Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W Sejmie trwa drugie czytanie rządowego projektu nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, w ramach którego podniesiona ma zostać akcyza na wyroby tytoniowe. Projekt trafił do Sejmu na początku października, został skierowany do prac w Komisji Finansów Publicznych. Sprawozdanie z jej prac jest dziś przedmiotem sejmowej debaty.

Projekt nowelizacji zakłada, że w nadchodzących trzech latach:

• stawka akcyzy w części kwotowej w przypadku papierosów wzrośnie kolejno o 25 proc. (2025 rok), 20 proc. (2026 rok) i 15 proc. (2027 rok);
• w przypadku tytoniu do palenia planowany wzrost to: 38 proc., 30 proc. i 22 proc.;
• akcyza na cygara i cygaretki zostanie podniesiona kolejno o 25 proc., 20 proc. i o 15 proc.

Droższe będą także nowatorskie wyroby tytoniowe, wśród których znajduje się tytoń do podgrzewania. Stawki wzrosną o 50 proc. w 2025 roku, 20 proc. w 2026 roku i 15 proc. w 2027 roku. Wzrośnie akcyza na płyn do papierosów elektronicznych o kolejno 75 proc., 50 proc. i 25 proc.

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2025 roku, ale nowe stawki akcyzy będą obowiązywać od marca. Rząd prognozuje, że ceny wyrobów tytoniowych wzrosną do następującego poziomu:

• paczka papierosów: 20,82 zł w 2025 roku, 23,85 zł w 2026 roku, 26,54 zł w 2027 roku;
• tytoń do palenia (50 g): 39,59 zł w 2025 roku, 47,95 zł w 2026 roku, 55,84 zł w 2027 roku;
• cygara i cygaretki (za szt. 8 g): 48,28 zł w 2025 roku, 50,95 zł w 2026 roku, 53,19 zł w 2027 roku;
• wyroby nowatorskie (wyroby do podgrzewania, za paczkę): 19,04 zł w 2025 roku, 20,60 zł w 2026 roku, 22,01 zł w 2027 roku;
• płyny do e-papierosów (pojemnik zapasowy 10 ml): 23,64 zł w 2025 roku, 29,94 zł w 2026 roku, 34,69 zł w 2027 roku;
• płyn w papierosie elektronicznym (szt. 2 ml): 21,94 zł w 2025 roku, 23,77 zł w 2026 roku, 25,16 zł w 2027 roku.

Jaki jest kontekst?

W uzasadnieniu projektu rząd przekonuje, że chodzi nie tyle o „podniesienie” stawki akcyzy, co o jej „urealnienie” w stosunku do rosnącej siły nabywczej oraz inflacji. Bo ostatnie zmiany w tym podatku przegłosował rząd PiS w 2021 roku: przed wybuchem wojny w Ukrainie oraz spowodowanym nią wzrostem inflacji. „Doprowadziło to do sytuacji, że wyroby tytoniowe i ich substytuty stały się relatywnie tańsze niż prognozowane założenia w stosunku do zarobków konsumentów” – piszą rządzący.

Po zmianie zmniejszą się także różnice w cenie wyrobów tytoniowych w Polsce w stosunku do innych państw UE. Według danych Komisji Europejskiej obecnie ceny papierosów w Polsce są prawie najniższe w UE (taniej jest tylko w Bułgarii).

Podatek akcyzowy ma zwiększać cenę papierosów, a tym samym zniechęcać do palenia tytoniu. Eksperci są zgodni, że ograniczenie dostępności produktów tytoniowych to kluczowy element walki z tym nałogiem.

W rekomendacjach Polskiej Akademii Nauk ze stycznia 2023 roku czytamy, że w 2022 roku do codziennego palenia przyznało się 28,8 proc. dorosłych Polaków (30,8 proc. mężczyzn i 27,1 proc. kobiet), przy czym wynik ten miał tendencję zwyżkową. Palenie tytoniu jest przy tym – ze względu na rozmaite choroby, które powoduje – najczęstszą przyczyną zgonów polskich mężczyzn (26,6 proc. wszystkich zgonów w 2019 roku) oraz drugą co do częstości przyczyną zgonów kobiet w Polsce (13,7 proc. wszystkich zgonów w 2019 roku).

Rząd tłumaczy, że podnosząc akcyzę na inne wyroby tytoniowe, chce walczyć z uzależnieniem wśród osób nieletnich.

„Z raportów z badań przeprowadzonych przez CBOS dla Biura do spraw Substancji Chemicznych wynika, że 30% uczniów w grupie wiekowej 15–19 lat regularnie pali e-papierosy, a 60% co najmniej raz próbowało. Podwyżki cen tych wyrobów, na przykład wynikające z wyższych stawek podatku akcyzowego, mogą w jeszcze większym stopniu ograniczyć liczbę młodzieży w Polsce rozpoczynającej palenie” – piszą rządzący w uzasadnieniu.

Przeczytaj artykuły OKO.press na podobny temat

Przeczytaj także: