Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Niemal 130 mln osób na świecie potrzebuje dziś ochrony międzynarodowej – wynika z najnowszego raportu „Global Trends 2025”, opublikowanego przez agencję ONZ ds. uchodźców (UNHCR) z okazji przypadającego 20 czerwca Światowego Dnia Uchodźcy. To o 5,4 mln osób mniej niż rok wcześniej.

Choć dokument odnotowuje pierwszy od dekady spadek liczby osób dotkniętych przymusowym przesiedleniem, to organizacja ostrzega, że kryzys uchodźczy pozostaje jednym z największych wyzwań humanitarnych świata.

Pośród osób dotkniętych przymusowym przesiedleniem:

• 41,6 miliona to uchodźcy (w tym 35,6 miliona uchodźców pod mandatem UNHCR oraz 6 milionów uchodźców palestyńskich pod mandatem UNRWA),
• 68,7 miliona to osoby wewnętrznie przesiedlone (IDP), czyli takie, które musiały uciekać z domów, ale nie przekroczyły granicy swojego państwa,
• 9 milionów to osoby ubiegające się o azyl, których wnioski wciąż czekają na rozpatrzenie.

Dane UNHCR pokazują także, że w ciągu ostatniego roku 14,7 mln osób przesiedlonych wróciło do miejsc pochodzenia. Chodzi przede wszystkim o uchodźców z Afganistanu (wróciło 1,9 mln), Syrii (1,3 mln) i Sudanu (651,500). Agencja podkreśla jednak, że wiele z tych osób wróciło do krajów wciąż dotkniętych konfliktami, niestabilnością lub kryzysami humanitarnymi, a ich powroty nie zawsze były w pełni dobrowolne. Często wynikały z braku możliwości dalszego pozostania na emigracji.

UNHCR odnotowuje także liczbę nowych osób, które w ubiegłym roku zostały zmuszone do ucieczki. Było to 5,4 miliona osób. Raport wskazuje także na to, że:

• 7 na 10 uchodźców pochodzi z zaledwie sześciu krajów: Afganistanu, Sudanu Południowego, Sudanu, Syrii, Ukrainy i Wenezueli.
• Obciążenie kryzysem uchodźczym jest rozłożone skrajnie nierównomiernie. 68 proc. uchodźców przebywa w krajach o niskich i średnich dochodach, a 26 proc. w państwach najsłabiej rozwiniętych, których udział w światowym PKB wynosi zaledwie 1,4 proc.
• 65 proc. uchodźców znajduje schronienie w państwach bezpośrednio sąsiadujących z ich krajem pochodzenia.
• Największymi krajami przyjmującymi są: Kolumbia (2,8 mln), Niemcy (2,7 mln), Turcja (2,4 mln), Uganda (1,9 mln), Iran (1,7 mln), Czad (1,5 mln) oraz Pakistan (1,3 mln).
• Wciąż niemal 40 proc. osób przymusowo przesiedlonych to dzieci.

Raport UNHCR podkreśla także, że spadła liczba osób, które otrzymały szansę na nowe życie poprzez legalne programy przesiedleń do krajów trzecich. W 2025 roku skorzystało z nich jedynie 81 800 osób – to spadek o ponad połowę w porównaniu z 2024 rokiem.

Jeśli chodzi o Ukrainę to od 2014 roku z Ukrainy ze względów bezpieczeństwa wyjechać musiało już 8,5 miliona osób. Najwięcej, bo 5,7 miliona, wyjechało po wybuchu pełnoskalowej wojny.

Jaki jest kontekst?

Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) podkreśla, że fałszywe i wprowadzające w błąd narracje dotyczące migrantów oraz uchodźców stają się jednym z najistotniejszych zagrożeń dla stabilności państw oraz coraz częściej wykorzystywane są jako narzędzie walki politycznej. Rozpowszechniane w mediach społecznościowych nieprawdziwe informacje przedstawiają migrantów jako przestępców, zagrożenie dla bezpieczeństwa lub obciążenie dla systemów socjalnych, mimo że twierdzenia te często nie znajdują potwierdzenia w danych. Takie przekazy sprzyjają wzrostowi ksenofobii i pogłębiają społeczne podziały.

Jak na łamach OKO.press pisała wielokrotnie Anna Mierzyńska, antyuchodźcze i antyukraińskie narracje są od lat wzmacniane przez rosyjską machinę propagandową oraz powielane przez część polityków i influencerów. Celem tych działań jest osłabianie poparcia dla pomocy Ukrainie i pogłębianie podziałów społecznych.

„Narracje antyukraińskie sprawiły, że z relacji polsko-ukraińskich zniknęła wojna. A wraz z nią Rosja” – zauważała publicystka OKO.press, wskazując, że debata publiczna coraz częściej koncentruje się na sporach historycznych i incydentach z udziałem migrantów, zamiast na źródłach kryzysu migracyjnego i bezpieczeństwa w regionie.

Według Mierzyńskiej rosyjska propaganda konsekwentnie przedstawia uchodźców jako zagrożenie dla bezpieczeństwa, stabilności społecznej i dobrobytu państw przyjmujących. Tego rodzaju przekazy mają budować niechęć wobec migrantów i uchodźców oraz utrudniać prowadzenie racjonalnej debaty o migracji. Efektem są populistyczne i skrajnie szkodliwe decyzje, jak te o ograniczeniu wsparcia socjalnego migrantów z Ukrainy w Polsce, które pozbawiły m.in. dostępu do służby zdrowia osoby w największej potrzebie.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oświadczył, że białoruski przywódca ma tydzień na usunięcie stacji retransmisyjnych sygnału znajdujących się w dwóch regionach Białorusi graniczących z Ukrainą. Według Kijowa rosyjska armia wykorzystuje je do przekazywania sygnału i naprowadzania dronów atakujących ukraińskie miasta oraz ludność cywilną – informuje brytyjski „The Guardian”.

– Jeśli tego nie zrobi, zrobimy to sami – powiedział ukraiński prezydent. Nie sprecyzował jednak, jakie działania miałby podjąć Kijów. Dodał, że daje Mińskowi tydzień, ponieważ „każdego dnia giną cywile, a dzieci odnoszą obrażenia” w rosyjskich atakach.

Zełenski oskarżył również Białoruś o wspieranie rosyjskiego wysiłku wojennego poprzez dostawy produktów rafineryjnych dla armii Rosji. Jak stwierdził, Mińsk jest obecnie jednym z głównych dostawców paliw dla rosyjskich sił zbrojnych, a Łukaszenka ma możliwość zakończenia tej współpracy.

Ukraiński prezydent podważył również zapewnienia Łukaszenki, że Białoruś nie chce być stroną wojny. W ostatnich tygodniach białoruski przywódca, po kolejnej wymianie ostrych wypowiedzi z Kijowem, deklarował, że Mińsk nie chce angażować się w konflikt i sygnalizował chęć obniżenia napięcia w relacjach z Ukrainą. Zełenski ocenił jednak, że deklaracje te są niewiarygodne, dopóki na terytorium Białorusi działa infrastruktura wspierająca rosyjskie operacje wojskowe.

– Jaki sens ma mówienie, że [Białoruś – red.] nie chce uczestniczyć w wojnie? Niech [Łukaszenka – red.] usunie ten sprzęt, niech go wyłączy. Myślę, że tydzień w zupełności wystarczy – powiedział Zełenski.

Jaki jest kontekst?

W ostatnich miesiącach Ukraina wzmacnia obronę swojej północnej granicy w związku z obawami, że Rosja może ponownie szerzej wykorzystać terytorium Białorusi do działań przeciwko Ukrainie.

Kijów alarmuje o pogłębiającej się integracji wojskowej między Moskwą i Mińskiem, rozbudowie infrastruktury wojskowej na Białorusi oraz regularnych wspólnych ćwiczeniach armii obu państw w pobliżu ukraińskiej granicy. W tym – jak w maju 2026 – z użyciem rosyjskiej taktycznej broni jądrowej. Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że Ukraina jest gotowa do podjęcia „prewencyjnych działań” wobec zagrożeń z północy.

Rosja kontynuuje intensywne ataki powietrzne na Ukrainę. Jak donosi „Kyiv Independent”, tylko w ciągu ostatniej doby rosyjskie uderzenia z użyciem dronów, bomb szybujących i artylerii zabiły co najmniej trzy osoby, a 45 kolejnych zostało rannych. W samym Charkowie zginęły dwie osoby, a dziesięć zostało rannych, w tym dziecko i nastolatek. Według ukraińskich sił powietrznych minionej nocy Rosja wystrzeliła w terytorium Ukrainy 99 dronów dalekiego zasięgu, z których 92 zostały zestrzelone.

Przeczytaj także:

Przeczytaj także:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Cztery dni po tym, jak Ryszard Petru oficjalnie potwierdził doniesienia o planie utworzenia nowej formacji politycznej, „Rzeczpospolita” publikuje sondaż dotyczący potencjalnego poparcia dla takiego projektu.

Jak wynika z badania SW Research dla rp.pl, głosowanie na nową partię twórcy Nowoczesnej, a obecnie członka partii Centrum, powstałej po rozłamie w Polsce 2050, rozważyłoby 13,3 proc. badanych. Przeciwnego zdania jest 64 proc. respondentów, a 22,8 proc. nie ma jeszcze wyrobionej opinii.

Największe zainteresowanie nowa formacja Petru budzi wśród młodych wyborców. W grupie wiekowej 18–24 lata głosowanie na nią rozważyłoby 27 proc. badanych. W każdej kolejnej grupie wiekowej odsetek zainteresowanych nowym projektem maleje.

Wśród osób w wieku 25–34 lata wynosi on 20 proc., w grupie 35–49 lat – 14 proc., a wśród respondentów powyżej 50. roku życia – 8 proc. Co ciekawe, największe zainteresowanie nowym ugrupowaniem deklarują mieszkańcy miast liczących od 100 do 199 tys. mieszkańców (19 proc.).

Jaki jest kontekst?

We wtorek 16 czerwca w rozmowie z Polsat News Ryszard Petru potwierdził, że planuje utworzenie nowej formacji politycznej, którą roboczo określa jako „Konfederację light”. Ugrupowanie miałoby łączyć liberalizm gospodarczy z jednoznacznie proeuropejskim kursem i być alternatywą zarówno dla obecnej polityki gospodarczej rządu, jak i dla antyunijnej retoryki części prawicy.

Zdaniem Petru na scenie politycznej pojawia się przestrzeń dla nowego projektu. Polityk wskazuje na zacieśniającą się współpracę Platformy Obywatelskiej i PSL oraz kryzys Trzeciej Drogi, który – jego zdaniem – pozostawił bez politycznej reprezentacji część wyborców o wolnorynkowych poglądach.

Ryszard Petru to ekonomista i jeden z najbardziej rozpoznawalnych polityków liberalnego centrum ostatniej dekady. W 2015 roku założył Nowoczesną, która w swoim pierwszym starcie wyborczym zdobyła 7,6 proc. głosów i wprowadziła do Sejmu 28 posłów. Rok później ugrupowanie notowało w niektórych sondażach poparcie sięgające nawet 20 proc. i przez krótki czas było postrzegane jako główny konkurent Platformy Obywatelskiej po stronie opozycji.

Dynamiczny wzrost okazał się jednak krótkotrwały. Partii zaszkodziły wewnętrzne konflikty, problemy organizacyjne oraz seria wizerunkowych wpadek jej lidera. W kolejnych latach Nowoczesna traciła poparcie, Petru stracił stanowisko przewodniczącego i odszedł z ugrupowania, które stopniowo zbliżało się do Platformy Obywatelskiej. W 2025 roku Nowoczesna zakończyła samodzielne funkcjonowanie, stając się częścią Koalicji Obywatelskiej.

Do aktywnej polityki Petru wrócił w 2023 roku, zdobywając mandat poselski z warszawskiej listy Trzeciej Drogi. Po nieudanej próbie przejęcia przywództwa w Polsce 2050 i późniejszym rozłamie w ugrupowaniu znalazł się w klubie Centrum. Dziś przekonuje, że polskiej polityce brakuje wyraźnie wolnorynkowej, proeuropejskiej formacji zdolnej rywalizować o część elektoratu Konfederacji. To właśnie tę polityczną lukę ma wypełnić jego nowy projekt.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Prezydent Polski Karol Nawrocki dopuścił się nieprzyjaznego gestu wobec naszego narodu, pozbawiając prezydenta Ukrainy przyznanego mu wcześniej Orderu Orła Białego. Bez wątpienia jest to prezent dla moskiewskiego agresora, który bezwzględnie wykorzysta go przeciwko obu naszym krajom” – napisał w komunikatorze Telegram Kyryło Budanow, szef kancelarii prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego (na zdjęciu u góry).

W geście protestu Budanow poinformował o zwrocie Złotego Krzyża Oficerskiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, którym został odznaczony w 2025 roku za wkład we wzmacnianie współpracy międzynarodowej i rozwój relacji Polski z innymi państwami. Była to reakcja na decyzję prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego.

Szef kancelarii Zełenskiego podkreślił, że Ukraina szanuje pamięć historyczną innych narodów i oczekuje takiego samego szacunku dla własnej pamięci oraz godności narodowej.

„Nasze narody łączą wieloletnie relacje i różne karty historii – zarówno heroiczne, jak i tragiczne. Powinno to być okazją do pogłębionej refleksji, a nie prymitywnych politycznych spekulacji” – napisał Budanow.

Przeczytaj także:

„Katastrofalny błąd”

Decyzję Nawrockiego skrytykował również przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Rusłan Stefanczuk. Ocenił, że prezydent Polski „popełnił katastrofalny błąd”, który może mieć „daleko idące negatywne konsekwencje dla partnerstwa ukraińsko-polskiego”.

Stefanczuk zarzucił Nawrockiemu, że decyzja była „celowa, zaplanowana i szkodliwa”, zwłaszcza w kontekście zbliżającej się konferencji poświęconej odbudowie Ukrainy oraz współpracy parlamentarnej obu państw. Przypomniał też, że Wołodymyr Zełenski, odbierając Order Orła Białego w 2023 roku, podkreślał, iż przyjmuje go w imieniu całego narodu ukraińskiego, który od lat stawia opór rosyjskiej agresji.

Szef ukraińskiego parlamentu ocenił również, że „krótkowzroczne wewnętrzne rozgrywki polityczne” nie powinny być stawiane ponad jedność wobec wspólnego zagrożenia ze strony Rosji. Jak dodał, „historia tego nie zapomni, ani nie wybaczy”.

„Jednak nasze narody przez to przejdą. Ponieważ jesteśmy wielkimi narodami o trudnej przeszłości, lecz pięknej przyszłości” – podsumował Stefanczuk.

Decyzję Nawrockiego skrytykował też premier Donald Tusk.

„Konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników. Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej” – napisał Tusk w piątek 19 czerwca późnym wieczorem na X.

Jaki jest kontekst?

Prezydent RP Karol Nawrocki w piątek 19 czerwca odebrał prezydentowi Ukrainy Order Orła Białego. „Są granice, których w relacjach polsko-ukraińskich przekraczać nie wolno” – twierdził w specjalnym wystąpieniu Karol Nawrocki. Tą granicą zdaniem prezydenta jest nazwanie jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imieniem „bohaterów UPA”.

Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego – najwyższe polskie odznaczenie państwowe – w kwietniu 2023 roku z rąk Andrzeja Dudy. Był to wyraz uznania dla jego przywództwa i postawy podczas rosyjskiej inwazji oraz dla walczącego o niepodległość narodu ukraińskiego.

Nawrocki podkreślił, że jego decyzja nie jest wymierzona przeciwko narodowi ukraińskiemu i nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa. „Nic się nie zmieniło” w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją — oświadczył Karol Nawrocki.

Spór wpisuje się jednak w szerszy kontekst napięć wokół polityki historycznej i rosnącej popularności antyukraińskich haseł w części polskiej prawicy. Decyzja wywołała szczególne kontrowersje także ze względu na moment jej ogłoszenia. Zapadła kilka dni przed międzynarodową konferencją poświęconą odbudowie Ukrainy w Gdańsku, która ma zgromadzić przywódców państw, przedstawicieli instytucji unijnych i inwestorów.

Krytycy prezydenta argumentują również, że publiczny spór między Warszawą i Kijowem osłabia jedność państw wspierających Ukrainę w wojnie z Rosją i może zostać wykorzystany propagandowo przez Kreml, który od początku inwazji stara się podsycać napięcia między Ukrainą a jej zachodnimi sojusznikami.

Tego samego dnia Nawrocki oświadczył również, że sprzeciwia się członkostwu Ukrainy w Unii Europejskiej, argumentując, że mogłoby ono zagrozić interesom polskiego rolnictwa.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

O postawieniu zarzutów poinformowała w piątek wieczorem Prokuratura Krajowa na platformie X.

„Prokurator z lubelskiego wydziału PZ PK przedstawił dziś obywatelowi Gruzji Elnurowi A. zarzut zabicia 15 czerwca 2026 r. w Białej Podlaskiej obywatela Federacji Rosyjskiej Roberta K. poprzez oddanie w jego kierunku 5 strzałów z broni palnej (art. 148 § 1 k.k.).

Przesłuchany w charakterze podejrzanego Elnur A. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień. Wobec zachodzącej obawy ucieczki i ukrycia się, obawy matactwa, a nadto groźby wymierzenia surowej kary, prokurator skierował dziś do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie wniosek o zastosowanie wobec podejrzanego tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy”.

Rosyjski artysta i krytyk Władimira Putina, Robert Kuzowkow, znany jako Siemion Skriepecki, został zastrzelony w Białej Podlaskiej. Do zabójstwa doszło w poniedziałek 15 czerwca rano, między 9:30 a 9:45, na jednym z osiedli na parkingu za pawilonami handlowymi na ulicy Królowej Jadwigi.

Jak przekazali śledczy, do ofiary podszedł mężczyzna, oddał trzy strzały z broni krótkiej. Gdy pokrzywdzony upadł na chodnik, mężczyzna podszedł i oddał jeszcze dwa strzały. Kuzowkow został śmiertelnie zraniony w głowę i klatkę piersiową.

Oględziny zwłok wykazały łącznie siedem ran postrzałowych (głowy i klatki piersiowej oraz pleców), dokładnie pięć ran wlotowych i dwie wylotowe.

Elnura A. policja zatrzymała w czwartek rano w jednym z hosteli w Piastowie pod Warszawą. Mężczyzna posługuje się paszportem wydanym na 36-letniego obywatela Gruzji. Według policji mężczyzna raczej działał sam, choć śledczy sprawdzają wszystkie okoliczności tej sprawy m.in. czy ktoś mu pomagał w zorganizowaniu zamachu, a potem w ucieczce z miejsca zdarzenia.

Na początku tygodnia śledczy zatrzymali dwóch innych mężczyzn, obywateli Białorusi. Nie postawiono im jednak zarzutów, a ich związek ze sprawą miał być przedmiotem dalszych ustaleń.

Jaki jest kontekst

„Może się okazać, że mamy do czynienia ze zbrodnią polityczną i zabójstwem na zlecenie” – pisała na łamach OKO.press Anna Mierzyńska. Skriepecki był bowiem niewygodny dla reżimu Władimira Putina ze względu na swoją działalność, nie tylko w Polsce, ale w całej Europie.

Skriepecki przyjechał do Polski w 2021 roku. Trafił do ośrodka dla uchodźców w Białej Podlaskiej, a gdy z niego wyszedł, zamieszkał w tym mieście. Biała Podlaska to miasto położone blisko granicy z Białorusią, dlatego mieszka tam wielu uchodźców z tamtego państwa.

Skriepecki jeździł jednak po różnych krajach europejskich. Organizował w nich akcje ośmieszające Putina. W ostatni weekend był w Berlinie, gdzie chodził po ulicach z portretem Stalina w rękach i przywiązaną do spodni flagą Rosji, która ciągnęła się za nim po ziemi. Śpiewał też własną wersję radzieckiej piosenki „Sołnecznyj krug”. Robił to w czasie, gdy w rosyjskiej ambasadzie odbywały się uroczystości z okazji państwowego święta – Dnia Rosji.

Jak pisze Mierzyńska, artysta po akcji w Berlinie miał dostawać pogróżki. Ostatni wpis, prezentujący groźby śmierci, opublikował na swoim kanale na Telegramie w poniedziałek, krótko po godzinie 8.

Przeczytaj także:

Przeczytaj także: