historii Białorusi protesty. Juryj K. i Michaił P. mieli dołączyć do protestów, a także zapisać się do tamtejszej organizacji obrony praw człowieka.

W Polsce mężczyźni obracają się w kilku organizacjach białoruskiej opozycji. Dzmitry P. uczestniczy w jednym ze spotkań przeciwników Łukaszenki w Warszawie, a także zgłasza się do współpracy z opozycjonistką Marią Kalesnikawą (skazaną na 11 lat pozbawienia wolności za „udział w spisku” i „próbę obalenia władz”).

Białoruscy agenci — według ustaleń „Rzeczpospoliej” — dostali się do Polski na przełomie września i października 2023 roku. Mieli otrzymać roczne wizy pracownicze w konsulacie w Grodnie. ”Podstawą ich wystawienia mogła być założona kilka miesięcy wcześniej spółka „A” w Łodzi. Założono ją online, a do dziś nie wpłacono nawet 5 tys. zł kapitału założycielskiego” – czytamy.

Mężczyźni wielokrotnie przekraczali granicę w Terespolu, jednak nie wiadomo czy jeszcze są w Polsce. Ich roczne wizy skończyły się dwa tygodnie temu.

Na celowniku służb Łukaszenki jest m.in. Paweł Łatuszka, były ambasador Białorusi w Polsce i jeden z czołowych rywali dyktatora. Jego zdaniem służby reżimu „nie kryją się ze swoją działalnością na terenie UE”. Polska prokuratura prowadzi dochodzenie w sprawie zamachu na niego.

Łatuszką w warszawskim biurze udzielił wywiadu podszywającemu się pod dziennikarza Pablo Gonzálezowi, który okazał się rosyjskim agentem GRU Pawłem Rubcowem i został zatrzymany w Polsce w 2022 roku, a pod koniec lipca opuścił polski areszt w ramach wymiany więźniów między Rosją a Zachodem. Łatuszka zapewnia, że teraz jego biuro zwiększyło środki bezpieczeństwa i „sprawdza każdego zagranicznego dziennikarza”.

Łatuszka jest zastępcą przebywającej na Litwie liderki Wolnej Białorusi Swiatłany Cichanouskiej w Zjednoczonym Gabinecie Przejściowym (rząd na uchodźstwie).

Dlaczego to ważne?

Nie wiadomo gdzie są obecnie białoruscy agenci i nie wiadomo też, ile podobnych prób przeprowadziły białoruskie i rosyjskie służby. Zmusza to jednak polskie i europejskie służby do czujności. Jak wynika z „Raportu o stanie bezpieczeństwa cyberprzestrzeni RP w 2023 roku”, rosyjskie i białoruskie służby prowadziły nie tylko wyspecjalizowane ataki, ale też działania dezinformacyjne. Zwłaszcza wybory 15 października miały spowodować wzmożoną aktywność grup ze Wschodu.

Cyberprzestępcy z Białorusi atakowali od sierpnia do października 2023 roku, wysyłając maile z zaproszeniami na wydarzenia kulturalne lub fałszywe certyfikaty udziału w szkoleniach.

Czytaj inne teksty OKO.press:

Przeczytaj także: