Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Zatwierdzona w środę 11 lutego przez PE tzw. pożyczka na wsparcie Ukrainy pomoże zaspokoić pilne potrzeby finansowe tego kraju w związku z rosyjską agresją, która trwa już piąty rok. W sumie pożyczka wyniesie aż 90 mld euro, a jedna trzecia tej kwoty zostanie przeznaczona na wsparcie budżetowe, realizowane za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Ukrainy.

„60 mld euro zostanie przeznaczone na wzmocnienie zdolności obronnych Ukrainy oraz wsparcie zakupu sprzętu wojskowego, zapewniając terminowy dostęp do kluczowych produktów obronnych pochodzących zasadniczo od przemysłu obronnego Ukrainy, UE oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)/Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Jeśli określony sprzęt obronny nie będzie natychmiast dostępny w tych krajach do pilnego przekazania Ukrainie, zastosowany zostanie zestaw ukierunkowanych odstępstw umożliwiających jego pozyskanie z innych państw” – informuje oficjalna strona PE.

Przypomnijmy, że to efekt grudniowych ustaleń liderów UE. Nie dogadali się oni wówczas w sprawie wykorzystania zamrożonych w UE rosyjskich aktywów na rzecz pomocy Ukrainie. Ale ustalili, że europejska pomoc będzie, we wcześniej zakładanej wysokości: 90 mld euro na dwa lata, która będzie finansowana ze wspólnego, europejskiego długu.

Wniosek w tej sprawie został zatwierdzony 458 głosami za, przy 140 przeciw oraz 44 wstrzymujących się. Teraz strategia musi zostać zatwierdzona przez Radę. Wówczas Komisja UE będzie mogła wypłacić pierwszą transzę w drugim kwartale tego roku.

Jaki jest kontekst?

Europejscy przywódcy w grudniu, podczas nocnych rozmów w Brukseli, zdecydowali o udzieleniu Ukrainie kolejnego, potężnego wsparcia finansowego. Środki mają zostać przekazane w trybie pilnym, a całość zostanie sfinansowana ze wspólnego długu, gwarantowanego przez budżet Unii Europejskiej.

Jak pisała Paulina Pacuła w OKO.press negocjacje trwały 16 godzin, a obrady były przerywane jedynie na krótkie posiłki.

Węgry oraz Słowacja nie chciały podpisać się pod dokumentem, który w mocnych słowach oskarża Rosję o agresję w Ukrainie, stawia twarde warunki pokoju i wzywa Rosję do poszanowania integralności terytorialnej Ukrainy.

„Mamy umowę. Decyzja o wsparciu Ukrainy kwotą 90 mld euro na lata 2026-2027 podjęta. Zobowiązaliśmy się i dowieźliśmy” – ogłosił w grudniu Antonio Costa, szef Rady Europejskiej.

„Ukraina ma zapewnione 90 mld euro potrzebnego finansowania. Obrady trwały do trzeciej nad ranem. Były pełne emocji i sporów, ale opuszczałem budynek Rady Europejskiej z satysfakcją jako ten, który był rzecznikiem wykorzystania zamrożonych aktywów rosyjskich na rzecz pomocy Ukrainie” – mówił następnego dnia premier Donald Tusk podczas konferencji prasowej w Brukseli.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

„Zdolności rakietowe Islamskiej Republiki Iranu nie podlegają negocjacjom” – powiedział dziś doradca Najwyższego Przywódcy Ali Szamchani podczas marszu upamiętniającego 47. rocznicę założenia Republiki Islamskiej. Powtórzył dobrze znane stanowisko – to samo mówili m.in. minister spraw zagranicznych Abbas Arakczi w sobotę 7 lutego i inny ważny doradca przywódcy Chameneiego, Ali Laridżani 10 lutego.

W wywiadzie 10 lutego prezydent USA Donald Trump powiedział, że umowa z Iranem powinna ostatecznie oznaczać, że Iran pozbędzie się programu atomowego oraz swoich rakiet balistycznych. Jednocześnie w wywiadzie dla Axios Trump ponowił groźby wobec Iranu:

„Albo osiągniemy porozumienie, albo zrobimy coś bardzo mocnego, jak ostatnio” – powiedział amerykański prezydent, nawiązując do amerykańskiego uderzenia w irańskie instalacje związane z programem atomowym z czerwcu 2025 roku. Trump dodał też, że rozważa wysłanie w okolice Iranu kolejnej amerykańskiej armady. Od końca stycznia w rejonie Morza Arabskiego operuje grupa uderzeniowa USS Abraham Lincoln. To samoloty bojowe, kilka statków poza lotniskowcem, wyrzutnie rakiet Tomahawk.

Trump spotyka się dziś z premierem Izraela Benjaminem Netanjahu. Serwis Axios pisał na początku lutego, że to Izraelczycy naciskają na Amerykanów w sprawie ataku na Iran.

Rządzący Iranem zorganizowali dziś marsze i wiece z okazji rocznicy obalenia ostatniego monarchy Mohammeda Rezy Pahlawiego i ustanowienia Republiki Islamskiej. Oficjalne media publikują szacunki według których w demonstracjach z tej okazji w całym kraju miało brac udział między 23 a 26 milionów osób, a w samym Teheranie – 4 mln osób. Wiarygodność tych liczb jest bliska zeru. Al Dżazira pisze o „setkach tysięcy” uczestników. Liczba uczestników pogrzebu pierwszego przywódcy Republiki Islamskiej Ruhollaha Chomeiniego w 1989 roku szacowana jest na kilka milionów osób – w znacznie lepszym dla islamskich władz Iranu momencie.

Gdyby uznać liczby podawane dziś przez irańskie władze, na ulice kraju musiałaby dziś wyjść przynajmniej co czwarta osoba mieszkająca w Iranie.

Jaki jest kontekst

Obecny wzrost napięć między Iranem a USA rozpoczął się od protestów w Iranie z końca grudnia 2025 roku i pierwszej połowy stycznia 2026. Donald Trump obiecywał pomoc protestującym, ale USA nie interweniowały. Miesiąc temu, głównie między 8 a 10 stycznia, irański reżim brutalnie spacyfikował antyrządowe protesty. Nie znamy i długo nie poznamy dokładnej liczby ofiar, ale niezależne próby jej szacowania i liczne dowody wizualne oraz relacje z Iranu pozwalają sądzić, że mieliśmy do czynienia z tysiącami ofiar.

Władze Republiki Islamskiej odcięły obywatelom dostęp do internetu na chwilę przed pacyfikacją protestów. Po ich stłumieniu, irańskie władze próbują pokazać, że mają pełną kontrolę nad sytuacją i poparcie Irańczyków. Stąd próba pokazania, że dzisiejsze demonstracje w dzień urodzin państwa były masowe.

Amerykanie podjęli rozmowy z Irańczykami w piątek 6 lutego w Omanie. Te nie przyniosły jednak wiele, poza zapewnieniem, że konieczne są dalsze spotkania. Na razie jednak nie widać, by stanowisko którejś ze stron się zmieniało. Jeśli Trump faktycznie uważa, że porozumienie musi zawierać rezygnację Iranu z produkcji i posiadania rakiet balistycznych, to nie ma na to najmniejszych szans. Dla Iranu rakiety te są podstawą strategii bezpieczeństwa, a rezygnacja z programu rakietowego byłaby polityczną kapitulacją ze strony władz Iranu.

Albo więc Trump stosuje tutaj zabieg negocjacyjny, albo uderzenie jest tylko kwestią czasu.

Komunikacja ze strony Trumpa jest jednak w charakterystyczny dla niego sposób niespójna, a przez to trudna do interpretacji. Nie można wykluczyć, że Trump ostatecznie zadowoli się ramowym porozumieniem ograniczającym irański program atomowy i ogłosi sukces. Faktyczne i szczegółowe porozumienie nuklearne nie jest możliwe do osiągnięcia w czasie, w jakim zwykle negocjuje Trump. Obie strony zgodziły się na ponowne spotkanie, ale jego data wciąż nie jest znana. Na razie ryzyko wojny wciąż jest wysokie, choć nie wiemy, co Amerykanie chcieliby dokładnie osiągnąć uderzeniem w Iran.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Zarzuty dla Andruszkiewicza to efekt śledztwa Prokuratury Regionalnej w Lublinie dotyczącej podrabiania podpisów na listach poparcia dla kandydatów na radnych zgłaszanych przez Komitet Wyborczy Wyborców Ruch Narodowy. Sprawa dotyczy wyborów samorządowych do Sejmiku Województwa Podlaskiego, które odbyły się 12 lat temu.

Prokuratu zarzuta politykowi, że w czasach, gdy by liderem Młodzieży Wszechpolskiej i odpowiadał za lokalne struktury partii, kierował podrobieniem przez inne osoby dokumentów „w postaci list osób udzielających poparcia kandydatom zgłaszanym przez Komitet Wyborczy Ruch Narodowy w okręgu wyborczym nr 3 w wyborach do Sejmiku Województwa Podlaskiego”.

Zarzuty dotyczą podrobienia 1761 podpisów.

Polityk nie przyznał się do winy, a na platformie X pisał, że to „kłamliwe tezy”. W 2019 roku wystosował oświadczenie w tej sprawie.

„Nigdy nie fałszowałem ani nie kazałem fałszować podpisów, a rzekome oskarżenie mnie przez jednego z podejrzanych (!) jest nieprawdziwe, co w razie konieczności udowodnię przed sądem” – stwierdził wówczas. I podał TVN24 do sądu za reportaż. Jednak sąd oddalił pozew w tej sprawie.

„Jego wyjaśnienia znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym – zeznaniach świadków i opiniach z zakresu badania pisma ręcznego” – informuje prokuratura w komunikacie prasowym.

Jaki jest kontekst?

Śledztwo w tej sprawie toczy się od kilku lat. Początkowo odpowiadała za nie Prokuratura Rejonowa Białystok – Południe, w maju 2016 r. trafiło do Prokuratury Okręgowej w tym mieście. W 2019 roku zostało przeniesione do Prokuratury Regionalnej w Lublinie, a ówczesny prokurator Regionalny w Lublinie wyznaczył do prowadzenia śledztwa Prokuraturę Okręgową w stolicy woj. lubelskiego.

Tyle, że – jak pisała w OKO.press Anna Mierzyńska, okazało się, że zaginął jeden z tomów akt sprawy, zawierający zeznania dwunastu świadków.

„W toku śledztwa przesłuchano w charakterze świadków 1 596 osób oraz wywołano 59 opinii biegłych z zakresu badania pisma ręcznego” – informuje prokuratura.

W tym czasie Andruszkiewicz został trzykrotnie wybrany do Sejmu oraz pełnił funkcję wiceministra cyfryzacji i sekretarza stanu w KPRM. Odpowiadał też za kampanię Karola Nawrockiego w internecie w czasie ostatnich wyborów prezydenckich. Obecnie jest zastępcą szefa Kancelarii Prezydenta RP.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prokuratura Krajowa poinformowała, że trzy osoby usłyszały zarzuty dotyczące „powoływania się na wpływy w Kancelarii Prezydenta RP oraz wręczenia i przyjęcia korzyści majątkowej w zamian za załatwienie prezydenckiego aktu łaski od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi”.

Chodzi o Tomasza R., Monikę K. T. i Dominika G., którzy zostali zatrzymani 19 stycznia tego roku przez funkcjonariuszy ABW w Krakowie w ramach śledztwa prowadzonego przez Małopolski Wydział do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej.

„Jak ustalono, w styczniu 2018 r. w Wiśle, doszło do przekazania części uzgodnionej kwoty w formie zaliczki w wysokości 90 000 zł. Środki te miały stanowić element uzgodnionego wynagrodzenia za podjęcie się pośrednictwa w załatwieniu sprawy” – informuje prokuratura.

Podejrzani zostali tymczasowo aresztowani (na trzy miesiące). Grozi im kara do 12 lat pozbawienia wolności.

Jaki jest kontekst?

Prawo łaski jest jednym z konstytucyjnych uprawnień Prezydenta RP.

Podejrzani mieli powoływać się nie tylko na wpływy w Kancelarii Prezydenta RP (w czasach, gdy stanowisko pełnił Andrzej Duda), ale i obiecywali załatwić prezydenckii aktu łaski od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi. W toku postępowania wykorzystano m.in. zeznania świadka koronnego.

Jak ustaliło RMF Krzysztof Zasada, jeden z zatrzymanych to znajomy byłego prezydenta Dudy.

Co się wydarzyło?

W środę 11 lutego Tusk przyznał, że otrzymałem informację od Radosława Sikorskiego, szefa MSZ, że polska nasza ambasada w Waszyngtonie otrzymała zaproszenie otwarte (dla premiera lub prezydenta) na spotkanie inaugurujące pracę Rady Pokoju, które odbędzie się 19 lutego w USA.

„To jest chyba ten moment, by jednoznacznie i wyraźnie powiedzieć, że w obecnych okolicznościach, jeśli chodzi o zasady, status tej Rady, bezpośrednie cele, głównie związane z odbudową (Strefy) Gazy, pewne wątpliwości o charakterze ustrojowym, jeśli chodzi o kształt tej Rady, powodują, że w tych okolicznościach Polska nie przystąpi do prac Rady do spraw Pokoju” – przekonywał premier Tusk.

Ponadto stwierdził, że dla Polski relacje z USA „są i pozostaną” priorytetem. „Jeśli zmienią się okoliczności, które umożliwią przystąpienie do pracy Rady, to nie wykluczamy żadnego scenariusza” – dodał Tusk.

Jaki jest kontekst?

Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump zainaugurował Radę Pokoju podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos. Ogłaszając jej powstanie prezydent USA twierdził, że będzie ona jedną z najważniejszych instytucji, jakie powstały w historii świata. Twierdził też, że „poproszono go o zostanie jej przewodniczącym”, co było dla niego „zaszczytem”.

Rada Pokoju stworzona początkowo po to, by zarządzać powojenną Strefą Gazy na mocy porozumień z Izraelem i Hamasem w zamyśle administracji Trumpa ma stanowić konkurencję dla ONZ i jej Rady Bezpieczeństwa.

Członkostwo w Radzie wymaga wpłaty w wysokości miliarda dolarów od każdego zaproszonego kraju, a Trumpowi nie udało się jednak jak dotąd skłonić do udziału w tym przedsięwzięciu ani większości sojuszników z NATO (w tym najważniejszych państw Europy), ani też Rosji i Chin (na czym ogromnie mu zależy). Na osłodę pozostaje Trumpowi jedynie Białoruś, która potwierdziła już udział w Radzie.

Zaproszony do Rady został też prezydent Polski Karol Nawrocki – jednak po negocjacjach z rządem jego kancelaria ogłosiła, że ewentualny udział w Radzie wymagłby przejścia całej procedury konstytucyjnej, czyli uchwały Rady Ministrów i ratyfikacji przez parlament.

„Rada Pokoju czy klub miłośników Donalda Trumpa? To chyba pierwszy taki przypadek, gdy Karol Nawrocki mógł się ucieszyć, że jego kompetencje są mniejsze niż kompetencje rządu” – przekonywały Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak w Programie Politycznym na łamach OKO.press.

Przeczytaj także: