Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

"Z informacji przedstawianych w uzasadnieniach wniosków o przedłużenie obowiązywania powyższego rozwiązania w ciągu ostatniego roku wynika, że uzasadnieniem dla dalszego utrzymywania ww. przepisów w mocy jest w opinii MSWiA pozostawanie zagrożenia stwarzanego przez instrumentalizację migracji na wysokim poziomie. (...) Skoro jednak zastosowano środek tak dalece ograniczający konstytucyjne prawa jednostek, ten zaś po roku obowiązywania nie doprowadził do opanowania sytuacji kryzysowej, to warto rozważyć, czy nie należałoby zastąpić go innym instrumentem, obojętnym lub przynajmniej mniej dotkliwym z punktu widzenia prawa cudzoziemców do ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP. Zgodnie z moją wiedzą, w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie zostały podjęte żadne kroki w kierunku opracowania i przyjęcia takich regulacji" – pisze w piśmie do MSWiA Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek.

Przypomina, że zawieszenie prawa do ochrony międzynarodowej miało być „czasowe”, co wskazuje na jego interwencyjny charakter. „Gdy jednak taka wyjątkowa sytuacja nie przemija pomimo stosowanego instrumentu, to musi powstać pytanie, czy jest to środek właściwy dla osiągnięcia założonego celu” – pisze RPO.

Przypomina także, że już w opinii z lutego 2025 r. wskazywał na zastrzeżenia dotyczące zgodności ustawy z Konstytucją RP i aktami prawa międzynarodowego. „Zastrzeżenia te zachowują aktualność”.

W maju 2026 r. Sejm po raz siódmy przedłużył zawieszenie prawa do azylu, używając argumentu o skuteczności tego ograniczenia: „Kolejne przedłużenie wynika z wyraźnej skuteczności tego rozwiązania prawnego – brak możliwości złożenia wniosku o azyl przy granicy polsko-białoruskiej zniechęca migrantów do wybierania szlaku przez nasz kraj i zwalcza presję migracyjną. W ciągu ostatniego roku liczba prób nielegalnego przejścia przez granicę z Białorusią spada, a liczba udanych przejść za pierwszy kwartał tego roku wynosi zero. Naszym celem jest wygaszenie tego sztucznie stworzonego szlaku migracyjnego, i zapewnienie nienaruszalności polskich granic, w szczególności wobec działań hybrydowych wymierzonych w nasz kraj”.

Jaki jest kontekst?

Rząd zawiesił – czasowo i terytorialnie – prawo do azylu w marcu 2025 r. Z zawieszenia wyłączone są tzw. grupy wrażliwe, od których SG – teoretycznie – jest zobowiązana przyjąć wniosek.

Prawo przyjęto przy ogromnym sprzeciwie organizacji pozarządowych, zastrzeżeniach prawnych i konstytucyjnych ze strony RPO, RPD Biura Legislacyjnego Sejmu i Senatu, UNHCR.

Biuro Legislacyjne Senatu wskazywało na niezgodność ustawy pozwalającej na zawieszenie prawa do ochrony międzynarodowej z następującymi aktami:

• Konstytucja RP (art. 56, art. 31, art. 92 oraz art. 2)
• Konwencja Genewska (art. 33 ust. 1)
• Konwencja o prawach człowieka (art. 3)
• Karta praw podstawowych (art. 19 ust. 2)
• rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1359 z 14 maja 2024

Przeczytaj także:

Zawieszenie obowiązuje 60 dni, a jego przedłużenie musi zostać zaakceptowane przez Sejm. W maju 2026 r. Sejm po raz siódmy przedłużył obowiązywanie rozporządzenia.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także: