Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

„Zwracamy się z prośbą do wszystkich, którzy mogli doświadczyć krzywdy ze strony zmarłego bp. Gerarda Bernackiego, a także do osób posiadających wiedzę o ewentualnych krzywdach, przestępstwach lub okolicznościach mogących mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, o kontakt” – to fragment komunikatu, jaki w poniedziałek, 15 czerwca, pojawił się na stronie Archidiecezji Katowickiej.

Metropolita powołał specjalny zespół, którego celem jest zbadanie, czy biskup Bernacki, który współkierował śląską diecezją przez 24 lata (między 1988 a 2012 rokiem) molestował lub wykorzystywał seksualnie dzieci.

Szymon Piegza oraz Magdalena Rigamonti na łamach Onetu opisali, że mężczyzna ten zgłosił się kurii już w lutym. „Na początku 1985 r. razem z ks. Bernackim chodził po kolędzie. Po skończonej wizycie duszpasterskiej wracali na plebanię i właśnie tam duchowny miał obmacywać chłopca. Skrzywdzony zapewnia, że do takich sytuacji doszło co najmniej kilka razy” – piszą dziennikarze Onetu.

Mężczyzna zgłosił oficjalne zawiadomienie, a ponieważ Gerard Biernacki nie żyje (zmarł w 2018 roku), nie można przeprowadzić wewnątrzkościelnego procesu. Kuria zdecydowała się jednak zbadać sprawę.

Jak potwierdza ksiądz Rafał Sitek, rzecznik katowickiej archidiecezji, zespół pracuje od 1 kwietnia. Przeanalizował dokumentację, wysłuchał skrzywdzonych – i czeka na zgłoszenie innych. „Mamy świadomość, że podjęcie takiego kontaktu może wiązać się z trudnymi emocjami i powrotem do bolesnych doświadczeń. Każda osoba zgłaszająca się do zespołu zostanie wysłuchana z szacunkiem, życzliwością, z poszanowaniem jej godności oraz troską o jej bezpieczeństwo i prywatność” – czytamy w komunikacie archidiecezji.

Jaki jest kontekst?

Biskup Gerard Bernacki zakończył pracę duchownego w 2012 roku, w atmosferze skandalu. Ówczesny papież Benedykt XVI nałożył na niego nie tylko obowiązek opuszczenia kurii, ale i zakazał sprawowania posług religijnych na terenie Katowic. Mężczyzna przez sześć lat, aż do śmierci, mieszkał w zakonach braci bonifratów.

Formalnie rezygnację złożył sam biskup Bernacki. Rezygnację złożono jednak zgodnie z zapisem 401 par. 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego, który mówi, że „usilnie prosi się biskupa (...), który z powodu choroby lub innej poważnej przyczyny nie może w sposób właściwy sprawować swojego urzędu, by złożył rezygnację z urzędu”.

Powodem decyzji papieża były problemy alkoholowe księdza Bernackiego. Nie wiadomo, czy do tej pory Watykan lub śląska kuria miały wiedzę na temat czynów pedofilskich biskupa.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Mężczyzna został zatrzymany w związku ze spowodowaniem średniego uszczerbku na zdrowiu oraz znieważeniem na tle narodowościowym obywatela Azerbejdżanu” – poinformowała policja na portalu X. Chodzi o zdarzenie z piątku, 12 czerwca, kiedy napastnik zaatakował pałką teleskopową taksówkarza z Azerbejdżanu przy Dworcu Gdańskim w Warszawie.

„Policjanci ze śródmiejskiej komendy jeszcze tego samego dnia ustalili dane mężczyzny” – czytamy w policyjnym oświadczeniu. W niedzielę, w południe zgłosił się ze swoim adwokatem do Komendy Rejonowej Policji Warszawa I przy ul. Wilczej. To 36-letni obywatel Polski, mieszkaniec Warszawy.

„Z zatrzymanym trwają czynności procesowe. Sprawę nadzoruje Prokuratura Rejonowa Warszawa Żoliborz w Warszawie. Mężczyźnie grozi do 5 lat pozbawienia wolności” – podaje policja.

Jaki jest kontekst?

O ataku na taksówkarza poinformowała pasażerka samochodu. Opisała w mediach społecznościowych.

„Zdążyłam zatrzasnąć drzwi i potwierdzić, że mam na imię Marta, gdy podbiegł obcy mężczyzna i kopnął samochód w nadkole. Zdumieni wyskoczyliśmy z taksówki. Mężczyzna krzyczał »WYP***DALAJ STĄD! WYP***DALAJ STĄD!«” – relacjonuje pani Marta. „Przeczuwając, co nastąpi, zaczęłam robić zdjęcia: agresywnemu mężczyźnie, tablicy rejestracyjnej samochodu, z którego do nas wybiegł. Po chwili otworzył bagażnik i wyciągnął z niego pałkę teleskopową” – opisuje na Facebooku.

Napastnik bił taksówkarza po ramieniu i po głowie. Mężczyzna próbował się bronić, pasażerka zadzwoniła na policję i po karetkę. „Naib [to imię taksówkarza – od aut.] mieszka i pracuje w »naszym kraju« od czterech lat. Jest tu legalnie. Ma pesel. Mówi, że nigdy wcześniej nic mu się takiego nie przydarzyło” – pisze pasażerka.

Na szczęście prześwietlenie głowy nie wykazało uszkodzeń. Pani Marta pisze: „Zdążyłam przeprosić go już za nasz kraj… ”.

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W niedzielę 14 czerwca – w dzień swoich 80 urodzin – Donald Trump poinformował o podpisaniu wstępnego memorandum mające prowadzić do zakończenia wojny w Zatoce Perskiej. Według Trumpa porozumienie zakłada między innymi całkowite odblokowanie cieśniny Ormuz i zniesienie amerykańskiej blokady irańskich portów. Szczegóły memorandum nie zostały ujawnione. Nie wiadomo więc na przykład, jaki ma być los irańskiego programu atomowego.

Jednym ze spornych punktów porozumienia dotyczy ofensywy Izraela w Libanie. Izrael i Hezbollah ignorowały w ostatnich tygodniach apele Waszyngtonu o zaprzestanie wzajemnych ataków. Iran uznawał, że izraelskie ataki stanowią złamanie porozumienia o zawieszeniu broni w konflikcie z Izraelem i USA. Wiceminister spraw zagranicznych Iranu Kazem Gharibabadi mówił z kolei, że porozumienie obejmuje między innymi złagodzenie sankcji wobec Iranu, a dokument będzie zawierał również punkty dotyczące programu jądrowego Teheranu.

„Nie mamy żadnej gwarancji, że kwestia programu jądrowego zostanie kiedykolwiek rozwiązana, ale Iran pokazał światu, że potrafi potraktować światową gospodarkę jako zakładnika i wywalczyć w zamian ustępstwa ze strony Stanów Zjednoczonych”- skomentował były rzecznik Białego Domu z czasów kadencji Joe Bidena Matthew Miller, cytowany przez agencję Reutera. Reuters podaje, że według wysokich rangą irańskich urzędników Stany Zjednoczone mogą zgodzić się na odblokowanie 25 miliardów dolarów zamrożonych irańskich aktywów.

Kształt projektu nie podoba się Tel Awiwowi, a według tamtejszej administracji nie jest wiążący dla Izraela. „Pomimo obecnych czy przyszłych nacisków sprzeciwiamy się wycofaniu armii z Libanu” – stwierdził minister obrony Israel Kac.

„Nie jesteśmy partnerami tego porozumienia, które nie gwarantuje naszego bezpieczeństwa. Nie możemy wycofać się z żadnego terytorium (w Libanie) zdobytego przez naszych bojowników” – mówił z kolei szef resortu bezpieczeństwa wewnętrznego, Itamar Ben Gwir.

Najważniejszy dla światowej gospodarki punkt dokumentu ma dotyczyć odblokowania Cieśniny Ormuz, przez którą przed wybuchem konfliktu przepływało około 20 proc. światowych transportów ropy. Trump zapowiedział, że przesmyk pomiędzy Zatoką Perską a Morzem Arabskim zostanie otwarty w piątek. Jednocześnie nakazał zniesienie amerykańskiej blokady irańskich portów. Reakcja rynku surowcowego jest błyskawiczna – ceny surowca dominujących typów Brent oraz WTI spadły do najniższych od początku marca poziomów około 80 dolarów za baryłkę.

Przeczytaj także:

Piotr Pacewicz odebrał wyróżnienie Fundacji Polcul im. Jerzego Bonieckiego „za konsekwentną edukację demokratyczną i społeczną, spopularyzowanie dziennikarstwa fact-checkingowego oraz za stworzenie OKO.press” 13 czerwca 2026. Wyróżnieniu towarzyszy nagroda pieniężna w wysokości 20 tys. zł, którą Pacewicz wpłacił na fundusz „Pomóżmy Ukraińcom”.

[na zdjęciu wręczenie nagrody. Od lewej: Ewa Siedlecka, członkini Kapituły, Jerzy Szafjański, konsultant nagrody (częściowo zasłonięty), Piotr Pacewicz, a dalej trzej dyrektorzy Fundacji Polcul: Adam Warzel, prof. Jan Pakulski i Wojciech Zagala]

Odbierając nagrodę, Pacewicz mówił o misji OKO.press, jaką od równo 10 lat jest dziennikarstwo obywatelskie stawiające na wartości demokratyczne i prawa człowieka. Konsekwentnie, wyraźniej niż inne media, sprzeciwiamy się dzisiaj podsycaniu nastrojów antyukraińskich przez polityków prawicy, ale także demaskujemy oportunizm i populizm koalicji rządzącej, która nie potrafi się zdobyć na kontrnarrację. Co gorsza, przyjęta przez parlament tzw. ustawa wygaszeniową, od 5 marca 2026 r. dosłownie z dnia na dzień zabrała dostęp do opieki medycznej ponad 300 tys. uchodźcom, w tym tysiącom osób z najbardziej wrażliwych grup: chorym na raka i osobom dializowanym, ludziom starym, matkom z kilkorgiem dzieci.

Pacewicz zainicjował zbiórkę „Pomóżmy Ukraincom” dla Ukrainek i Ukraińców, którzy znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji.

Przeczytaj także:

„Nie mogę sobie wyobrazić lepszego przeznaczenia nagrody, jaką otrzymałem, niż przekazanie jej uchodźcom i uchodźczyniom, których tak źle potraktowało moje państwo” – powiedział Pacewicz.

Po wpłacie Pacewicza na koncie „Pomóżmy Ukraińcom” było w poniedziałek rano już 1 mln 915 tys. 564 zł. Potrzeby są jednak znacznie większe, zwłaszcza że od 1 lipca 2026 władze zapowiadają drastyczną redukcję miejsc w Ośrodkach Zbiorowego Zakwaterowania.

Nagrodzeni 2026. Kto i za co?

Dyrektorzy Polculu komentowali, że dla australijskiej Polonii OKO.press jest jednym z cenionych źródeł informacji o tym, co dzieje się w Polsce, zwłaszcza w dziedzinie praworządności i przestrzegania praw człowieka. „Czytamy was nawet na Tasmanii” – powiedział Jan Pakulski, który jest profesorem emerytem tamtejszego uniwersytetu.

Piotr Pacewicz jest współzałożycielem OKO.press, do 2024 roku był redaktorem naczelnym, a obecnie jest prezesem fundacji Ośrodek Kontroli Obywatelskiej, wydawcy portalu. Pracę dziennikarską zaczął w 1982 roku w podziemnym „Tygodniku Mazowsze”, przy Okrągłym Stole był sekretarzem prof. Bronisława Geremka, kierującego negocjacjami politycznymi z władzami PRL. Był jednym z założycieli „Gazety Wyborczej” w 1989 roku i jej wicenaczelnym do 2012 roku.

Obok Pacewicza wyróżnienia Polculu dostali (uzasadnienia za komunikatem Fundacji Polcul):

• Magdalena Czajka za przywracanie pamięci o żydowskich mieszkańcach Żelechowa i troskę o ślady ich obecności [na zdjęciu wyżej – w środku w brązowej sukience w białe wzory];
• Marina Hulia, Ukrainka mieszkająca od 30 lat w Polsce, za uparte, optymistyczne, spontaniczne, czułe i niespożyte „naprawianie świata” przez pomaganie [dzieciom, uchodźcom, ale też rodzinom więźniów kryminalnych – red.] i tworzenie wspólnoty ludzi pomagających oraz bycie inspiracją [piąta od lewej, w różowej chustce];
• Olga Knapik za działalność na rzecz opiekunów osób z niepełnosprawnościami oraz zaangażowanie w ochronę środowiska i praw zwierząt [stoi za Hulią, obok Pacewicza];
• Szymon Suwała za promowanie rzetelnej nauki, edukację obywatelską i walkę z dezinformacją [czwarty od prawej];
• Robert Traba za współtworzenie Wspólnoty Kulturowej „Borussia” oraz działania na rzecz dialogu międzykulturowego na Warmii i Mazurach [trzeci od prawej];
• Małgorzata Tkacz-Janik za intensywne wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego, za wielostronne, konsekwentne wspieranie praw kobiet, praw mniejszości, za promowanie kultury śląskiej, za odwagę i za wyobraźnię społeczną [druga od prawej];
• Zenon Wojtas za organizowanie pomocy dla walczącej Ukrainy oraz ochronę karpackiej przyrody, a w szczególności objęcie monitoringiem dzikich zwierząt i badanie ich zachowań [szósty od prawej w zielonej podkoszulce].

Fundacja Polcul powstała w Australii w 1980 roku z inicjatywy Jerzego Bonieckiego, przemysłowca z Sydney, społecznika wielkiego formatu. Była wyrazem rozbudzonej przez Sierpień 1980 roku nadziei na odzyskanie suwerenności, ale też niepokoju o przyszłość rodzącej się w Polsce demokracji. Postawiła sobie za cel popieranie niezależnych i prodemokratycznych społecznych inicjatyw i tego się trzyma do dzisiaj. Zasilana jest kolejnymi wpłatami australijskiej Polonii.

Wśród ponad 1700 osób nagrodzonych byli m.in.: Stefan Bratkowski, Zbigniew Bujak, Władysław Frasyniuk, Zbigniew Herbert, Anka Kowalska, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, Jan Lityński, Tadeusz Mazowiecki, Adam Michnik, Janusz Onyszkiewicz, Władysław Siła-Nowicki, Donald Tusk, Zbigniew Wujec, Olga Tokarczuk, Agnieszka Holland, Helena Łuczywo.

Co się stało?

Z okazji 80. urodzin Trumpa Putin wysłał mu życzenia, a następnie prezydenci rozmawiali przez telefon. Była to trzynasta rozmowa od czasu objęcia przez Trumpa urzędu w 2025 r., więc nie jest już medialną sensacją.

Po tym, jak Kreml poinforował o rozmowie, także Kijów ogłosił, że prezydent Zełenski rozmawiał dziś z Trumpem.

Z relacji o rozmowie Putina z Trumpem wynika, że Putin robił wszystko, by Trump nie odwrócił się od niego. Na zaczynającym się 16 czerwca szczycie G7 prezydent USA może się dowiedzieć od sojuszników i samej Ukrainy, że Rosji na wojnie w Ukrainie idzie źle, więc wojnę da się zakończyć, zwiększając presję na Rosję – a nie na Ukrainę.

Przeczytaj także:

„Wysoko cenię wzajemne zrozumienie, jakie się między nami wytworzyło i które pozwala nam bezpośrednio i szczerze omawiać wszelkie, nawet najbardziej złożone, kwestie z zakresu stosunków dwustronnych i międzynarodowych” – napisał Putin.

O rozmowie telefonicznej Putin-Trump poinformował doradca Putina Uszakow. „Prezydent Rosji nie krył szacunku dla walecznego ducha Donalda Trumpa, jego zdolności do znoszenia ciosów, skutecznego pokonywania przeszkód i wytrwałego dążenia do celów”. Trump miał obiecać Putinowi, że jego wysłannicy, zięć Kushner i partner biznesowy Witkoff wrócą na rozmowy do Moskwy, jak tylko Przestaną być „ściśle zaangażowani w sprawy Iranu”.

„W odniesieniu do konfliktu ukraińskiego, Donald Trump po raz kolejny podkreślił potrzebę zakończenia działań wojennych. Oświadczył, że jest gotowy wpłynąć zarówno na swoich europejskich partnerów, jak i na Kijów, w tym podczas zbliżających się spotkań na szczycie G7”. Według Uszakowa Trumpa miały zmartwić ataki Ukrainy na Rosję, gdyż „z pewnością utrudniają rozwiązanie konfliktu”. A „jak najszybsze zakończenie wojny otworzy perspektywy na zbudowanie prawdziwie nowej jakości relacji amerykańsko-rosyjskich”.

Putin mówi, że zwycięża

Putin miał przekonywać Trumpa, że ukraińskie ataki na Rosję „nie zmienią krytycznej sytuacji Ukrainy na polu bitwy”. Ale – obawia się Putin — na spotkaniu G7 we francuskim Evian, na które właśnie leci Trump, Europejczycy przedstawią mu sytuacje „dokładnie odwrotnie”.

Putin też najwyraźniej tłumaczył się z odmowy spotkania z prezydentem Zełenskim, który mu to zaproponował w otwartym liście. Wyjaśnił Trumpowi, że oczywiście spotka się z Zełenskim, ale nie w kraju neutralnym, tylko w Moskwie.

Przeczytaj także:

Putin mówił też Trumpowi, że Zełenski chce w Ukrainie czcić „nazistowskich zbrodniarzy”, na co Trump miał wspomnieć o sojuszu USA i ZSRR w czasie II wojny.

Zełenski informuje Trumpa

Jeśli chodzi o rozmowę Zełenski-Trump, to Wołodymyr Zełenski poinformował w mediach społecznościowych, że on i Trump „rozmawiali o sprawach, które mogą teraz pomóc w zaprowadzeniu pokoju, a ja poinformowałem prezydenta o najnowszych wydarzeniach na polu bitwy i o tym, jak nasza pozycja się wzmocniła”.

„Uzgodniliśmy, że omówimy więcej podczas naszego spotkania na szczycie G7. Mamy kilka dobrych pomysłów, które mogą pomóc w promowaniu pokoju i ochronie życia” – dodał Zełenski. Pochwalił Trumpa za celne uwagi dotyczące sytuacji na Krymie.

Jaki jest kontekst?

To, z jaką żarliwością Putin spieszy, by złożyć życzenia Trumpowi, jest nowością w relacjach między nimi. Sytuacja jest jednak nowa. Już w maju Putin dzwonił do Trumpa, żeby załatwić rozejm na defiladę w Moskwie 9 maja. Ukraińskie drony sięgały bowiem stolicy Rosji. Ukraińcy zgodzili się na rozejm pod warunkiem uwolnienia tysiąca jeńców.

Potem Amerykanie zrezygnowali z mediacji między Ukrainą a Rosją. Uznali, że strony nie są w stanie się porozumieć – bowiem Ukraina wspierana przez państwa Europy nie przyjmuje rosyjskiego dyktatu. Ostatnie rozmowy odbyły się w lutym, a potem USA zaangażowały się w konflikt w Iranie.

Tymczasem sytuacja na wojnie w Ukrainie zaczęła się zmieniać na niekorzyść Rosji. Wbrew opowieściom Putina o tym, że jego armia „nieustannie posuwa się do przodu”, front utknął. Natomiast wzrosła presja ukraińska na Rosję. Ukraińcy przejęli przy pomocy dronów kontrolę nad bezpośrednim zapleczem frontu, odcinają też od dostaw okupowany Krym. Zniszczyli prowadzące tam mosty i kontrolują główne szlaki transportowe. Jednocześnie atakują zakłady przemysłu zbrojeniowego, rafinerie i porty w Rosji – nawet ponad tysiąc kilometrów od granicy. Rosja nazywa to „atakami na cele cywilne”, choć ewidentnie chodzi o uniemożliwienie Rosji dalszego prowadzenia wojny.

Przeczytaj także:

Putin przyznał 12 czerwca, że ataki na Rosję są dotkliwe – ale wierzy, że nie złamią gospodarki i nie wywołają napięć społecznych. Zapowiada też, że niebawem jego armia znajdzie odpowiedź na ukraińskie drony i coraz częściej używane rakiety. Na razie jednak obiecał tylko więcej ataków na miasta Ukrainy.

Przeczytaj także: