Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

„Biorąc pod uwagę, że wasz kraj zdecydował się nie przyznać mi Pokojowej Nagrody Nobla za powstrzymanie ośmiu wojen i więcej, nie czuję już obowiązku myślenia wyłącznie o pokoju, choć zawsze będzie on najważniejszy. Mogę teraz myśleć o tym, co jest dobre i właściwe dla Stanów Zjednoczonych Ameryki” – napisał Donald Trump w liście skierowanym do norweskiego premiera. Dodał też, że dąży do „całkowitej kontroli nad Grenlandią”.

Treść pisma udostępnił w mediach społecznościowych Nick Schifrin, dziennikarz amerykańskiej stacji telewizyjnej PBS News.

Informacje potwierdził redakcji Politico premier Norwegii Jonas Gahr Støre.

Støre powiedział norweskiemu dziennikowi VG, że list Trumpa był odpowiedzią na krótką wiadomość wcześniej wysłaną tego samego dnia do prezydenta USA. Premier Norwegii działał w imieniu własnym oraz prezydenta Finlandii Alexandra Stubba. Obaj nordyccy przywódcy wezwali Trumpa do deeskalacji napięć i zaproponowali trójstronną rozmowę telefoniczną.

Nagroda nie jest przyznawana przez rząd Norwegii. Jej przyznawaniem zajmuje się niezależna komisja.

Trump napisał w liście też, że „Dania nie jest w stanie ochronić tego terytorium (Grenlandii, przyp. red.) przed Rosją ani Chinami. Dlaczego więc w ogóle miałaby mieć ‘prawo własności’? Nie istnieją żadne pisemne dokumenty, jest tylko fakt, że setki lat temu dopłynęła tam jakaś łódź. A przecież my również dopływaliśmy tam łodziami”.

Donald Trump jednak zapomniał, że Stany Zjednoczone uznały duńską suwerenność nad Grenlandią w ramach porozumienia z początku XX wieku, związanego ze sprzedażą przez Danię Wysp Dziewiczych USA. W zamian Waszyngton zobowiązał się nie kwestionować duńskich praw do Grenlandii.

„Zrobiłem dla NATO więcej niż jakakolwiek inna osoba od momentu jego powstania. Teraz NATO powinno zrobić coś dla Stanów Zjednoczonych. Świat nie będzie bezpieczny, dopóki nie będziemy mieć pełnej i całkowitej kontroli nad Grenlandią” – napisał Trump

Jaki jest kontekst

W weekend Trump ogłosił, że od 1 lutego nałoży cła na państwa europejskie, które sprzeciwią się jego planom przejęcia Grenlandii. To skłoniło przewodniczącego Rady Europejskiej António Costę do zwołania nadzwyczajnego szczytu unijnych przywódców jeszcze w tym tygodniu.

W niedzielę 18 stycznia premier Norwegii oświadczył na konferencji prasowej, że jego kraj nie da się zastraszyć ani przymusić do zmiany stanowiska w sprawie Grenlandii i kwestii suwerenności. Podkreślił, że sprawy bezpieczeństwa i nienaruszalności granic nie mogą być rozgrywane poprzez naciski handlowe.

Odnosząc się do zapowiedzi Donalda Trumpa o cłach wobec ośmiu europejskich państw wspierających Grenlandię, zaznaczył, że Norwegia nie zaakceptuje sytuacji, w której instrumenty gospodarcze stają się narzędziem politycznej presji w fundamentalnych sprawach.

Trump od miesięcy intensywnie zabiegał o Pokojową Nagrodę Nobla, którą w 2009 roku otrzymał były prezydent USA Barack Obama. Wielokrotnie twierdził też, że doprowadził do zakończenia co najmniej ośmiu konfliktów zbrojnych, choć te deklaracje są podważane przez organizacje weryfikujące fakty.

Ostatecznie nagrodę przyznano wenezuelskiej liderce opozycji Marii Corinie Machado. W zeszłym tygodniu wręczyła ona Trumpowi swój medal, jednak Komitet Noblowski podkreślił później, że choć sam medal może zmieniać właścicieli, to wyróżnienia nie da się formalnie przekazać innej osobie.

Aż 73 proc. Amerykanów jest przeciwnych przejęciu Grenlandii przez USA siłą – wynika z sondażu przeprowadzonego przez YouGov 15 stycznia.

87 proc. wyborców Demokratów jest przeciwnych wykorzystaniu siły do przejęcia Grenlandii. Tak samo 73 proc. wyborców niezależnych i 60 proc. wyborców Republikanów. Zaledwie 15 proc. wyborców Partii Republikańskiej poparłoby takie rozwiązanie.

Czytaj więcej tekstów OKO.press

Przeczytaj także: