Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Liberalny Ruch Wolności (Gibanje Svoboda) zwyciężył w niedzielnych wyborach parlamentarnych w Słowenii, ale w próbie zbudowania rządu będzie musiał liczyć na koalicjantów – wynika z danych słoweńskiej komisji wyborczej przedstawionych po przeliczeniu niemal wszystkich głosów. Wyniki wskazują na zacięty wyścig pomiędzy rządzącymi a bliską Trumpowi i Orbánowi opozycją.

Mimo to szansę na pozostanie na stanowisku premiera ma proeuropejski polityk Robert Golob, a perspektywa odzyskania władzy oddala się od konserwatywnego Janeza Janšy. Poglądy drugiego z polityków zbliżają go do Viktora Orbána czy Roberta Ficy, a po ewentualnym dojściu do władzy mógłby stworzyć z szefami populistycznych rządów wspólny front w europejskiej polityce. Janša nie kryje też swojego podziwu dla polityki Donalda Trumpa.

Ugrupowanie Goloba uzyskało 28,54 proc., Słoweńska Partia Demokratyczna Janšy 28,17 proc. W parlamencie znajdą się również dwie lewicowe formacje, tworzące do tej pory koalicję z Ruchem Wolności. Po ogłoszeniu wyników premier Golob zapewnił, że jest w stanie zbudować większość w parlamencie. Nie jest to jednak do końca pewne. Stan posiadania Ruchu Wolności skurczył się z 40 do 29 mandatów, a Słoweńska Partia Demokratyczna może liczyć na obsadzenie 28 z 90 dostępnych w Zgromadzeniu Narodowym miejsc.

O kierunku, w którym pójdzie Słowenia, zdecydują więc mniejsze ugrupowania. Trzecie miejsce z dziewięcioma mandatami zajęła chadecka koalicja złożona z partii Nowa Słowenia, Słoweńskiej Partii Ludowej i formacji Focus. Po sześć mandatów zyskali Socjaldemokraci oraz centrowi Demokraci. Po pięć miejsc zapewniły sobie koalicja lewicowych partii Levica i Vesna oraz wywodzący się z ruchów antyszczepionkowych ruch Resni.ca.

Partie dotychczasowej, proeuropejskiej koalicji zyskały zatem 40 mandatów, a Golob będzie musiał szukać dodatkowego poparcia.

Na wynik wyborów wpłynęła sytuacja na rynku energetycznym (na słoweńskich stacjach paliw obowiązują limity) i wyciek taśm, które miały obciążyć dotychczas rządzących. W końcu jednak mogły odbić się na niższym wyniku ugrupowania Janšy. Chodziło o nagrania wskazujące na korupcję w gabinecie Goloba. Zarejestrowani z ukrycia politycy mówią między innymi o protekcji wobec oskarżanego o nepotyzm burmistrza Ljubljany Zorana Jankovića, a także korupcyjnych układach w branży energetycznej i państwowym zarządzie autostrad. Członkowie rządu w ostatnich tygodniach tłumaczyli, że ich wypowiedzi zostały wyrwane z kontekstu.

Według słoweńskiej prasy za ich ujawnieniem miał stać sam Janša. Na jego zlecenie brudów w koalicji miała szukać izraelska, prywatna agencja wywiadowcza Black Cube, założona przez byłych funkcjonariuszy Mossadu. Firma w ostatnich latach stała między innymi za kampanią dyskredytacji wobec ofiar Harveya Weinsteina. Konserwatywny polityk w ten sposób naraził się na zarzuty dopuszczenia do zewnętrznej ingerencji w wybory. W wypowiedziach przed głosowaniem odżegnywał się od tego zarzutu, przyznał jednak, że kontaktował się z przedstawicielami izraelskiej firmy. W zeszłym tygodniu Robert Golob wezwał do wszczęcia przez UE dochodzenia w tej sprawie.

Rząd Goloba krytykuje Tel Awiw za działania w Strefie Gazy. W sierpniu zeszłego roku jego gabinet wprowadził embargo na handel bronią z Izraelem. Słoweńska telewizja publiczna, jako jeden z pięciu nadawców, ogłosiła bojkot Konkursu Piosenki Eurowizji w geście protestu przeciwko uczestnictwu Izraela. Słowenia jest również jednym z najbardziej liberalnych i najprężniej rozwijających się państw regionu dawnej Jugosławii.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

„Misją moją i pana prezydenta jest to, żeby przyjaźń narodów, nie stała się obiektem krótkotrwałych politycznych drgań” – powiedział dziś prezydent Karol Nawrocki w Przemyślu na spotkaniu z prezydentem Węgier Tamasem Sulyokiem z okacji Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Nawrocki podkreślał, że z Węgrami łączy nas chęć bycia w Unii Europejskiej i troska o jej stan.

Prezydent mówił też o różnicach w podejściu obu krajów do Rosji.

„Jak to przyjaciele, tak w przyjaźni musimy mieć świadomość, że nie ze wszystkim się zgadzamy. Są sprawy, w których zgadzamy się, że się nie zgadzamy. Dla Polski Wladimir Putin i Federacja Rosyjska jest zagrożeniem egzystencjalnym tak jak bolszewicy w roku 1920. Polacy kochają Węgrów, nienawidzą Władimira Putina, który jest zbrodniarzem wojennym i nikim więcej”.

Węgierski prezydent mówił, że polsko-węgierska przyjaźń jest trwała, niezależna od bieżącej polityki: „Polsko-węgierska przyjaźń jest czymś nadzwyczajnym w Europie, niecodziennym i bardzo głęboko zakorzenionym”.

Jeszcze dziś prezydent Nawrocki jedzie do Budapesztu, gdzie spotka się z węgierskim premierem, Viktorem Orbanem.

Jaki jest kontekst

W Budapeszcie odbywa się zgromadzenie unijnej grupy politycznej Partioci za Europą. Grupa powstała w 2024 roku z inicjatywy węgierskiego premiera i jest trzecią najliczniejszą partią w obecnym Parlamencie Europejskim. Partia zrzesza europejską skrajną prawicę. Należą do niej m.in. polski Ruch Narodowy i francuskie Zjednoczenie Narodowe.

Na spotkaniu z Tamasem Sulyokiem Nawrocki wspominał o różnicach w podejściu do Rosji, ponieważ Węgry od lat uważane są za rosyjskiego konia trojańskiego w UE. Wielokrotnie blokowały pomoc dla Ukrainy, odmawiają dywersyfikacji źródeł swojej energii i dalej polegają na imporcie energii z Rosji a Viktor Orban spotyka się regularnie z Władimirem Putinem. „Washington Post” ujawnił natomiast ostatnio, że szef węgierskiej dyplomacji Peter Szijjarto regularnie w trakcie unijnych spotkań dzwonił do swojego rosyjskiego odpowiednika Siergieja Ławrowa i informował go o przebiegu rozmów.

Przeczytaj także:

O wstrzymaniu eksportu w dwóch portach informują Reutersa anonimowe źródła. Gubernator obwodu leningradzkiego Aleksandr Drozdenko przyznał się tylko do pożarów zbiorników paliwa w Primorsku. Zdjęcia naocznych świadków pokazały również gęsty, czarny dym unoszący się nad obiektem.

Wiadomo, że ukraiński atak na obwód leningradzki był duży, bo lotnisko petersburskie Pułkowo wstrzymało loty. W Gatczynie goło Petersburga eksplodował pocisk rosyjskiej obrony przeciwlotniczej.

Primorsk jest największym rosyjskim portem eksportowym ropy naftowej nad Morzem Bałtyckim i kluczowym węzłem transportu ropy naftowej i produktów naftowych. Port jest punktem końcowym Bałtyckiego Systemu Rurociągowego o przepustowości około 1 miliona baryłek dziennie. Część morska portu obejmuje dziewięć nabrzeży, z których większość przeznaczona jest wyłącznie dla tankowców. Głębokość portu, sięgająca 18,2 metra, pozwala na obsługę statków o nośności do 150 000 ton i długości przekraczającej 300 metrów.

Kluczowa infrastruktura skoncentrowana jest w parku zbiornikowym, w którym funkcjonuje 18 dużych zbiorników magazynowych, każdy o pojemności 50 000 ton.

Ust-Ługa wyeksportowała w ubiegłym roku 32,9 mln ton produktów naftowych, a Primorsk 16,8 mln ton. Primorsk oberwał już raz – we wrześniu 2025 r. i wtedy też wstrzymał eksport.

Jaki jest kontekst?

Ukraina realizuje strategię „przeniesienia wojny do Rosji”, co ma zburzyć przekonanie obywateli Rosji, że ​​pełnoskalowa inwazja na Ukrainę jest czymś odległym i nic nie kosztuje rosyjskie społeczeństwo – przypomina „Kyiv Independent”.

Jak mówi OKO.press ekspert wojskowy płk Piotr Lewandowski, Ukraina rzeczywiście zwiększyła możliwości rażenia Rosji daleko za linia frontu, a uderzenia dronowe są skuteczne zwłaszcza w przypadku infrastruktury energetycznej. Atak wywołuje bowiem pożar, który czyni największe spustoszenia. Więcej o tym w tym tekście:

Przeczytaj także:

Rosyjska obrona przyznała się do zestrzelenia tej nocy nad całą Rosją 526 ukraińskich dronów i ośmiu bomb kierowanych. To jednak tylko nowa średnia – owszem, przed miesiącem tych zestrzeleń było dwa razy mniej, ale teraz w oficjalnych komunikatach rosyjski MON podaje liczny 400-600. Do tego należy doliczyć pociski, które docierają do celu – jak w Primorsku.

„Kyiv Independent” powołuje się na analizę ukraińskiej organizacji pozarządowej Join Ukraine, z której wynika, że strategia ta zaczyna zmieniać sposób postrzegania wojny w Rosji. ​​Rosjanie coraz częściej konfrontują się z wojną, zauważają straty, ataki dronów a także przerwy w dostępie do internetu. Te ostatnie władze na Kremlu tłumaczą właśnie ukraińskimi atakami dronowymi, choć zapewne przyczyny włączeń wynikają z lęku Kremla przed społecznym niezadowoleniem z powodu wojny.

Wyłączenia internetu objęły nie tylko zaplecze frontu, ale także Petersburg i Moskwę:

Przeczytaj także:

Jak zauważa Reuters, wstrzymanie rosyjskiego eksportu pogłębia globalne niedobory spowodowane zamknięciem Cieśniny Ormuz przez Teheran po ataku Izraela i USA na Iran. Jednocześnie Rosja oskarża Ukrainę o ataki na ropociągi idące przez Morze Czarne: Turkish i Blue Stream. Do tego Ukraińcy się nie przyznają, jednak organizujący swoją kampanię wyborczą wokół nienawiści do Ukrainy Viktor Orbán już podchwycił te oskarżenia grozi Kijowowi odwetem militarnym, gdyby tym dwóm nitkom stała się krzywda.

„Węgry nie pozwolą Ukrainie, aby uszkodzenie TurkStream doprowadziło do blokady dostaw ropy naftowej do Europy” – ogłosił 22 marca na wiecu przedwyborczym w Hódmezővásárhely.

Od końca stycznia rosyjska tania ropa nie płynie na Węgry gazociągiem „Przyjaźń”. Rosjanie go uszkodzili ostrzeliwując Ukrainę, a Ukraińcy nie spieszą się z odbudową. Atakowany codziennie przez Rosję kraj ma inne priorytety niż zapewnianie taniej energii sojusznikowi Putina.

Orbán czyni jednak Ukrainę – a nie Rosję i drugiego swojego sojusznika, Donalda Trumpa – odpowiedzialną za kłopoty z surowcami energetycznymi: „Mamy do czynienia z krajem zdolnym do wszystkiego” – mówi o Ukrainie. – „Jeśli zostaniemy pozbawieni dostępu do taniej rosyjskiej energii, ceny mediów dla wszystkich węgierskich rodzin wzrosną kilkukrotnie”.

"W Europie Środkowej jakoś zawsze tak wychodzi, że opcja suwerenna i konserwatywna zawsze okazuje się tą ruską, z czym na Słowacji i na Węgrzech wcale się nie kryje, a opcja progresywna i prodemokratyczna wyzywana jest od zdrajców. Orbán też podąża tą ścieżką i nazywa prawicowego Magyara »marionetką Brukseli i Ukrainy«” – pisze Michał Zabłocki w korespondencji z Budapesztu.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W miejscowości Kraskowszczyzna w woj. podlaskim pociąg Intercity nr 1116/7 „Żubr” zderzył się ze stadem żubrów, które stało na torach. Do wypadku doszło przed godziną 8 rano, na odcinku Czeremcha-Witowo.

Trzy dorosłe osobniki nie przeżyły.

„Pociągiem podróżowało 52 pasażerów oraz trzy osoby z obsługi” – podaje Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Hajnówce. Nikt z pasażerów nie ucierpiał. „Po sprawdzeniu stanu technicznego w tym układu hamulcowego tuż po godz. 9 pociąg ruszył w dalszą podróż. Na miejscu zdarzenia pracowały 2 zastępy straży pożarnej, policja, pracownicy PKP, Białowieskiego Parku Narodowego oraz Nadleśnictwa Bielsk” – podaje straż.

Jak poinformował brygadier Piotr Sienkiewicz, żubry są często obserwowane w tych okolicach – częściej jednak wychodzą na drogi, znacznie rzadziej widywane są na liniach kolejowych.

Jaki jest kontekst?

Wypadek skomentował prof. Michał Żmihorski z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży. „Przypominam, że napisaliśmy dwie duże prace o kolizjach dużych ssaków z pociągami w Polsce, pokazujemy, że miejsca kolizji da się do pewnego stopnia przewidzieć, zarówno jeśli chodzi o czas, jak i miejsce, może warto byłoby tę wiedzę wykorzystać do ograniczania częstości tego typu wypadków?” – napisał na Facebooku.

Ryzyko takich wypadków można ograniczyć „stawiając na określonych odcinkach tras ogrodzenia albo instalując urządzenia odstraszające, np. dźwiękowe. Ewentualna redukcja populacji rozwiąże problem jedynie chwilowo i w małej skali, a także tylko w rejonach, gdzie zagęszczenie populacji już jest niewielkie, a zatem stosunkowo niewielkie jest ryzyko kolizji” – informował w 2019 roku portal Nauka w Polsce, opisujący wyniki analizy naukowców.

Według pracy naukowej z 2017 roku, której współautorem jest prof. Żmihorski, na niektórych odcinkach linii kolejowej, gdzie dochodzi do największej liczby kolizji, "można by wprowadzić obniżenie ograniczeń prędkości w okresach podwyższonego ryzyka kolizji". Eksperci sugerują przeanalizowanie bardziej zaawansowanych metod – w tym montażu kamer na podczerwień na pociągach, które pozwoliłyby maszynistom na zauważenie zwierząt z daleka i odpowiednio szybką reakcję.

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Donald Tusk zareagował na doniesienia „The Washington Post” dotyczące wpływu Rosji na kampanię wyborczą na Węgrzech i kontaktów węgierskiego rządu z Kremlem.

„Wiadomość, że ludzie Orbána informują Moskwę o posiedzeniach Rady UE ze szczegółami, nie powinna nikogo dziwić. Od dawna mamy co do tego podejrzenia. To jeden z powodów, dla których zabieram głos tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i mówię tylko tyle, ile potrzeba” – napisał na X.

Głos w tej sprawie zabrał również minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. „To dużo wyjaśnia, Peter” – napisał, zwracając się do szefa węgierskiego MSZ Petera Szijjártó.

Na zdjęciu: Peter Szijjártó siedzi przy stole z Siergiejem Ławrowem i Władimirem Putinem.

Jaki jest kontekst?

Tusk i Sikorski odnoszą się do informacji, jakie wczoraj (21 marca) opublikowała amerykańska gazeta „The Washington Post”. Dziennikarze dotarli do informacji o kontaktach węgierskiego rządu i Kremla – jak podali, Peter Szijjártó, minister spraw zagranicznych regularnie informuje szefa rosyjskiego MSZ Siergieja Ławrowa o przebiegu szczytów unijnych. Miał dzwonić do Ławrowa nawet w przerwach unijnych spotkań. Często odwiedza również Moskwę – od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie był tam 16 razy. Ostatnio – 4 marca, kiedy spotkał się również z Władimiem Putinem.

Dzięki takim rozmowom „każde spotkanie (na forum) UE od lat odbywa się praktycznie z Moskwą przy stole” – komentował w rozmowie z „Washington Post” jeden z europejskich urzędników ds. bezpieczeństwa.

Gazeta ujawniła również, że Rosja proponowała upozorowanie zamachu na życie premiera Orbána w ramach kampanii wyborczej. Miało to pomóc Orbánowi tak, jak Donaldowi Trumpowi zamach podczas wiecu przed wyborami w 2024 roku.

Budapeszt zaprzecza tym doniesieniom

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także: