Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Zapowiedział to rzecznik prezydenta, Rafał Leśkiewicz. Jak stwierdził, prace nad propozycjami zmian mają zakończyć się przed upływem prezydenckiej kadencji.

„To nie będą spotkania przy kawie i ciasteczkach, a konkretna, merytoryczna praca” – mówił Leśkiewicz. Jak zapowiedział, do zgromadzenia zaproszeni zostaną przedstawiciele klubów i kół poselskich, tak, by projekt ustawy zasadniczej mógł być wypracowany w ramach „pewnego konsensusu politycznego”. Jak dodawał, Pałac Prezydencki nie obawia się zderzenia ze sobą różnych wizji państwa.

„Właśnie o to chodzi, żeby się ścierały różne poglądy, różne opinie. Na początek burza mózgów, wypracowanie wspólnego projektu, który zostanie potem, oczywiście, formalnie procedowany przez polski parlament, zgodnie z zasadami. Referendum jeszcze jest potrzebne – to wszystko to są rzeczy, które są wpisane w ten kalendarz pracy” – mówił rzecznik. Do tej pory Karol Nawrocki powołał przy swoim urzędzie 14 różnych rad o charakterze pomocniczym i konsultacyjnym, a w najbliższych dniach, oprócz tej konstytucyjnej, powstać ma również Rada do spraw Polonii i Polaków za granicą.

Jaki jest kontekst?

Prezydent próbę zmiany konstytucji zapowiedział zaraz po zaprzysiężeniu:

„Przed nami, szanowny panie premierze, panie prezydencie, drodzy członkowie Zgromadzenia Narodowego. Także zadanie dla naszej przyszłości. Takie zadanie, które wymaga już teraz aktywności prezydenta Rzeczypospolitej i wszystkich stronnictw politycznych. Ja z uznaniem patrzę na twórców konstytucji z roku 1997, której jestem i będę strażnikiem konstytucji, która obowiązuje. Natomiast dzisiaj, drodzy państwo, po blisko 30 latach jesteśmy w zupełnie nowej sytuacji społecznej, sytuacji geopolitycznej. Przez te blisko 30 lat wydarzyło się tak wiele sporów kompetencyjnych” – mówił w orędziu przed Zgromadzeniem Narodowym.

W rozmowie z Kanałem Zero Nawrocki zaproponował między innymi przejście do systemu prezydenckiego, w którym to głowa państwa stoi na czele rządu i ma ostateczny głos w najważniejszych dla kraju sprawach. Jak stwierdził, nie upiera się przy tym, ale jego celem jest przeniesienie odpowiedzialności na jeden ośrodek władzy, by uniknąć paraliżu związanego z niezgodą pomiędzy rządem a prezydentem. „W toku kampanii wyborczej naród pokłada nadzieję w swoim prezydencie. Więc albo trzeba Polaków pozbawić prawa wyboru prezydenta i uznać, że mamy system kanclerski, albo zrobić system prezydencki” – mówił Nawrocki.

Zgodnie z art. 235 pkt 4. Konstytucji RP „Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów”.

Obecna opozycja jest bardzo daleka od takiej większości w Sejmie i nic nie wskazuje na to, żeby w przewidywalnej przyszłości się do niej zbliżyła.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Układ z Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem wszedł w życie mimo zastrzeżeń rolników z kilku krajów – w tym Polski – i zaskarżenia umowy przez Parlament Europejski do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ten sprawdzi zgodność umowy z unijnym prawem. Europarlamentarzyści mieli nadzieję, że odsunie to w czasie wprowadzenie umowy. Komisja zdecydowała jednak, że użyje jednego z przepisów Traktatu o funkcjonowaniu UE, stanowiącego, że przed wejściem w życie przepisów umowy międzynarodowej w życie można wprowadzić wstępną, tymczasową jej wersję. Niezależnie od protestów 9 stycznia 2026 na jej wprowadzenie zgodziła się większość państw członkowskich, poza Polską, Francją, Irlandią, Węgrami i Austrią. Orędowniczką połączenia dwóch rynków była szefowa KE, Ursula von der Leyen.

Warunki tymczasowej umowy są identyczne wobec tych zawartych w trwałym porozumieniu. Znosi ona cła na 91 proc. produktów w wymianie handlowej, w tym cła na samochody, ubrania, obuwie, wino i napoje alkoholowe. Mercosur zgodził się też na obniżenie lub zniesienie ceł na unijne produkty rolne – obecnie cła sięgają 55 proc.

Korzyści będzie liczył europejski przemysł, szczególnie ten samochodowy. Branża liczy na trzykrotny wzrost eksportu swoich modeli do krajów strefy Mercosur. Mogłoby to zrekompensować straty europejskich firm na chińskim rynku, gdzie przegrywają konkurencję z krajowymi producentami. Przeciwko umowie protestowali producenci żywności. Europejskie produkty będą musiały konkurować z tymi z Ameryki Południowej, gdzie koszty funkcjonowania gospodarstw są niższe – argumentowali rolnicy. Żywność z Ameryki Południowej importowana do UE będzie musiała spełnić europejskie normy bezpieczeństwa, a jej napływ do Europy ograniczają ujęte w umowie restrykcje. Określają one okresy przejściowe prowadzące do obniżenia cła do docelowego poziomu oraz kwoty ilościowe produktów dopuszczonych na rynek UE.

Najważniejsze z produktów objętych ograniczeniami to:

• wołowina: dopuszczonych 99 tys. ton rocznie z 6-letnim okresem przejściowym dojścia do niższego cła i końcowym cłem 7,5 proc. Roczna produkcja w UE wynosi 6 mln ton. W Polsce – 500 tysięcy ton.
• drób: 180 tys. ton po 5 latach, bez cła. Roczna produkcja mięsa drobiowego w UE to 13 mln ton. W Polsce – 3 mln ton.
• ser: 30 tys. ton, cło zdejmowane stopniowo przez 10 lat aż do osiągnięcia zera procent. Roczna produkcja w UE to 10 mln ton. W Polsce – niemal 1 mln ton.
• kukurydza i sorgo, czyli ważne składniki pasz: ilość 1 mln ton osiągnięta po 5 latach obowiązywania umowy, bez cła. W UE produkuje się 60 mln ton kukurydzy i ponad milion ton sorgo rocznie. Polska produkcja kukurydzy wynosi ok. 10 mln ton. Sorgo to wciąż nisza.

Mimo to minister rolnictwa Stefan Krajewski zapowiedział dalszy sprzeciw Polski wobec umowy. „Skarga do TSUE została złożona przez Parlament Europejski i jest rozpatrywana. Nie wykluczamy złożenia takiej skargi jako Polska, ale skargi nie składa minister rolnictwa. Tak jak minister rolnictwa nie jest odpowiedzialny za podpisanie bądź niepodpisanie umów międzynarodowych handlowych” – mówił kilka dni temu polityk PSL.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Janusz Kowalski złożył rezygnację członkostwa w klubie Parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwości. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych polityków prawicy wcześniej był członkiem Suwerennej Polski Zbigniewa Ziobry, wchłoniętej przez PiS. Jak podał rzecznik Prawa i Sprawiedliwości Rafał Bochenek, „konsekwencją tej decyzji – zgodnie ze statutem – jest także wystąpienie z partii PiS”.

„Dziś złożyłem rezygnację z członkostwa w klubie parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwości. Serdecznie dziękuję Koleżankom i Kolegom z PiS za lata świetnej współpracy. Pozostanę posłem niezrzeszonym skupionym na pracy dla Polski” – przekazał Kowalski, który jeszcze kilka godzin wcześniej występował na sejmowej mównicy w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości, krytykując ministrę klimatu Paulinę Hennig-Kloskę.

Według ustaleń Wirtualnej Polski rezygnacja Kowalskiego związana jest z aferą Zondacrypto. Portal donosi o spotkaniach posła z Przemysławem Kralem, byłym prezesem kryptowalutowego bankruta. Według informacji WP Kowalski rozmawiał z nim przynajmniej kilkukrotnie przy włączonych „zagłuszarkach” zakłócających pracę urządzeń nagrywających. Giełda kryptowalut upadła, pozostawiając klientów bez dostępu do ulokowanych tam środków. Jej szefostwo jest oskarżane o powiązania z prawicą. Firma sponsorowała konserwatywną konferencję CPAC w Rzeszowie z udziałem kandydującego wtedy na prezydenta Karola Nawrockiego, intensywnie reklamowała się w TV Republika, finansowała także Polski Komitet Olimpijski, kierowany przez kojarzonego z PiS prezesa Pawła Piesiewicza.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

Kowalski posłem po raz pierwszy został w 2019 roku, a do Sejmu wszedł z list Solidarnej Polski Zbigniewa Ziobry. Kojarzony jest między innymi jako wiceminister aktywów państwowych i wiceszef resortu rolnictwa w rządzie PiS, a także zaciekły przeciwnik polityki transformacji energetycznej i ograniczania emisji dwutlenku węgla do atmosfery. W latach 2014-15 był też wiceprezydentem Opola.

Co się wydarzyło?

Organizatorzy misji przekazują, że izraelska marynarka wojenna przechwyciła w ciągu nocy 15 z 58 ich statków. Według Times of Israel, w nocy zatrzymano około 175 aktywistów.

Jak informuje Global Sumud Polska, w misji wzięło udział ponad tysiąc wolontariuszy i wolontariuszek z całego świata. Flotylla zamierza przełamać izraelską blokadę Gazy i dostarczyć tam pomoc humanitarną.

Według informacji Global Sumud Polska izraelskie siły wojskowe na motorówkach zbliżyły się do łodzi flotylli, zagłuszyły kanały radiowe, w tym kanał alarmowy dla jednostek cywilnych, nękały uczestników dronami, celowały laserami i karabinami automatycznymi w stronę nieuzbrojonej misji cywilnej. Dalej nakazały zmianę kursu w kierunku izraelskiego portu Aszdod pod groźbą zatrzymania, konsekwencji prawnych i konfiskaty jednostek.

Wśród zatrzymanych jest Magdalena Górska – polska badaczka, adiunktka na Uniwersytecie Utrechckim, zaangażowana w działania na rzecz zakończenia współpracy uczelni z izraelskimi instytucjami bezpośrednio powiązanymi z kompleksem militarnym.

W wyprawie też wzięli udział inni polscy delegaci – Łukasz Kozak, Agata Wisłocka, Michał Grosz, Bartosz Baxi Ostrowski, Filip Ziarkiewicz i Kareem Mohammed Fatouh Awad.

Według ostatnich informacji Global Sumud Polska są bezpieczni i kontynuują rejs w kierunku Gazy na pozostałych statkach.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało komunikat, w którym zaznacza, że „z zaniepokojeniem monitoruje doniesienia o działaniach podjętych przez siły zbrojne Izraela wobec aktywistów uczestniczących w rejsie tzw. Global Sumud Flotilla”.

„Siłowe działania na wodach międzynarodowych to poważne naruszenie prawa międzynarodowego, w tym prawa morza. Wzywamy wszystkie strony do przestrzegania obowiązującego prawa międzynarodowego” – czytamy w komunikacie. MSZ dodaje, że polska służba konsularna podjęła działania w celu zapewnienia pomocy konsularnej obywatelom RP i jest w kontakcie z ich bliskimi.

„W MSZ pracuje Zespół Zarządzania Kryzysowego, który zebrał się niezwłocznie po otrzymaniu informacji o możliwym zagrożeniu bezpieczeństwa polskich obywateli. Oczekujemy pilnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności przeprowadzenia akcji sił zbrojnych Izraela oraz żądamy zagwarantowania bezpieczeństwa uczestnikom Flotylli” – podkreśla resort spraw zagranicznych.

W związku z przechwyceniem statków Flotylli Global Sumud Polska zapowiada protesty solidarnościowe od razu w kilku miastach.

Jaki jest kontekst?

Zatrzymana Flotylla wypłynęła z Barcelony 12 kwietnia. Jest jedną z dwóch, które w tym miesiącu zmierzały w kierunku Strefy Gazy. W niedzielę z Sycylii wyruszył konwój 65 jednostek należących do Globalnej Flotylli Sumud.

Pierwsza flotylla, w której wzięło udział prawie 500 osób z 40 krajów świata, w tym z Polski, wyruszyła do Strefy Gazy we wrześniu 2025 roku. W październiku izraelska marynarka wojenna ją zatrzymała, wśród zatrzymanych była m.in. działaczka na rzecz klimatu Greta Thunberg. Wkrótce aktywistów deportowano do ich krajów.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezydent Nawrocki poinformował, że 30 kwietnia zawetował nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która wprowadza możliwość rozwiązania małżeństwa przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego bez rozprawy rozwodowej przed sądem.

To rozwiązanie byłoby przewidziane dla par, które chcą się rozstać i spełniają następujące warunki:

• ich staż małżeński wynosi co najmniej rok,
• nie mają wspólnych małoletnich dzieci,
• żona nie jest we wspólnej ciąży,
• obydwoje chcą rozwodu i zgodnie oświadczają, że nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia,
• nie toczy się między nimi sprawa o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa,
• mają polskie obywatelstwo lub mieszkają w Polsce.

Kierownik USC weryfikowałby spełnienie tych przesłanek oraz miałby poinformować parę o skutkach rozwodu, dostępnych formach wsparcia w kryzysie małżeńskim. Natomiast rozwód nie następowałby od razu.

Jak wyjaśniała w OKO.press Angelika Pitoń, jeśli obie strony nadal chcą rozwodu, muszą znów przyjść do USC i przed kierownikiem urzędu, w dowolnej miejscowości w Polsce, złożyć oświadczenie woli o rozwiązaniu małżeństwa. Mogą to zrobić najwcześniej miesiąc po pierwszej wizycie.

Dopiero po kolejnej wizycie i przekonaniu się, że decyzja nie jest pochopna urzędnik, po sprawdzeniu formalności, dokonuje wpisu w rejestrze stanu cywilnego.

Według prawników ta ustawa dawała szansę na odblokowania sądów. Natomiast według prawicowych ugrupowań politycznych – jest to atak na rodzinę.

I tak swoje weto uzasadniał też Karol Nawrocki. „Małżeństwo nie jest zwykłym wpisem w rejestrze. Małżeństwo jest jednym z fundamentów życia społecznego. Jest fundamentem rodziny, fundamentem wychowania dzieci, fundamentem trwania wspólnoty narodowej”.

Jego zdaniem ustawa obniża rangę instytucji – małżeństwa. „Ochrona nie polega na ułatwianiu rozstania. Ochrona polega na wspieraniu trwałości pomimo różnych trudności” – uważa prezydent.

Według Nawrockiego rozwiązania małżeństwa przez sąd jest „gwarancją, że decyzja o rozwodzie jest przemyślana, rzeczywista i niekrzywdząca dla żadnej ze stron”. Dodał, że podejmując decyzję, brał pod uwagę rekomendacje ekspertów Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie oraz Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”.

Na weto prezydenta zareagował premier Donald Tusk we wpisie na platformie X. „Czuję, że najbardziej niezadowoleni z tego będą posłowie PiS”.

Jaki jest kontekst?

Według prawników ta ustawa dawała szansę na odblokowanie sądów.

Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2024 roku sąd orzekł o rozwodzie niemal 57,5 tysiąca razy. W 24,5 tys. przypadków były to małżeństwa nieposiadające dzieci, które w teorii mogłyby zostać objęte nowymi przepisami. To aż 42 procent wszystkich rozwodów.

„Takie zmiany powinny zostać wprowadzone w Polsce już dawno. Mówimy o sytuacjach, gdy dwoje dorosłych ludzi chce się dobrowolnie rozstać, zakończyć małżeństwo w sposób kulturalny i zgodny, bez orzekania o winie. Nie widzę powodu, dla którego takie pary, nieposiadające dzieci, miałyby czekać rok czy dwa lata na sądowy finał sprawy, co do której są zgodni. Blokują tylko miejsce na naprawdę poważne sprawy z punktu widzenia wymiaru sprawiedliwości, chociażby te, gdzie ważą się losy małoletnich dzieci” – mówiła w rozmowie z naszą dziennikarką adwokat Katarzyna Topczewska. Więcej w tym tekście:

Przeczytaj także: