Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Sylwia Gregorczyk-Abram, urzędująca Rzeczniczka Praw Obywatelskich, w piątek rano 11 września poinformowała, że złożyła kasację do Sądu Najwyższego w sprawie Piotra Niemczyka. To były działacz opozycji w PRL i były oficer służb specjalnych, który zaangażował się w działania związane z ochroną klimatu i w związku z tym, że uczestniczył w proteście Ostatniego Pokolenia 25 maja 2025 roku, został skazany na 15 dni aresztu.

Za udział w proteście pierwotnie został skazany na prace społeczne, ale ponieważ odmówił ich wykonania, we wtorek rano 8 września został zatrzymany przez policję i doprowadzony do aresztu, gdzie odbywa karę zastępczą.

W związku z tym RPO podjęła działania, które po pierwsze mają na celu uchylenie wyroku i uniewinnienie Niemczyka przez Sąd Najwyższy, a po drugie, natychmiastowe wstrzymanie wykonania wyroku do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy.

RPO podkreśla bowiem, że „dalsze wykonywanie kary mogłoby doprowadzić do nieodwracalnych skutków wobec osoby, która nie powinna zostać ukarana”.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

Dlaczego, zdaniem RPO, Piotr Niemczech w ogóle nie powinien zostać ukarany? Chodzi o jego udział w proteście Ostatniego Pokolenia, gdy 25 maja 2025 roku 26 osób zablokowało kilka mostów i kluczowe arterie w Warszawie, niektórzy z nich przykleili się do nawierzchni jezdni i stawiali opór wobec policji.

Sąd w tej sprawie skazał 26 osób na miesiąc prac społecznych. Wśród skazanych był Piotr Niemczyk, który jednak wykonania wyroku odmówił, dlatego karę zamieniono na 15 aresztu.

Jednak, jak wskazuje RPO, notatka policyjna z tamtych zdarzeń zbiorczo potraktowała całą grupę 26 osób uczestniczących w proteście, tymczasem nagrania z kamer policyjnych nie tylko nie potwierdzają, że Piotr Niemczyk złamał prawo, ale wręcz przeciwnie, potwierdzają, że tego nie zrobił.

„Nagrania wskazują, że obwiniony przez całą, kilkudziesięciominutową interwencję Policji stał na chodniku, w żadnym momencie nie znajdując się na jezdni – w szczególności w pozycji siedzącej, leżącej, czy też przyklejony do nawierzchni – tym samym jej nie blokując. Polecenia wydawane przez Policję wzywające osoby znajdujące się na miejscu do zachowania zgodnego z prawem nakazywały zejście z jezdni i wejście na chodnik" – pisze RPO w oświadczeniu.

I dodaje:

„Co więcej, jak wynika z nagrań Policji, wobec obwinionego Policja nie podejmowała jakiejkolwiek interwencji, nie był on w zainteresowaniu funkcjonariuszy. Potwierdza to, że jego zachowanie nie budziło żadnych zastrzeżeń ze strony policji i nie wymagało podejmowania jakichkolwiek czynności wobec niego.”

Skoro więc, jak wskazują nagrania, zachowanie obwinionego nie stanowiło naruszenia prawa, RPO wniósł do SN o uchylenie wyroku i uniewinnienie Piotra Niemczyka, a dopóki Sąd Najwyższy nie podejmie sprawy, o natychmiastowe wstrzymanie wykonania wyroku do czasu rozpoznania kasacji.

Wyrok w szczególnym trybie

RPO w kasacji podkreśla, że okoliczności sprawy i odpowiedzialność ukaranego budzą wątpliwości. A skoro tak, sąd nie powinien był wydać wyroku w trybie nakazowym. A właśnie to zrobił.

Tryb nakazowy jest szczególny, ponieważ pozwala na wydanie wyroku bez rozprawy i bez wysłuchania stron. A więc powinien być stosowany wyłącznie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie budzą żadnych wątpliwości.

Zdaniem RPO sądy powinny więc korzystać z niego ze szczególna ostrożnością, „zwłaszcza w sprawach dotyczących korzystania przez obywateli z praw i wolności oraz opartych głównie na materiale zgromadzonym przez organy ścigania.”

Przeczytaj także: