Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Od 23 września w północnej Etiopii trwają walki pomiędzy Tigrajskim Ludowym Frontem Wyzwolenia (TPLF) i ich sojusznikami a armią rządu w Addis Abebie. Brak łączności i międzynarodowych dziennikarzy na miejscu sprawia, że przebieg walk w ostatnich dniach jest trudny do odtworzenia. Jasne jest jednak, że ryzyko powrotu krwawej wojny domowej z lat 2020–2022 i rozlania się konfliktu na sąsiednie kraje jest spore. Walki są intensywne. 26 września armia etiopska podała, że na jednym z frontów zabiła 270 bojowników przeciwnej strony. Brakuje jednak niezależnego potwierdzenia tej i podobnych informacji.

TPLF twierdzi, że odpowiada na ataki sił federalnych, w tym na ataki dronowe. Rząd twierdzi zaś, że to siły tigrajskie złamały postanowienia zawieszenia broni, przejmując kontrolę nad lotniskami w Tigraju. International Crisis Group odpowiedzialnością za najnowszą eskalację obciąża TPLF. Etiopia jest republiką federalną, a organizacja ta rządzi w północnym regionie Tigraj.

Na razie konflikt rozlewa się na kolejne regiony Etiopii. Na północy kraju dochodzi do poważnych zakłóceń w dostępie do Internetu.

Jaki jest kontekst?

Od utworzenia Federalnej Republiki Etiopii w 1995 roku do 2018 roku TPLF miało kluczową rolę w centralnym rządzie Etiopii. Nieproporcjonalną co do wielkości Tigraju — Tigrajowie stanowią około 6 proc. populacji kraju, w którym mieszka od 110 do 130 mln osób (dokładnych danych brakuje, a szacunki są mocno rozbieżne).

W 2018 roku premierem został rządzący do dziś Abiy Ahmed, który ograniczył wpływy TPLF. Jednym z celów Ahmeda było odejście od polityki opartej na etniczności. Do tej pory – od czasu uchwalenia konstytucji w 1995 roku – granice regionów przebiegały według etniczności ludów zamieszkujących dany region. Stąd rządzony przez TPLF Tigraj zamieszkany jest przede wszystkim przez Tigrajów.

Polityka Ahmeda, choć przez pierwszy rok dawała nadzieję na reformy, ostatecznie sprowokowała wojnę domową. W jej najgorszej fazie, między 2020 a 2022 rokiem, zginęło przynajmniej 100 tys. osób. W listopadzie 2022 roku Etiopia i TPLF podpisały w Pretorii w Republice Południowej Afryki porozumienie pokojowe. Jednak 21 września 2026 rzecznik prasowy TPLF Michael Asgedom przekazał, że porozumienie już nie obowiązuje. I dodał, że koalicja TPLF i sześciu innych grup opozycyjnych ma również charakter militarny i chce zmienić władzę w Addis Abebie.

Sukcesy i problemy

Abiy Ahmed na scenie międzynarodowej osiągnął spore sukcesy wizerunkowe. W 2019 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla, m.in. za porozumienie graniczne z Erytreą. W sieci można znaleźć wiele wiralowych nagrań z Addis Abeby, które pokazują transformację centrum etiopskiej stolicy w nowoczesną metropolię. Zmiany te nie dotyczą jednak wszystkich Etiopczyków, a Etiopia nie przeszła transformacji w stronę większej stabilności politycznej. Choć należy dodać, że znaczna część problemów z jednością Etiopii ma znacznie wcześniejsze, strukturalne przyczyny.

Dziś większość komentatorów ocenia Nagrodę Nobla z 2019 roku jako niezasłużoną i przedwczesną. Porozumienie z Erytreą okazało się krótkotrwałe. W wojnie w latach 2020–2022 Erytrea sprzymierzyła się z rządem w Addis Abebie. Dziś premier Ahmed oskarża swojego północnego sąsiada o wspieranie rebeliantów. Podobne oskarżenia kieruje w stronę sąsiedniego Sudanu.

Jeśli wojna w Etiopii rozleje się na cały kraj, może stać się częścią szerszego regionalnego konfliktu, obejmującego właśnie Erytreę i Sudan. W tym ostatnim od 2023 roku trwa krwawa wojna domowa.

Szeroka koalicja opozycyjna to na dziś zbiór kilku różnorodnych sił, które łączy tylko niechęć do rządu w Addis Abebie. Nie można wykluczyć, że w pewnym momencie koalicjanci zwrócą się przeciwko sobie, potęgując chaos. I pogarszając kryzys humanitarny w kraju i regionie.

Przeczytaj także: