Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się stało?

„Ukraina mogłaby sama produkować zarówno rakiety, jak i wyrzutnie do nich” — powiedział prezydent Zełenski 3 sierpnia. „Potrzebna jest jednak ścisła współpraca z tymi europejskimi krajami i firmami, które dysponują radarami, sensorami oraz innymi elementami niezbędnymi do stworzenia skutecznego systemu antybalistycznego”.

Strona ukraińska oczekuje wsparcia sojuszników w ramach prac nad tym projektem.

których zapasy w USA znacznie się wyczerpały w wyniku konfliktu w Iranie.

Zełenski zaznaczył, że zaletą produkcji tego sprzętu na terenie Ukrainy byłaby możliwość poddania go natychmiastowym testom bojowym. Wezwał przedstawicieli państw uczestniczących w inicjatywie, aby potraktowali ją jako priorytet dyplomatyczny.

Powstanie tzw. koalicji antybalistycznej ogłoszono podczas spotkania przywódców państw koalicji chętnych 13 lipca w Paryżu. Oprócz Ukrainy udział w tym projekcie zadeklarowali liderzy Danii, Francji, Niemiec, Włoch, Norwegii, Hiszpanii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Holandii. Do inicjatywy dołączyło również dwunastu europejskich producentów uzbrojenia. Lista uczestników może się jeszcze wydłużyć, ponieważ wciąż można się przyłączyć do projektu Freja.

„Dotyczy to na przykład krajów, które nie dysponują odpowiednim potencjałem produkcyjnym, ale posiadają pociski typu Patriot i są gotowe przekazać je na rzecz wzmocnienia naszej zdolności do obrony przestrzeni powietrznej” — przekazał Zełenski.

Na liście nie ma obecnie Polski.

Jaki jest kontekst?

Rosja zwiększyła ataki rakietami balistycznymi na Ukrainę, bo wie, że wobec nich — w przeciwieństwie do dronów — Ukraińcy są bezradni. Tylko w zeszłym tygodniu Rosjanie wystrzelili na Ukrainę 144 rakiety. Zestrzelić udało się jedną. Większość ataków rakietowych powoduje ofiary śmiertelne.

Przeczytaj także:

Tymczasem Donald Trump znowu zmienił zdanie w sprawie pomocy Ukrainie i wycofał się z ustaleń ze szczytu NATO w Ankarze o przekazaniu Ukrainie technologii budowy pocisków do systemu Patriot. Sojusznicy Ukrainy — np. Polska — pogrążyli się w awanturach wewnętrznych, czy można Ukrainie przekazać część własnych pocisków.

Przeczytaj także:

Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk powiedział 2 sierpnia „Gazecie Wyborczej”, że Polska zabiega, by to u nas, a nie w Ukrainie produkowano pociski do Patriotów.

Przeczytaj także:

Rosja używa ataków rakietowych jako narzędzia propagandowego. Atakowana codziennie przez Ukraińców – głównie dronami – nie jest sobie z tym w stanie poradzić. Pokazuje jednak światu, że nadal ma przewagę na polu boju, gdyż nadal dysponuje bronią, jakiej przeciwnik nie jest w stanie się przeciwstawić. Putin najwyraźniej liczy, że to skłoni Amerykanów do powrotu do negocjacji w sprawie Ukrainy.

Przed tygodniem Putin powiedział, że rozważa atakowanie Ukrainy „nieco bardziej”.

Co się wydarzyło?

W poniedziałek 3 sierpnia podczas konferencji prasowej prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski poinformował, że podjęto decyzję po jego ultimatum dla polityków zasiadających w zarządach i radach nadzorczych miejskich spółek. Mieli czas do końca lipca, by zdecydować, czy chcą pozostać na swoich stanowiskach, czy chcą pozostać członkami partii.

„Podjąłem decyzję, żeby w Warszawie obowiązywały najwyższe możliwe standardy: żebyśmy nie mieli polityków w zarządach ani radach nadzorczych. Chcę jedną rzecz powiedzieć – te osoby, którym podziękowałem za współpracę, to były osoby bardzo merytoryczne, ale po tym, co się stało, dbamy o najwyższy możliwy standard w Polsce, stąd te decyzje” – mówił prezydent Warszawy.

„Jeżeli chodzi o zarządy spółek miejskich, mieliśmy 14 osób, które były członkami partii. Wszyscy zrezygnowali z partii i dalej będą pracować w zarządach spółek miejskich. Natomiast jeśli chodzi o rady nadzorcze, takich osób było 27. Siedem osób zrezygnowało z członkostwa w partii i pozostało w radach nadzorczych. Natomiast 20 osób pozostało w partii i zrezygnowało z rad nadzorczych” – wyliczył prezydent.

Trzaskowski kilkukrotnie podkreślał, że dziękuje wszystkim osobom, które pracowały w radach nadzorczych przez ostatnie lata. Dodawał, że „z większością z nich bardzo dobrze się współpracowało", ale żegna się z nimi, ponieważ zależy mu na „najwyższych standardach”.

Nie podano konkretnych osób. Monika Beuth, rzeczniczka stołecznego ratusza potwierdziła jedynie, że z rad nadzorczych zrezygnowali członkowie zarządu miasta Tomasz Mencina oraz Karolina Bober.

Rafał Trzaskowski przekazał także, że otrzymał już raport po zleconym przez niego audycie w Szpitalu Południowym. Wnioski zaprezentuje w środę.

Jaki jest kontekst?

Ruch Trzaskowskiego ma związek z wybuchem afery w Szpitalu Południowym. W czerwcu, po publikach zero.pl na temat radnego KO i kierownika SOR-u w Szpitalu Południowym Dawida Kacprzyka, prezydent odwołał zarząd szpitala i zapowiedział powołanie nowej rady nadzorczej. Zapowiedział także zmiany systemowe dotyczące miejskich spółek medycznych. Ogłosił, że z rad nadzorczych spółek prowadzących szpitale zostaną usunięci politycy. Pod wpływem krytyki jakiś czas później rozszerzył swoją zapowiedź odpolityczniania na wszystkie miejskie spółki, przedstawiając członkom zarządów i rad nadzorczych ultimatum: albo partia, albo posada.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Ministerstwo Klimatu pracuje od kilku miesięcy nad ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. W projekcie pojawił się zapis nakładający na restauratorów obowiązek zapewniania ich klientom nieodpłatnie wody.

„W celu zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych restauracje, podmioty prowadzące działalność gospodarczą obejmującą przygotowanie i podawanie posiłków klientom w stołówkach, barach, kawiarniach i innych placówkach świadczenia usług gastronomicznych, których produkty podawane są konsumentom w lokalach stałych w salach przeznaczonych do konsumpcji z miejscami siedzącymi, obowiązane są zapewnić swoim klientom nieodpłatnie wodę z kranu" – brzmiał przepis.

Ministerstwo Klimatu wskazywało, że zmiany wynikały z unijnego rozporządzenia z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, które ma zapobiegać generowaniu nadmiernej ilości odpadów. Zgodnie z art. 43 ust. 6 tego rozporządzenia:

„Państwa członkowskie zachęcają restauracje, stołówki, bary, kawiarnie i podmioty świadczące usługi gastronomiczne do podawania swoim klientom, tam gdzie to możliwe, wody z kranu nieodpłatnie lub za niewielką opłatą w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania”.

Polski przepis nakazywał udostępnianie przez restauratorów pół litra wody w naczyniach wielokrotnego użytku.

Na początku lipca poseł Robert Dowhan (KO) skierował w tej sprawie interpelację do ministra klimatu oraz ministra finansów.

zarzucając, że obowiązek nieodpłatnego podawania wody z kranu w gastronomii „wykracza poza standard przewidziany w prawie unijnym”, jest przykładem „tzw. gold-platingu oraz nadmiernej regulacji, ingerującej szczegółowo w sposób obsługi klienta” oraz rodzi wątpliwości natury praktycznej.

„Kwestia naczyń – czy szklane, czy plastikowe? Plastikowe, to co z utylizacją, a szklane to co z myciem i suszeniem? Wystawiać paragon zerowy, usługę? Co z kosztami? Czy klient musi coś zamówić? Czy tylko usiąść w restauracji? Jakie kary będą za brak podania wody? Czy kranówka w każdym mieście jest taka sama? Mówi się, że na jedną osobę musi być pół litra wody. A jak będzie mniej nalane, to kara, a więcej to doliczyć do rachunku?

Ktoś z urzędników, a może posłów, zobaczył, jak to jest w USA, i chciał strasznie błysnąć. Tego rynku i regulacji nie można porównywać ani przenosić ich standardów na Polskę.

Wolałbym VAT zerowy na wodę, niż bawienie się w kubki plastikowe i kranówkę, czasami koloru Fanty lub oranżady” – czytamy w interpelacji.

Pod koniec lipca poseł otrzymał odpowiedź z Ministerstwa Klimatu, w której wskazano, że resort zrezygnował z przepisów.

„W toku uzgodnień międzyresortowych Ministerstwo Klimatu i Środowiska odstąpiło od zawarcia w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC100) regulacji zobowiązujących restauracje oraz podmioty prowadzące działalność gospodarczą obejmującą przygotowanie i podawanie posiłków klientom w stołówkach, barach, kawiarniach i innych placówkach świadczenia usług gastronomicznych, których produkty podawane są konsumentom w lokalach stałych w salach przeznaczonych do konsumpcji z miejscami siedzącymi, do nieodpłatnego zapewnienia klientom wody z kranu” – czytamy w odpowiedzi podpisanej przez Anitę Sowińską, podsekretarz stanu w MKiŚ.

Nie podano przyczyn wykreślenia z projektu tych przepisów. Jako pierwszy o sprawie poinformował jeszcze w lipcu portal podatki.biz.

Jaki jest kontekst?

To nie pierwsze podejście do nałożenia na restauratorów obowiązku podawania nieodpłatnej wody. Wcześniej Nowa Lewica zgłaszała podobne poprawki do procedowanej w Sejmie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa przygotowywana była przez resort infrastruktury. Jego szef Dariusz Klimczak (PSL) tak reagował na propozycje jeszcze jesienią 2025 roku: „Myślę, że to nie jest jeszcze ten czas. Ja nie poprę tego typu rozwiązania (...) Dzisiaj woda, a jutro co? Nie we wszystkich miejscach w Polsce „kranówka” jest zdatna do picia. Nie chciałbym narzucać przedsiębiorcom, że od dziś masz za darmo rozdawać”.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W obwodzie włodzimierskim w Rosji wybuchł pożar po ataku dronowym na centrum logistyczne Wildberries – podaje portal Ukraińska Prawda. Firma potwierdziła informacje rozprzestrzeniające się w mediach społecznościowych i przyznała, że w obiekcie zarządzono ewakuację. Przyjmowanie dostaw i wysyłka zamówień ma zostać przeniesiona do innych obiektów Wildberries.

Powierzchnia magazynu w obwodzie włodzimierskim wynosi 171 900 metrów kwadratowych. „Obiekt ten odgrywa kluczową rolę w podziale przepływów handlowych między obwodem moskiewskim a centralną, północno-zachodnią i północną częścią europejskiej części Rosji” – podaje Ukraińska Prawda.

W nocy ukraińskie siły uderzyły także w Państwowy Uniwersytet Technologiczny (BSTU) w rosyjskim Biełgorodzie, niedaleko granicy z północno-wschodnią Ukrainą. Drony trafić miały w budynek, w którym projektowano i testowano drony.

Dzień wcześniej, 2 sierpnia, pożar wybuchł w centrum logistycznym Wildberries w obwodzie samarskim w Rosji. Również w wyniku ataku dronowego.

Jaki jest kontekst?

Od 18 lipca Siły Obronne Ukrainy przeprowadziły ataki na szereg magazynów rosyjskiej platformy handlowej Wildberries, w szczególności w regionach moskiewskim i tambowskim, w obwodach krasnodarskim i stawropolskim, w Sankt Petersburgu i obwodzie leningradzkim, a także w Jekaterynburgu. Do tej pory przeprowadzono ok. 20 takich ataków.

Prezydent Ukrainy nazwał te uderzenia odpowiedzią na rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę cywilną. Jak stwierdził, obiekty te zapewniały dostawy komponentów objętych sankcjami, wykorzystywanych do produkcji dronów i sprzętu nawigacyjnego.

Jak pisze Meduza, po atakach ukraińskich dronów na terminale Wildberries rosyjski „Yandex Market” zmienił warunki umów ze sprzedawcami i odmówił ponoszenia odpowiedzialności za skutki ataków bezzałogowych statków powietrznych.

Według najnowszej analizy Meduzy nie ma dostępnych dowodów na to, że Wildberries jest elementem systemu logistycznego rosyjskiego Ministerstwa Obrony lub w sposób zorganizowany zaopatruje armię, choć platforma jest wykorzystywana przez wolontariuszy i organizacje wspierające rosyjskie wojsko do zakupu sprzętu i wyposażenia.

Dziennikarze przeanalizowali zbiórki publikowane w prorosyjskich kanałach i ustalili, że od początku pełnoskalowej wojny liczba zakupów realizowanych przez Wildberries systematycznie rosła, obejmując m.in. drony, elektronikę, odzież, środki medyczne, a nawet worki na ciała poległych. Po ukraińskich atakach sklep internetowy Wildberries usunął ze swojej strony kategorię „Wszystko dla SWO”, czyli „specjalnej operacji wojskowej”. Mimo to nadal sprzedaje produkty przeznaczone do celów wojskowych.

Materiał podkreśla jednak, że skala tych zakupów nie wydaje się na tyle duża, by uzasadniała twierdzenie o systemowym udziale Wildberries w zaopatrywaniu armii, zwłaszcza że podobny wolumen zakupów wojskowych odbywa się również za pośrednictwem konkurencyjnego sprzedawcy Ozon.

Meduza konkluduje, że z punktu widzenia prawa międzynarodowego kwestia legalności ukraińskich ataków na centra logistyczne Wildberries pozostaje sporna: platforma niewątpliwie pośrednio służy zakupom na potrzeby wojny, ale nie przedstawiono dowodów, by była integralną częścią rosyjskiej infrastruktury wojskowej.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Po kilku tygodniach gwałtownych wzrostów poniedziałek 3 sierpnia rano doszło do wyraźnego spadku cen ropy. Wydarzyło się to po tym, jak Donald Trump zapowiedział na platformie TruthSocial 2 sierpnia, że jednak USA nie przeprowadzą zapowiadanego ataku na Iran, tylko podejmie próby zawarcia porozumienia. Jak podaje Reuters, cena ropy Brent spadła o ponad 5 proc. do 83,44 dol. za baryłkę, a amerykańskiej ropy WTI o niemal 6 proc. do 79,77 dol.

Jeszcze w ubiegłym miesiącu oba gatunki ropy zdrożały o ponad 20 proc. Powodem były wznowienie działań zbrojnych między USA i Iranem oraz ataki na tankowce w rejonie Omanu, które zwiększyły ryzyko dla transportu surowców z Zatoki Perskiej. Kuczowym czynnikiem pozostaje sytuacja w Cieśninie Ormuz – jednym z najważniejszych szlaków transportu ropy na świecie. Cytowany przez agencję Reutersa analityk firmy IG Tony Sycamore ocenił, że rynki obawiają się scenariusza, w którym rozmowy pokojowe ponownie zakończą się fiaskiem, a Iran będzie nadal wykorzystywał kontrolę nad cieśniną jako narzędzie nacisku, m.in. poprzez ataki na tankowce lub amerykańskie cele wojskowe.

Jaki jest kontekst?

W trakcie trwającego konfliktu Iran w dużej mierze zamknął Cieśninę Ormuz, którą przed wybuchem wojny transportowano około 20 proc. światowych dostaw ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego. Ograniczenie ruchu przez ten szlak doprowadziło do gwałtownych wzrostów cen energii. Prezydent Donald Trump argumentował, że wyższe ceny paliw są krótkoterminowym kosztem działań mających uniemożliwić Iranowi zdobycie broni jądrowej, jednak rosnące koszty energii wywierają na nim coraz większą presję polityczną, by doprowadzić do zakończenia konfliktu.

Na ceny ropy wpływają również inne wydarzenia na rynku. Reuters zwraca uwagę, że państwa OPEC+ zdecydowały o zwiększeniu limitu wydobycia od września o około 188 tys. baryłek dziennie. Jednocześnie agencja podkreśla, że zakłócenia eksportu z rejonu Zatoki Perskiej oraz skutki wojny w Ukrainie sprawiają, iż wcześniejsze decyzje o zwiększaniu produkcji miały dotąd ograniczony wpływ na rzeczywistą podaż ropy i sytuację na światowym rynku.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także: