Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Według źródeł Reutersa, Amerykanie podczas trwających rozmów postawili Ukrainie ultimatum. Jeśli Ukraina nie podpisze umowy pozwalającej USA na korzystanie z eksploatacji ukraińskich złóż rzadkich minerałów, Amerykanie mogą odciąć Ukrainie dostęp do sieci Starlink.

Ultimatum pojawiło się w rozmowach po tym, jak prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski odrzucił pierwszą wersję umowy, którą zaproponowali Ukrainie Amerykanie. Temat został poruszony podczas wizyty specjalnego amerykańskiego wysłannika do Ukrainy Keitha Kelloga w czwartek 20 lutego.

Po odrzuceniu pierwszej wersji Amerykanie zaprezentowali nową umowę, która ma lepiej wpasowywać się w ukraiński porządek prawny. Według Wołodymyra Zełenskiego poprzednia wersja umowy nie zawierała żadnych gwarancji bezpieczeństwa. W dodatku – jak informowały media – zakładała, że Stany Zjednoczone otrzymałyby 50 proc. z zysków z wydobycia ukraińskich surowców. Zyski te miałyby być zapłatą Ukrainy za amerykańską pomoc wojskową. Komentatorzy ostrzegali, że umowa w takim kształcie oznaczałaby „kolonizację gospodarczą Ukrainy przez Stany Zjednoczone”.

Jaki jest kontekst

Starlink to telekomunikacyjny system satelitarny, obsługiwany przez spółkę zależną od SpaceX, firmy Elona Muska. Musk jest jednym z kluczowych ludzi w ekipie prezydenta Donalda Trumpa. A dostęp do internetu przez sieć Starlink jest dziś dla Ukrainy kluczowy dla całej Ukrainy i dla ukraińskiej armii. Jedno ze źródeł Reutersa przekazało, że pozbawienie dostępu do tej sieci byłoby dla Ukrainy „potężnym ciosem”.

Tuż po inwazji Rosji na Ukrainę z lutego 2022 roku Elon Musk dostarczył Ukrainie tysiące terminali Starlink, by uzupełnić zniszczenia w infrastrukturze internetowej, zadane przez Rosjan. Już jednak kilka miesięcy później, przynajmniej raz, miliarder ograniczył dostęp do sieci dla armii przy korzystaniu z dronów bojowych. Musk początkowo był przez Ukraińców uważany za bohatera dzięki jego pomocy. Amerykański miliarder szybko jednak zmienił podejście i wielokrotnie krytykował Ukrainę za sposób prowadzenia wojny. Ukraina dalej korzysta jednak z dostarczonej przez jego firmę infrastruktury.

Jak pisze Reuters, utrata dostępu do sieci Starlink znacząco utrudniłaby ukraińskiej armii np. właśnie wykorzystanie dronów.

Dlaczego Amerykanom tak bardzo zależy na ukraińskich minerałach? Ukraina posiada dostęp do grupy minerałów krytycznych, bez których nowoczesna gospodarka jest niemożliwa: służą do produkcji baterii, na przykład do samochodów elektrycznych oraz półprzewodników, bez których nic nie jest możliwa produkcja broni czy mikrochipów. Ukraina posiada złoża litu, grafitu, manganu, gal, germanu. Ma też hafn i krzem, tytan, cyrkon, wanad, fosfor; oraz metale ziem rzadkich – bizmut, kadm.

Problem w tym, że dostęp do nich wcale nie będzie łatwy, a spora część z nich znajduje się na terytoriach okupowanych przez Rosję. Sam Wołodymyr Zełenski podczas spotkania z Trumpem we wrześniu 2024 roku miał w zamian za wsparcie zaproponować USA dostęp do ukraińskich zasobów naturalnych. Dzisiejsze negocjacje w tej sprawie prowadzone są jednak pod ogromną presją, a dotychczasowe propozycje USA pokazują, że Amerykanie chcą wykorzystać trudną sytuację Ukrainy.

Przeczytaj inne teksty na ten temat w OKO.press

Przeczytaj także: