Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Specjalny podręcznik dla prokuratorów i policji z zakresu mowy nienawiści wydany pod auspicjami Ministerstwa Sprawiedliwości jeszcze w tym roku; regularne i kompleksowe szkolenia specjalistyczne prokuratorów wyznaczonych do pracy ze sprawami dotyczącymi przemocy motywowanej uprzedzeniami i nienawiścią; specjalne zajęcia w Krajowej Radzie Sądownictwa i Prokuratury oraz odgórnie wyznaczona prokuratura (po jednej w każdym okręgu) przejmująca te sprawy – tak wygląda pomysł Waldemara Żurka na walkę z mową nienawiści.

Ministerstwo Sprawiedliwości podało szczegóły dotyczące ścigania przez prokuratury sprawców mowy nienawiści. O projekcie rozporządzenia – wydanego 4 lutego, a zapowiedzianego publicznie dzisiaj, 12 lutego – pisał na łamach OKO.press Mariusz Jałoszewski.

Przeczytaj także:

„49 prokuratur rejonowych i 1 okręgowa. To one będą specjalizować się w ściganiu mowy nienawiści. Dla Żurka walka z narastającym hejtem, w tym wobec Ukraińców, jest jednym z priorytetów” – pisał nasz dziennikarz. Wiadomo, że sprawy z zakresu mowy nienawiści będą, najpewniej od marca, rozpatrywane i analizowane przez wyznaczonych prokuratorów-specjalistów. Resort wyznaczył po jednej prokuraturze w każdym okregu, a w okręgu warszawskim – aż cztery.

Dodatkowo minister Żurek wskazał Prokuraturę Okręgową w Warszawie jako tę, która ma przejąć najtrudniejsze i najbardziej skomplikowane sprawy.

W Polsce łącznie ma zostać wyznaczonych stu prokuratorów, którzy po regularnych szkoleniach, będą wyspecjalizowani w zakresie rozstrzygania o przestępstwach motywowanych uprzedzeniami i nienawiścią. Szkolenia te będą oparte na analizie konkretnych aktów i spraw. „Moim celem jest doprowadzenie do zmian systemowych” – zapowiedział minister.

Jaki jest kontekst?

W 2005 roku licza postępowań dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami wynosiła 41. W 2025 roku – aż 2158.

„To gigantyczny wzrost, zaskakujący tym bardziej, iż w Polsce realnie przestępczość jako taka spada” – ogłosił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Ogłosił, że z uwagi na spadającą przestępczość zakłady karne w Polsce są zamykane.

A jednocześnie, jak wskazał Żurek, w Polsce realnie spada liczna przestępstw kierowanych do sądu. W 2025 roku było to zaledwie 18 takich spraw. Dwadziesiącia lat wcześniej do sądu trafiało ich 15.

Walka z hejtem nie jest fenomenem; jak pisał u nas Mariusz Jałoszewski, podobne wyspecjalizowane jednostki są powołane w innych krajach: w Wielkiej Brytanii, Niderlandach, Belgii, Danii, Irlandii, Szwecji, Finlandii, Słowacji, Grecji, na Węgrzech i na Cyprze, w Hiszpanii, Francji i Gruzji.

Nieoficjalni mówi się, że jednym z trzech stołecznych prokuratorów, którzy ma zająć się ściganiem hejtu może być prokurator Maciej Młynarczyk. Obecnie pracuje on na delegacji w Prokuraturze Okręgowej Warszawa-Praga. To jeden z najlepszych w Polsce prokuratorów specjalizujących się śledztwach dotyczących mowy nienawiści, który, jeszcze za kadencji Adama Bodnara, został ekspertem zespołu doradców Prokuratora Generalnego ds. przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.

Gdy pisaliśmy w styczniu w OKO.press o pomyśle wyznaczenia prokuratur do spraw o mowę nienawiści, prokuratur Młynarczyk mówił nam: „Specjalizacje w prokuraturze istniejące już np. w dziedzinie zwalczania przestępczości gospodarczej, czy cyberprzestępczości są po to, żeby sprawca, czy jego obrońca miał w prokuratorze godnego przeciwnika, a sąd kompetentnego partnera”. „Brak skutecznej reakcji państwa na agresję, nawet tylko werbalną, motywowaną czyjąś narodowością, religią, kolorem skóry czy orientacją seksualną szkodzi całemu społeczeństwu. Zwiększa tolerancję dla przemocy, obniża szacunek dla prawa, burzy stabilność społeczną, godzi w bezpieczeństwo państwa. To nie publicystyka. To wnioski z badań naukowych, prowadzonych od kilkudziesięciu lat. Państwo i społeczeństwo nie może sobie pozwolić na bezbronność w tym obszarze” – mówił nam.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Szczerze powiedziawszy nie do końca zrozumiałem, na czym polegają wątpliwości czy niepewność pana prezydenta i jego współpracowników dotyczące tej wartości dodanej jaką daje SAFE” – zaznaczył w czwartkowym wystąpieniu Donald Tusk. Po posiedzeniu RBN z dziennikarzami spotkał się sam prezydent. Premier nie miał okazji jak dotąd odnieść się do szczegółów czwartkowego posiedzenia.

Premier, tuż przed wylotem do Brukseli, spotkał się więc z dziennikarzami. I osobiście skomentował sześciogodzinną, środową (11 lutego) Radę Bezpieczeństwa Narodowego, skoncentrowaną wokół:

• Rady Pokoju Donalda Trumpa
• programu zbrojeń SAFE
• Włodzimierza Czarzastego

Jak pisały na łamach OKO.press Agata Szczęśniak i Dominika Sitnicka, przez ponad połowę zebrania RBN dyskutowano o unijnym programie dofinansowania inwestycji w obronność, czyli SAFE. „Z wypowiedzi prezydenckich ministrów można wywnioskować, że Karol Nawrocki nie jest już tak sceptyczny wobec programu, jak wcześniej deklarował” – piszą dziennikarki.

Przeczytaj także:

Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki przyznał, że ostatecznej ustawy jeszcze nie ma, a więc i decyzji prezydenta nie. Sławomir Cenckiewicz, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego przyznał za to, że „jakiś konsensus się zarysował”.

Innego zdania zdaje się być Donald Tusk. Premier, cytowany przez Polską Agencję Prasową, mówił w czwartek rano o wątpliwościach, a nawet „grymasach niechęci” ze strony Karola Nawrockiego. „Mam nadzieję, że cała Rada Bezpieczeństwa Narodowego nie była wyłącznie po to, aby przygotować opinię publiczną do prezydenckiego weta. To byłaby – nomem omen – niepowetowana strata, gdyby prezydent się na to zdecydował” – ostrzegał Tusk.

Premier odniósł się również do kwestii Rady Pokoju przygotowywanej przez Donalda Trumpa. „Polska w tym sojuszu nie jest i nie będzie jednak, tak długo jak ja będę premierem polskiego rządu na pewno, wasalem. (Będzie) lojalnym, wiernym, pewnym sojusznikiem, ale nie będzie wasalem w relacjach z jakimkolwiek państwem na świecie” – powiedział dodając, że zdanie to zakomunikował prezydentowi w sposób „jednoznaczny i jasny”.

Premier odniósł się też do najbardziej emocjonującego punktu posiedzenia – czyli kontaktów marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego z Rosjanką Swietłaną Czestnych.

Według ośrodka prezydenckiego to z obawy przed prześwietleniem tych relacji Czarzasty nie poddał się sprawdzeniu w ramach tzw. wirówki i nie starał się o dostęp do informacji tajnych, gdy był członkiem sejmowej komisji ds. służb specjalnych. Dziś Czarzasty taki dostęp ma z urzędu – jako marszałek Sejmu.

Jak pisały nasze dziennikarki, Marszałek przyjął jednak strategię milczenia i nieodnoszenia się do tematu. Zapowiadał za to dziennikarzom, że będzie pytał o przeszłość prezydenta. Ministrowie prezydenccy mówili później, że takie pytania nie padły. Byli jednak wyraźnie rozczarowani milczeniem Czarzastego. Nawrocki zamierza więc w trybie artykułu 18 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu domagać się informacji na temat działania służb w sprawie Czarzastego.

„Prezydent Nawrocki powinien być szczególnie ostrożny w formułowaniu oskarżeń, że jak ktoś obraca się w takim czy innym towarzystwie, to go dyskwalifikuje” – powiedział premier Donald Tusk. Sam wyszedł z RBN, kiedy dyskusja dobrnęła do tego punktu mówiąc, że „Rada Bezpieczeństwa Narodowego to nie jest miejsce, gdzie dyskutuje się na temat kontaktów tego czy innego polityka z takimi czy innymi ludźmi” – mówił szef rządu dodając, że takie działanie obróci się przeciwko Karolowi Nawrockiemu.

Jaki jest kontekst?

Ustawę o wdrożeniu SAFE Rada Ministrów przyjęła w środę 11 lutego 2026. Ta ma trafić pod obrady Sejmu jeszcze na trwającym posiedzeniu. Na czwartkowe popołudnie, na godz. 14:45, zaplanowano odczyt sprawozdania komisji oraz oświadczenia klubowe.

Prezydenccy ministrowie zapowiedzieli, że prezydent będzie aktywnie uczestniczył w pracach nad ustawą. On sam ogłosił, że zaproponuje konkretne propozycje zapisów do projektu ustawy, które będą wychodzić naprzeciw zabezpieczeniu interesu i bezpieczeństwa Polski.

Spotkanie w USA dotyczące Rady Pokoju zaplanowano na 19 lutego. Zaproszenie na inauguracyjne posiedzenie Rady otrzymał zarówno prezydent, jak i chargé d’affaires w USA Bogdana Klicha. „To potwierdzenie, że administracja Donalda Trumpa nie rezygnuje z pomysłu i najwyraźniej liczy na to, że uda się przekonać do tego państwa sojusznicze o silniejszej pozycji międzynarodowej niż Węgry i Bułgaria (jedyne kraje UE w zestawieniu), czy nawet Turcja. To trzy z 32 państw NATO, które przystąpiły do Rady (Kanadzie wycofano zaproszenie). Oficjalnie odmówiły: Francja, Wielka Brytania, Włochy” – przypominają Sitnicka i Szczęśniak w OKO.press.

Jaki jest kontekst?

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Domeny „whatsapp.com” oraz „youtube.com” zostały usunięte z rosyjskiego Krajowego Systemu Nazw Domenowych. Aplikacja nie może więc połączyć się z serwerem, co uniemożliwia korzystanie z usługi.

„Dzisiaj rosyjski rząd podjął próbę całkowitego zablokowania WhatsApp, aby zmusić ludzi do korzystania z państwowej aplikacji do monitoringu. Próba odizolowania ponad 100 milionów użytkowników od prywatnej i bezpiecznej komunikacji to krok wstecz i może jedynie doprowadzić do zmniejszenia bezpieczeństwa mieszkańców Rosji. Nadal robimy wszystko, co w naszej mocy, aby zapewnić użytkownikom łączność” – czytamy w komunikacie, który WhatsApp opublikował na portalu X.

Blokada nastąpiła z dnia na dzień, bez żadnych zapowiedzi i ostrzeżeń. Do sprawy odniósł się Dmitrij Pieskow, rzecznik Kremla. W wywiadzie dla państwowej agencji TASS przekazał, że Rosja może wznowić działania aplikacji. Pod warunkiem, że te podporządkują się obowiązującemu w kraju prawu i rozpoczną współpacę z Kremlem.

Jaki jest kontekst?

WhatsApp był najpopularniejszym komunikatorem w Rosji. Roskomnadzor, czyli Federalna Służba Nadzoru Komunikacji, Informatyki i Mediów rozpoczął stopniowe blokowanie komunikatora oraz Telegrama w sierpniu ubiegłego roku. Rosjanie przestali mieć możliwość wykonywania połączeń głosowych i rozmów wideo.

Oficjalny powód: odmowa przekazywania informacji organom ścigania w sprawach dotyczących oszustw i terroryzmu. Rosjanie mają własną aplikację, MAX – która w praktyce funkcjonuje jako narzędzie do inwigilacji obywateli. Działania utrudniające i uniemożliwiające korzystania z amerykańskich aplikacji mogą być próbą zmuszenia Rosjan do korzystania z ichniejszego państwowego komunikatora, pozbawionego szyfrowania end-to-end i preinstalowanego na smartfonach sprzedawanych w Rosji.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Budowa drogi dla rowerów łączącej Supraśl i Krynki w ciągu drogi wojewódzkiej 676 na odcinku Kopna Góra – Krynki to jedna z priorytetowych inwestycji Sejmiku Województwa Podlaskiego. DW 676 biegnie w pobliżu pól, które upodobały sobie podlaskie żubry. Z tego względu cieszy się popularnością wśród fotografów przyrody.

W pierwotnych założeniach budowa drogi dla rowerów miała się wiązać z wycinką ponad 400 drzew, w tym wielu lip i klonów. W związku z inwestycją Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich zwrócił się do RDOŚ w Białymstoku o wydanie zezwolenia na zniszczenie siedlisk chronionych gatunków znajdujących się na drzewach wytypowanych do wycinki. Tu jednak zaczęły się problemy – przynajmniej z punktu widzenia drogowców.

— Odbyła się wizja terenowa, podczas której pracownicy RDOŚ, PZDW i Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej obejrzeli drzewa wytypowane do wycięcia oraz rozważali możliwości poprowadzenia ścieżki obok drzew — mówi wicedyrektor podlaskiej RDOŚ i regionalny konserwator przyrody Adam Bohdan.

Wizja terenowa przyniosła nietypowy – jak na skalę krajową – efekt w postaci przeprojektowania przebiegu drogi dla rowerów w sposób omijający drzewa początkowo wskazane do wycinki.

Jaki jest kontekst?

Media pełne są doniesień o wycinkach towarzyszącym przebudowom dróg, czasem połączonych z budową dróg dla rowerów. W minionym roku opisaliśmy w OKO.press sprawę unikatowej pomorskiej alei ponad stuletnich grusz. Drzewa zaplanowano do wycinki bez oglądania się na ich wartość przyrodniczą, ale także historyczną i kulturową. Na szczęście aleję udało się uratować przed dewastacją – została wpisana do rejestru zabytków.

— Przykład drogi Supraśl – Krynki pokazuje, że przy konstruktywnym podejściu oraz dobrej woli projektantów i inwestora da się realizować inwestycje zachowując tkankę przyrodniczą naszego województwa. To jeden z niewielu przykładów uzyskania kompromisu na tak szeroką skalę — mówi dyrektor podlaskiej RDOŚ Adam Juchnik.

— Mam nadzieje, że będzie to precedens służący jako wzór przy innych inwestycjach. Na tym nie poprzestajemy, nieustannie zachęcamy samorządy i projektantów do projektowania inwestycji w sposób jak najmniej kolizyjny z drzewami. Jesteśmy gotowi do współpracy w tym zakresie — dodaje Juchnik.

Wytypowane do wycinki drzewa są siedliskami setek egzemplarzy chronionych porostów, a także licznych gatunków ptaków. Do tego znaczna ich część to lipy, które mają wyjątkowe znaczenie dla pszczelarzy.

— Aktualnie rodzime gatunki drzew borykają się z wieloma problemami – zamieranie ze względu na: susze, stosowanie soli na drogach, ekspansję organizmów szkodliwych, w tym jemioły, ale również masowe i nieuzasadnione wycinki. Mówimy więc o niekorzystnym wpływie skumulowanym. Dlatego każde rodzime, przydrożne drzewo w dobrej kondycji ma ogromne znaczenie dla zachowania krajobrazu, bioróżnorodności i adaptacji do zmian klimatu — mówi Adam Bohdan.

Podlaska RDOŚ chwali się, że w pierwszym etapie budowy drogi rowerowej udało się pozostawić najokazalsze dęby oraz zawęzić wycinkę w obrębie chronionych siedlisk. Urzędnicy podkreślają, że to nie jedyny taki przypadek w województwie podlaskim.

“Przez ostatnie półtora roku działania RDOŚ w Białymstoku poskutkowały zachowaniem ok. 5 000 drzew przydrożnych. Dyrekcja nie uzgodniła masowych wycinek planowanych m.in. przez starostę sokólskiego – ok 2 500 drzew – oraz wstrzymała wycinkę kilku tysięcy drzew zaplanowaną przez samorządowców w ramach procedury scalania gruntów” – czytamy w informacji RDOŚ.

Sprawę wycinek w powiecie sokólskim opisaliśmy w OKO.press w 2024 roku.

Przeczytaj także:

Niestety, zachowanie drzew przydrożnych to wciąż raczej odstępstwo od normy.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Zatwierdzona w środę 11 lutego przez PE tzw. pożyczka na wsparcie Ukrainy pomoże zaspokoić pilne potrzeby finansowe tego kraju w związku z rosyjską agresją, która trwa już piąty rok. W sumie pożyczka wyniesie aż 90 mld euro, a jedna trzecia tej kwoty zostanie przeznaczona na wsparcie budżetowe, realizowane za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Ukrainy.

„60 mld euro zostanie przeznaczone na wzmocnienie zdolności obronnych Ukrainy oraz wsparcie zakupu sprzętu wojskowego, zapewniając terminowy dostęp do kluczowych produktów obronnych pochodzących zasadniczo od przemysłu obronnego Ukrainy, UE oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)/Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Jeśli określony sprzęt obronny nie będzie natychmiast dostępny w tych krajach do pilnego przekazania Ukrainie, zastosowany zostanie zestaw ukierunkowanych odstępstw umożliwiających jego pozyskanie z innych państw” – informuje oficjalna strona PE.

Przypomnijmy, że to efekt grudniowych ustaleń liderów UE. Nie dogadali się oni wówczas w sprawie wykorzystania zamrożonych w UE rosyjskich aktywów na rzecz pomocy Ukrainie. Ale ustalili, że europejska pomoc będzie, we wcześniej zakładanej wysokości: 90 mld euro na dwa lata, która będzie finansowana ze wspólnego, europejskiego długu.

Wniosek w tej sprawie został zatwierdzony 458 głosami za, przy 140 przeciw oraz 44 wstrzymujących się. Teraz strategia musi zostać zatwierdzona przez Radę. Wówczas Komisja UE będzie mogła wypłacić pierwszą transzę w drugim kwartale tego roku.

Jaki jest kontekst?

Europejscy przywódcy w grudniu, podczas nocnych rozmów w Brukseli, zdecydowali o udzieleniu Ukrainie kolejnego, potężnego wsparcia finansowego. Środki mają zostać przekazane w trybie pilnym, a całość zostanie sfinansowana ze wspólnego długu, gwarantowanego przez budżet Unii Europejskiej.

Jak pisała Paulina Pacuła w OKO.press negocjacje trwały 16 godzin, a obrady były przerywane jedynie na krótkie posiłki.

Węgry oraz Słowacja nie chciały podpisać się pod dokumentem, który w mocnych słowach oskarża Rosję o agresję w Ukrainie, stawia twarde warunki pokoju i wzywa Rosję do poszanowania integralności terytorialnej Ukrainy.

„Mamy umowę. Decyzja o wsparciu Ukrainy kwotą 90 mld euro na lata 2026-2027 podjęta. Zobowiązaliśmy się i dowieźliśmy” – ogłosił w grudniu Antonio Costa, szef Rady Europejskiej.

„Ukraina ma zapewnione 90 mld euro potrzebnego finansowania. Obrady trwały do trzeciej nad ranem. Były pełne emocji i sporów, ale opuszczałem budynek Rady Europejskiej z satysfakcją jako ten, który był rzecznikiem wykorzystania zamrożonych aktywów rosyjskich na rzecz pomocy Ukrainie” – mówił następnego dnia premier Donald Tusk podczas konferencji prasowej w Brukseli.

Przeczytaj także: